Кина префрла дел од нејзините масивни резерви во странство во злато и се одалечува од американскиот долар, со што јапоткопува улогата на доларот како светска резервна валута, се вели во документите кои неодамна ги објави Wikileaks.

Кина префрла дел од нејзините масивни резерви во странство во злато и се одалечува од американскиот долар, со што јапоткопува улогата на доларот како светска резервна валута, се вели во документите кои неодамна ги објави Wikileaks.

„Тие (САД и Европа) имаат намера да ја ослабат функцијата на златото како меѓународна резервна валута. Тие не сакаат другите држави да се свртат кон златните резерви, наместо кон доларот и еврото“, се вели во телеграмата од 2009 година, која го цитира кинеското Radio International. „На овој начин, зголемените златни резерви на Кина ќе послужат како модел и ќе ги поттикнат и другите држави да резервираат поголеми количини на злато“.

Телеграмата е насловена „Кина ги зголемува своите златни резерви со цел да убие две птици со еден камен“. Заедно со0 неодамнешните изјави на повеќе кинески банкарски функционери, тоа може да е сигнал за обидот на Кина до одреден период да го замени доларот како светска резервна валута.

Неодамна, во европските деловни кругови се прошири информацијата дека Кина планира својот јуан да го направи целосно конвертибилен, со што до 2015 година ќе може со него да се тргува на меѓународните пазари. Жу Ксиачуан, гувернерот на кинеската Централна банка, изјави дека оф-шор пазарот на јуанот „се развива побргу отколку што можеше да се замисли“, но и дека не постои конечен временски рок до кога јуанот ќе стане целосно конвертибилен. Во моментов јуанот многу тешко се конвертира во други валути заради владините рестрикции.

Резервите на злато на Кина се мали во споредба со другите големи економии. Таа има 1.054 тони злато, што се шести најголеми резерви во светот, според податоците на Светскиот совет за злато.

Дилемата на доларот

Купувањето злато и дозволата со јуанот слободно да се тргува ќе ја ослабне доминацијата на американскиот долар како меѓународна резервна валута. Овој потег ќе има огромни импликации, пред се поради тоа што на американската влада ќе и биде многу потешко да позајмува пари и да ја одржува трговијата и буџетскиот дефицит.

„САД се навикнати на да ја имаат позицијата на клучна резервна валута, но другите со нетрпение чекаат да ги заменат на таа позиција“, вели Џош Ајценман, професор по економија на Универзитетот на Калифорнија и претседател на Меѓународното здружение на економисти и финансиери.

Како резервна валута, американскиот долар е речиси обврзен при меѓународните трансакции. Ако, на пример, некоја јужнокорејска компанија сака да купи вино од Чиле, најверојатно трансакцијата ќе ја изврши во долари. Но, во тој случај компаниите мора да купуваат долари за да можат да го водат бизнисот, што води до поголема побарувачка. Вредноста на глобалните добра за широка потрошувачка, како нафтата, исто така најчесто се изразува во долари.

Тоа што е резервна светска валута им овозможува на САД да зајмат пари со ниски камати, затоа што централните банки ширум светот „се тепаат“ да купат дел од владиниот долг на САД.

„Секоја земја што може да си ги покрие трошоците со печатење на пари или со продажба на обврзници, всушност, си добива бесплатен ручек“, смета Ајценман.

Со очигледната промена на расположението во Кина, бесплатниот ручек од сега може да биде сервиран со прилично обемна сметка. Ако се земе предвид масовниот трговски дефицит на САД, просечните Американци ќе мора да мијат чинии по рестораните ако доларот го загуби статусот на резервна валута.

„Кина до неодамна беше фокусирана на купување на американски долари преку обврзници“, вели натаму Ајценман. „Но, по економската криза, доларот падна во споредба со другите главни валути, особено во однос на швајцарскиот франк, канадскиот долар и бразилскиот реал. Ова и ги врзува рацете на Кина“, смета тој.

Валутни резерви

Во март 2011 година,, Кина држеше 3,04 трилиони американски долари во резерва. Таа е најголемиот сопственик на американски државни обврзници, или државен долг, во светот, со сопственост на 1,166 трилиони од тој долг на 30 јуни годинава. Оттаму, каква и да е поголема девалвација на американскиот долар ќе и наштети и на Кина, затоа што ќе остане со купишта безвредни хартии во рацете.

„Ако на една банка и должите 100 долари, тоа е ваш проблем. Но, ако и должите 100 милиони долари, тогаш тоа е проблем на банката“, изјави еднаш американскиот индустријалец Жан Пол Гети, што е парабола која точно ги опишува неволјите на Кина.

„Кина е заглавена во позиција кога не можат преку ноќ да продадат голем дел од своите резерви во долари, без при тоа да си наштетат самите на себе“, вели Ајценман. „Сега е премногу доцна да се диверзифира набрзина она што веќе го имаат акумулирано“.

Одговорот на сето тоа: купувај злато. Се чини дека сите го прават тоа. Вредноста на овој светкав метал, кој е бескорисен за повеќето практични работи, се зголеми за речиси 400 проценти, од помалку од 500 долари за унца во 2005, на околу 1.900 долари за унца во септември годинава.

„Цената на златото порасна поради несигурноста на светската економија“, смета марк Вајсброт, ко-директор на Центарот за економски и политички истражувања, институт од Вашингтон. „Вообичаено, вредноста на златото би требало да расте кога има висока инфлација. Но, во овој случај вредноста расте затоа што никој повеќе не знае каде да си ги вложи парите“.

Во телеграмата обелоденета од Wikileaks, Кина наведува дека „САД и Европа отсекогаш ја потиснувале цената на златото, ако таа почне да расте“, но ниту Вајсброт, ни Ајценман не мислат дека такво нешто се случува, ниту пак дека е воопшто можно.

Во моментов Кина се уште практикува строга контрола врз својата валута, со што ги ограничува странците да работат со јуанот или да тргуваат со него на странските менувачки пазари. Тоа би можело да се смени во наредните пет години.

Со тоа што поседува толку големи резерви на американската валута и со строгите контроли на јуанот, Кина може да ја одржува вредноста на својата валута пониско отколку што би била ако е на слободна продажба. Со тоа нејзиниот извоз е многу поевтин.

Односот, во кој кинеските инвестиции во американските владини обврзници им овозможува на Американците да добиваат евтини кредити со кои можат да купуваат кинески производи, добро функционираше во изминативе 15 години. Во 2010 година, САД имаа трговски дефицит со Кина во висина од 273,1 милијарда долари.

„Ние си ги плаќаме нашите долгови во долари, за да можеме да печатиме пари, со кои ќе си ги платиме нашите меѓународни долгови“, вели Вајсброт. „Поради статусот на доларот на резервна валута, САД може да го растегнува својот трговски дефицит до бескрај, додека истовремено се зајми на меѓународниот пазар без сериозни реперкусии, со што најголемата економија на светот е постојано во голема предност“.

Ако златото, јуанот или комбинација од други валути го заменат доларот, САД ќе4 ја изгубат таа предност. Без замена во краток рок, ништо нема да го замени доларот како резервна светска валута барем во наредните пет години. Но, ништо не трае вечно.

„Кога тие (Кина) ќе посакаат доларот да пропадне, тогаш и ќе го сторат тоа. На крајот, доларот ќе падне, но тоа може да се случи во многу далечна иднина“, смета Вајсброт.

Без оглед на судбината на доларот, една друга телеграма објавена од Wikileaks отсликува многу пошироки двосмислености на најбитната економска дружба на светот, или „Кинамерика“, како што ја нарече историчарот Ниал Фергусон.

„Никој во 1979 година не можеше да предвиди дека Кина ќе стане најбитната врска на САД за само 30 години“, се вели во телеграмата. „Никој денес не може да предвиди со сигурност какви ќе бидат нашите односи со Пекинг за 30 години од сега“. /крај/Aljazeera/сс/