Економија
Газпром воведе систем на претплата на гасот за Украина
Рускиот енергетски гигант „Газпром” во 10 часот во понеделникот по московско време(8 по македонско), како што најави го воведе системот за плаќање на однапред договорено количество гас за украинската компанија „Нафтогаз”, откако до рано изутрината (2,30часот) претставниците на руската и украинската страна.
„Решението е донесено поради постојаното неплаќање од страна на ‘Нафтогаз Украина’. Долговите на компанијата за испораките на рускито гас изнесуваат 3,458 милијарди долари, 1,451 милијарди долари за периодот ноември – декември 2013 година, и 3,007 милијарди долари за периодот април – мај 2014 година”, се вели во соопштението на „Газпром”.
Украинската енергетска компанија не платила ниту за јунските испораки на рускиот партнер кој очекуваше уплата од 1,95 милијарди долари до 10 часот по локално време на 16-ти јуни.
„Денеска од 10 часот наутро по московско време, ‘Газпром’ според постојниот договор, на ‘Нафтогаз’ му наложува авансно плаќање за испораките на гас.. од дене украинската компанија ќе го добива само она количество гас за коешто платила”, се наведува во соопштението на руската компанија.
На разговорите во украинската престолнина Киев кои траеја викендов во владата и завршија рано изутрината во понеделникот, претставниците на украинската влада и извршниот директор на „Газпром” Алексеј Милер со посредство на еврокомесарот за енергетика Гинтер Итингер, не успеаја да постигна договор за исплатата на долгот, ниту за цената на природниот гас што Украина го добива од Русија.
Доколку Русија ја прекине испораката на гас за Украина, тоа би можело да ја погоди и Европската унија. Русија обезбедува повеќе од една третиран од потребите од гас на европските потрошувачи, а речиси половината од тоа оди преку украинските гасоводни системи, поради што и Москва се реши да ја заобиколи Украина со изградбата на гасоводот Јужен тек.
Последната руска понуда за цената на гасот изнесуваше 285 долари за 1.000 кубни метри гас, сто долари пониско од моменталната, но Украина тоа го доби. Украина ја посакува цената од 268,5 долари, колку што ја договори соборениот претседател Виктор Јанукович, но минатата седмица предложи како компромисно решени 326 долари во преодниот период додека не се постигне траен договор.
Европскиот комесар за енергетика, Гинтер Итингер на преговорите ноќта кон понеделникот во владата на Украина предложи нов компромисен предлог, но Русија го одби. Итингер предложи Киев да плати милијарда долари веднаш, а остатокот во месечни те рати, додека ценат ана гасот би била 385 долари во зима и околу 300 долари во лето.
„Доколку парите не бидат уплатени, испораката на гас, како што беше најавено претходни, ќе премине на системот на плаќање однапред”, предупреди Итингер веднаш по завршувањето на неуспешните преговори во владата на Украина рано утрото во понеделникот.
На прашањето на новинарите пред објавувањето на одлуката на „Газпром”, што ќе се случи кога ќе истече рокот, украинскиот министер за енергетика Јуриј Продан изјави „Како што знаете, руската страна рече дека, доколку не се плати однапред, ќе воведи рестрикции за испораките на гас”. Запрашан дали Киев ќе се обиде да договори уште еден состанок пред истекот на рокот, Продан изјави дека ништо не е планирано, но дека Украина е подготвена на преговори што е можно поскоро.
Украина сака цена до 286 долари за 1.000 кубни метри гас и да го промени договорот од 2009 година од времето на владата на Јулија Тимошенко, со која Киев се обврзува да купи одредено количество руски гас по цена од 485 долари за 1.000 кубни метри гас, за што беше осудена на седум години затвор од кој беше ослободена откако нејзиниот партиски колега Јаценјук дојде на чело на прозападната влада по зимските безредија со кои беше соборен од власта претседателот Виктор Јанукович.
Во aприл Русија објави дека го повлекува намалувањето на цената на својот гас за Украина постигнат во договор со сега соборениот украински претседател Виктор Јанукович, ланскиот декември. Според тој договор, цената беше намалена за повеќе од третина и се симна на 268 долари за 1.000 кубни метри гас. Така сега со укинувањето на сите договори и попусти, цената на рускиот гас за украинските потрошувачи се зголемува на 485 долари за илјада кубни метри.
Намалувањето на цената на рускиот природен гас од дополнителни 100 долари за Украина беше предвидено со договорот од 2010 година, како дополнителен бонус што Москва покрај 100-те милиони долари годишно ги исплатуваше на својот сосед за користењето на воената поморска база на својата Црноморска флота кај Севастопол на полуостровот Крим до крајот на 2017 година, по што ќе следуваше друг анекс на договорот. Меѓутоа, претежно руското и рускојазично население на овој регион, по промените на власта во Киев, на референдум кон средината на март изгласа присоединување кон Русија.
Европската комисија, чиј комесар во овие преговори беше во улога на посредник, уште на почетокот соопшти дека смета оти Киев би требало да го врати долгото и да плаќа по цена како и за другите европски потрошувачи, околу 380 долари за илјада кубни метри гас.
Привремениот украински премиер Арсениј Јаценјук минатиот четврток ја повика Русија „да го потпише договорот за да не дозволи случајот да дојде пред суд”. Според него, Украина има акумулирано 13,4 милијарди кубни метри газ во своите подземни објекти за резерви. Јаценјук на седница на неговиот кабинет изјави дека за зимскиот период на земјата и’ се неопходни 18,5 милијарди кубни метри гас./крај/мф/сн
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Економија
Македонски производи во износ од 15,5 милиони евра извезени преку мрежата на Лидл во 2025 година
Извозот на македонски производи во 2025 година преку продажната мрежа на Лидл достигна 15,5 милиони евра, што е јасен показател за извозниот потенцијал на домашните производи и можноста за пласман на европските пазари што ја нуди Лидл. Ова претставува огромен раст, во споредба со 5 милиони евра извоз во 2024 година и 570 илјади евра во 2023 година.
Странските пазари најголем интерес покажаа за трпезното грозје, од кое беа реализирани приходи од 3,3 милиони евра, а имаше најголем пласман во Полска. Одлични резултати имаше и од извозот на јагнешко месо во Бугарија, чија продажба донесе прилив од 2,2 милиони евра.
Дека свежото овошје и зеленчук се еден од домашните извозни адути покажа податокот според кој од вкупниот износ од 15,5 милиони евра, во минатата година беше реализиран извоз од 5 милиони евра. Преку мрежата на Лидл се извезени 15 вида од овие земјоделски култури, од преку десет добавувачи. Петте најизвезувани производи беа грозје, зелка, пиперка, моркови и домати, кои одлично поминаа во Бугарија, Германија, Романија, Полска, Словачка, Србија, Чешка и други земји. Во рамки на редовниот извоз од 7 милиони евра доминираа конзервираните производи, со остварени продажби во странство од 5,8 милиони евра, по што следуваат кондиторските, млечните производи, како и виното и пијалаците.
„Постои голем потенцијал за извоз на македонските производи. За нас во Лидл е успех што можеме да ги поддржиме и да бидеме мост за македонските производи кон европските пазари. Постојано соработуваме со производители од земјава и сме особено горди што на десетици компании можеме да им помогнеме во процесите на сертификација, зголемување и унапредување на капацитетите за производство и да овозможиме извоз на европските пазари“ изјави Стефан Георгиев, комерцијален директор на Лидл Северна Македонија.
Преку иницијативата „Македонска недела“, Лидл во претходните две години организираше 22 промоции во маркетите во Бугарија, Словенија, Србија и Хрватска, со понуда на над 70 македонски производи од 17 добавувачи и над 2.200 палети производи, правејќи ги многу повидливи и препознатливи за странските потрошувачи.
Лидл се позиционира како сериозен и значаен партнер на македонската економија, со мерливи резултати во извозот на домашни производи и конкретна поддршка на домашните компании. Со отворањето на маркети низ целата земја компанијата очекува зајакната соработка со домашните производители, со цел на потрошувачите да им понуди широк спектар на квалитетни производи по пристапни цени.
(ПР)
Економија
Забрзување на енергетската транзиција: Јасен план и координиран пристап – одржан состанок на JETIP Инвестициската платформа
Денеска се одржа четвртиот координациски состанок на Инвестициската платформа за праведна енергетска транзиција (JETIP – Just Energy Transition Investment Platform), на кој клучните актери разговараа за напредокот во политиките, планирањето и регулаторните реформи што ја поддржуваат праведната енергетска транзиција на Северна Македонија.
Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, г-ѓа Сања Божиновска, истакна дека во изминатиот период Министерството е фокусирано на зајакнување на политичките и планските основи неопходни за ефективна имплементација на Инвестициската платформа.
Во таа насока, подготвени се два Годишни планови за развој на енергетскиот сектор за 2025 и 2026 година, усогласени со приоритетите на праведната транзиција, кои обезбедуваат јасна краткорочна рамка за реализација на проектите и подготвеност за инвестиции.
Паралелно, Националниот план за енергија и клима ја заврши фазата на јавни консултации и влезе во завршна фаза на финализација. НЕПК ги обединува целите за декарбонизација, развојот на обновливите извори на енергија и потребите за флексибилност на енергетскиот систем, со посебен фокус на регионите погодени од транзицијата од јаглен. По неговото усвојување, Планот ќе претставува стабилна основа за јавните и приватните инвестициски одлуки.
На регулаторен план, во завршна фаза е и подготовката на Законот за обновливи извори на енергија, со чијштоo усвојување ќе се создадат услови за значително забрзување на инвестициите и исполнување на целите за декарбонизација.
Овие активности не претставуваат изолирани реформи, туку овозможувачки чекори за реализација на проектната рамка на Инвестициската платформа.
Владата уште еднаш ја потврди својата силна посветеност на праведната енергетска транзиција, поддржувајќи ја Инвестициската платформа како клучен механизам за координација, инвестиции и забрзана имплементација на реформите.
Економија
НБРМ: Усвоен Кварталниот извештај, макроекономските движења во согласност со очекувањата на Народната банка
Советот на Народната банка, на седницата одржана на 3 февруари 2026 година, го усвои Кварталниот извештај, во кој се наведува дека макроекономските показатели упатуваат на стабилни остварувања во најважните сегменти на економијата и во најголем дел се во согласност со октомвриските проекции на Народната банка. Домашната инфлација очекувано забави под влијание на забавувањето на базичната инфлација, а домашната економската активност умерено забрза. Банкарскиот сектор и натаму остварува солиден раст на депозитната база и кредитната активност, а девизните резерви се задржуваат на соодветно и сигурно ниво.
Народната банка продолжи со унапредувањето на својот оперативен инструментариум заради поддршка на ефикасното спроведување на монетарната политика. Во последниот квартал од 2025 година, таа изврши приспособување на оперативната монетарна рамка заради подобрување на управувањето со ликвидноста и зајакнување на монетарната трансмисија. Со измените се става посилен акцент на инструментите со пократок рок на достасување и на почестите операции, што овозможува поефикасно пренесување на монетарните сигнали до краткорочните каматни стапки на пазарот на пари, без да се менува поставеноста на монетарната политика.
Во Кварталниот извештај се наведува дека во четвртото тримесечје од 2025 година годишната стапка на инфлација изнесуваше 4,2%, што претставува очекувано забавување. Инфлацијата за целата 2025 година, во просек, изнесува 4,1%, што е близу до октомвриските согледувања. Според октомвриските оцени, за 2026 година и на среден рок се очекува забавување на инфлацијата и постепено враќање кон историскиот просек. Сепак, и понатаму постојат одредени ризици, при што главните извори на неизвесност се поврзани со движењата на цените на примарните производи на светските берзи, геополитичките тензии и процесите на трговска фрагментација, како и со одредени домашни фактори што влијаат врз побарувачката.
Во третиот квартал од 2025 година, реалниот годишен раст на бруто домашниот производ забрза и од 3,5% во претходното тримесечје се искачи на 3,8%, што е малку повеќе од оцената во рамките на октомврискиот циклус проекции. Според основното сценарио од октомври, за целата 2025 година се очекува забрзување на економскиот раст којшто би изнесувал 3,5% (3,0% во 2024 година), а во 2026 година, како и на среден рок дополнително би се засилил и би достигнал 4,0%.
На крајот на 2025 година, нивото на девизните резерви достигна 4.920,5 милиони евра и според сите релевантни показатели, обезбедува соодветна поддршка за одржување на стабилноста на домашната валута.
Податоците од монетарниот сектор укажуваат на натамошна солидна кредитна поддршка за економијата и зајакнување на депозитната база на банките. Во четвртиот квартал од 2025 година, годишниот раст на вкупните кредити изнесуваше 13%, при годишен раст и на депозитите од 10%, што е малку над нивото проектирано за крајот на годината.
На седницата, Советот на Народната банка разгледа и други точки поврзани со тековното работење на Банката.

