Лидерите на Европската унија(ЕУ) во петок го завршија дводневниот самит во Брисел на кој ветија дека ќе продолжат со продлабочувањето на интеграциите во еврозоната, но конкретни одлуки по тоа прашање се оставени за подоцна.

Пред почетокот на самитот, ноќта меѓу среда и четврток, министрите за финансии на 27 земји членки, постигнаа историски договор за воспоставување на единствен надзор над банките во еврозоната, што е прв чекор во воспоставувањето на банкарска унија.

Единствениот надзорен механизам е предуслов за директна докапитализација на банките од Европскиот стабилизациски механизам(ЕСМ), траен фонд за спасување на членките на еврозоната. Директната докапитализација на банките од ЕСМ би овозможила прекин на папочната врска меѓу банките и државата, односно меѓу кризата на банките и должничката криза во државите, кои заради зачувување на финансискиот систем биле принудени да ги спасуваат банките, што одеше на товар на даночните обврзници и предизвика голем раст на јавните долгови.

Во фокусот на тој успех, се очекуваше лидерите да продолжат со амбициозни реформи во структурата на еврозоната, но засега тоа е одложено за периодот по парламентарните избори во Германија во есен 2013 година и по изборите за Европскиот парламент, што ќе се одржат во мај 2014 година.

Ова е шести и последен самит на ЕУ оваа година и беше замислен како самит на кој лидерите требаше да договорат генерален ремонт на Економската монетарна унија(ЕМУ), за да се отстранат недостатоците што должничката криза ги исфрли на површина.

На барање на шефовите на држави или влади на земјите членки, претседателот на Европскиот совет Херман Ван Ромпуј заедно со останатите челници на европските институции подготви извештај, во кој се изнесени два големи реформски предлози. Првиот предлог е земјите членки да потпишат билатерални договори со европските институции за спроведување на структурните реформи, а вториот е создавање на фискален капацитет на еврозоната.

Склучувањето на договорните аранжмани меѓу земјите членки и европските институции за спроведување на структурните реформи, а за возврат земјите би добиле сакана финансиска поддршка, според предлогот на Ван Ромпуј би требало да профункционира до крајот на 2014 година, а фискалниот капацитет, еден вид зачетник на посебниот буџет на еврозоната, по 2014 година.

Но, во заклучоците од самитот останаа „договорните аранжмани“, а изоставен е фискалниот капацитет и наместо него се споменува „механизмот на солидарност“ од кој би се поддржувале реформите во земјите членки. Германската канцеларка Ангела Меркел рече дека тој фонд на солидарноста нема да биде многу голем, „можеби 10,15 или 20 милијарди евра“.

Ван Ромпуј предложи фискалниот капацитет да има две функции – поттикнување на структурните реформи и подобрување на отпорноста на асиметрични шокови. Ван Ромпуј наведува дека фискалниот капацитет би можел да биде основен темел за издавање на заеднички обврзници, а притоа да не стане заеднички долг.

Но од заклучоците е исфрлен фондот за апсорбирање на шокови, кој го поддржуваат Франција и јужните членки на ЕУ. Исто е исфрлено барањето на италијанскиот премиер Марио Монти задолжувањата за финансирање на јавните инвестиции да не се смета како дефицит.

Францускиот претседател Франсоа Оланд и германската канцеларка Меркел се разликуваат во оценките за актуелниот момент на ЕУ.

„Европа излезе од периодот во кој беше под знак прашалник нејзината иднина и судбина“, рече по самитот Оланд, додека Меркел рече дека пред Унијата е тежок период во кој „не смее да се запре со реформите“.

Следната година челниците на ЕУ би требало да го договорат механизмот за санација на банките и заедничкиот систем за штедни депозити, што се следни чекори во воспоставувањето на банкарска унија. /крај/хн/ст