Контакт

Investigative story

Макфакс истражува: По три години, Обвинителството отвора истрага за падот на полицискиот„МИ 17“ кај Струмица

Објавено пред

Струмичкото Обвинителство го комплетираше досието за предистражната постапка што се води за хеликоптерската несреќа, во која загинаа четворица пилоти на МВР. Три години по несреќата, како што дознава „Макфакс“, надлежното обвинителство отвора истрага за утврдување на евентуална кривична одговорност за падот на полицискиот „МИ-17“. Ваквата одлука ќе биде соопштена во јавноста деновиве, во пресрет на одбележувањето на тригодишнината од несреќата во која животите ги загубија четворицата врвни пилоти – полициските јастреби Драги Мицев од Струмица – началник на воздухопловните сили на МВР и неговите колеги-пилоти Марјан Трајковиќ од Куманово, Тоде Орешков од Кавадарци и Иљо Лопатички од Битола.

Во центарот на истражната постапка е неосветлениот антенски столб на Македонската радиодифузија. Но, со истрагата е опфатена и опремата за ноќно летање. Како што дознавме, обвинителството се обратило од израелската фирма „Елбит“ од која е набавена опремата за ноќно летање, од којашто е побаран одговор дали визирите за ноќно летање смееле да се користат во населено место и во услови во какви што бил изведуван последниот ноќен лет на рутата од Скопје преку Велес, Неготино, Валандово, Струмица, Берово, Делчево и назад.

 

„Макфакс“ истражуваше до какви сознанија досега дошле истражителите и постојат ли основи за барање кривична одговорност за падот на полицискиот хеликоптер. Во досегашната предистражна постапка, како што откриваме, биле утврдени сплет на околности кои довеле до несреќата, а кои се поврзани со неосветлениот антенски столб, во тек се и дополнителни проверки околу израелската опрема за ноќно летање, а детектирана и е потреба од воспоставување  адекватна регулатива и стандарди при изведување на летовите. Истрагата која се отвора треба и конкретно да ја лоцира одговорноста кај институциите кои затаиле. Во предистражната постапка најголем дел од сознанијата се црпени од извештајот на специјалната 11 члена Комисија за испитување на несреќата, која ја формираше тогашната министерка за внатрешни работи Гордана Јанкулоска. Десетици папки, кутии со доказен материјал, како и стотина страници извештаи од воздухопловни и крим-експерти беа доставени до Обвинителството во Струмица. На 110 страници воздухопловните експерти дале пресек на околностите под кои се случила несреќата. Се анализирало како се случила несреќата, зошто хеликоптерот летал по кобната рута, какви податоци за летот содржат црните кутии, дали бил осветлен антенскиот столб во кој удрил хеликоптерот и дали пилотите се соочувале со технички проблеми при летот.

Во истрагата којашто допрва ќе се отвори ќе се бара странско вештачење на остатоците од урнатиот хеликоптер. Обвинителството од Струмица писмено ќе побара од Министерството за правда да се обезбеди странска експертиза, со цел да се расветлат сите околности околу несреќата. За таа цел, според проценките, државата ќе треба да издвои од 70 до 80 илјади евра за вештачење. Слична сума ( 50 илјади фунти) земјава плати и за странската експертиза на деловите на урнатиот хеликоптер на АРМ кај Блаце, кога на 12 јануари 2008 година загинаа 11 мировници при враќање од мисијата во Босна.

Извештајот на комисијата – таен

Хеликоптерот на МВР на 10 јули 2014 година се урна во индустриската зона пред Струмица. Ледината која се наоѓа во средиштето на зоната е единствениот празен простор во околината, каде што хеликоптерот можел да слета. Првичните претпоставки беа дека „МИ-17“ зафатил дел од сајлите на антената, по што почнал неконтролирано да лета, така што се урнал и експлодирал.

Извештајот на Комисијата на МВР е основниот документ на кој засега се темели истражната постапка за несреќата. Но, извештајот е означен како „строго доверлив“, со што пристап до него имаат само членовите на комисијата и истражните органи. Веројатно, токму поради класифицираноста на податоците, во јавноста изминативе години речиси  немаше информации поврзани со сознанијата за причините за несреќата. Од она што неофицијално може да се дознае од извори од истрагата,  во „Досието МИ-17“ најобемен е материјалот за одржувањето, сервисирањето и техничката исправност на хеликоптерите, но најголемо значење за истрагата имаат укажувањата за евентуалните пропусти и препораките кои ги даваат членовите на Комисијата за истражување на несреќата.

 

Во изготвувањето на главниот извештај биле вклучени 16-ина групи, кои биле задолжени за подготовка на посебни анализи на секој сегмент одделно – од техничката исправност на леталото, неговото одржување, па се’ до почитувањето на воздухопловните правила при летот и рутите по кои се движеле.

Од ноќта кога се случи несреќата досега, извршен е увид, како и фотографирање и снимање на местото на несреќата со беспилотно летало. Вештачени се и примероци од урина и крв земени од контролорите на лет вработени во МВР, а изработен е и геодетски елаборат за ситуацијата на местото на несреќата.

Антенскиот столб – клучен за истрагата

Антенскиот столб висок 120 метри, кој се наоѓа во индустриската зона кај Струмица, е во центарот на истрагата. По барање на Обвинителството, беше извршено вештачење на столбот.  Според првичните неофицијални информации, постојат индиции дека не бил соодветно осветлен антенскиот столб во кој удрил хеликоптерот, кој потоа најверојатно почнал неконтролирано да лета и се урнал на ледината.

Засега се знае дека „МИ-17“ удрил во столбот во сопственост на Македонска радиодифузија. Доказите на местото на несреќата сведочат дека столбот буквално бил откорнат од земја и паднал недалеку од хеликоптерот. Претпоставките се дека леталото зафатило дел од сајлите на антената, по што почнало неконтролирано да лета. Елисите, две тркала и опашката на хеликоптерот – тоа е сè што можеше да се забележи на ледината кај Струмица по оваа трагедија.

Струмичката антена е еден од највисоките антенски столбови во државата, на која требало да има неколку осветлувања. Столбот порано бил користен од Македонското радио како предавател на средни бранови. Преку него се пренесувала и програмата на локалната Радио Струмица, кога таа работеше во попладневните часови. Поранешни вработени од ова радио велат дека столбот бил прицврстен со четири сајли, кои биле поставени во пречник од неколку десетина метри и се протегале до самиот врв на предавателот. Едни очевидци твдеа дека сигналната светилка работела, додека други велат дека не работела воопшто.

Според истрагата, во изминатиот период вештачен е системот за светлосно означување на антенскиот столб во сопственост на ЈП „Македонска радиодифузија“, а правена е и анализа на електричното напојување и исправноста на сигналните светилки поставени на столбот. Направена е и анализа на траги од боја подигнати на лице место од антенскиот столб и од задната елиса на хеликоптерот, одземени се аудио и видеоснимки од граѓани кои со мобилен телефон го снимиле падот на хеликоптерот, а постојат и видеоснимки од безбедносните камери поставени на објекти во близина на местото на несреќата.
Вештачени биле и маслото и горивото на хеликоптерот, како и деловите од урнатиот воздухоплов и на антенскиот столб. Вршени се анализи и на мобилните телефони на загинатите пилоти, било разговарано со пожарникарите кои први пристигнале на местото на несреќата, како и со очевидци.

Во меѓувреме, било побарано и од ЈП „Македонска радиодифузија“ да ја достави целокупната градежна и употребна документација за антенскиот столб на местото викано Крива река, како и целосна техничка документација за столбот, со цел да се утврди дали бил осветлен ноќта кога се случи несреќата. Се барале и документи за тоа кога последен пат е извршен технички преглед на системот за осветлување и за негово обележување.
Владата веднаш по несреќата донесе одлука да се преземат неколку итни мерки. Приоритетно беше наложено соодветно да се обележат сите антенски столбови, кои се повисоки од 45 метри. Во правилниците со кои се регулира оваа област, за столбови над 45 метри, предвидено е да има осветлување на половина, со осветлување во црвена боја. На врвот треба да има црвено светло, што постојано ќе биде вклучено.

 

Тајната на црните кутии  

Струмичкото обвинителство изминатиов период побарало да се обезбеди сателитска снимка од Агенцијата за цивилно воздухопловство за летот на хеликоптерот, а независни експерти во Москва извршија дешифрирање и анализа на податоците од црните кутии – регистраторот на податоци на летот и регистраторот на говорот во пилотската кабина на хеликоптерот. Црните кутии се преслушуваа во Меѓународниот воздухопловен комитет со седиште во Москва.

Станува збор за реномирана стручна установа, која беше споменувана како една од опциите каде што би можеле да се вештачат и црните кутии од соборениот малезиски авион со 295 патници и членови на екипажот над Украина, пред да се донесе одлука тие да им бидат предадени на малезиските власти.
Детали за содржината на смениот материјал во црните кутии засега не се откриваат.

Исправноста на хеликоптерот и ноќните визири

Иако МВР веднаш по несреќата ја отфрли можноста за техничка неисправност и тврдеше дека пилотите немале проблеми со воздухопловот, ова е, сепак, една од дилемите на кои се фокусира истрагата. Пилотите имале опрема за ноќно летање, но можно е светлината што доаѓала од градот да им попречила да го видат антенскиот столб. Ваквите претпоставките се испитуваат за време на истрагата. Обвинителството во таа насока побарало објаснување од израелската компанија „Елбит“ во кои услови и при какви летови требале да бидат користени визирите.

„Ми-17“ е руски хеликоптер, произведен во декември 2008 година, а МВР го купи хеликоптерот од Литванија една година подоцна. Полицискиот хеликоптер бил опремен со најсофистицирана опрема за навигација. Од МВР по несреќата тврдеа дека хеликоптерот бил исправен, редовно сервисиран и дека пилотите во текот на тренажниот лет не пријавиле никаков проблем. Од четирите хеликоптери „МИ-17“, кои ги поседува МВР, урнатото летало било најново и со најмалку часови лет. Хеликоптерот од денот на набавка до несреќата летал вкупно 312 часа и 44 минути, имал 1.042 слетувања и 415 стартувања на моторот. Последниот редовен преглед бил направен на 17 мај 2014 година, со пробен лет наредниот ден. При овој рутински преглед немало никакви пријави дека кој било дел е неисправен.

„Спорна“ рута на летање

Четворицата пилоти биле на редовна ноќна обука, тренинг и кондицирање. Тие ноќта вежбале летање со специјални очила за визуелен лет набавени од израелската фирма „Елбит“. За еден пилот да биде во тренажа, односно кондиција, мора да исполни минимум 120 до 180 часа летање годишно.

Претпоставките се дека пилотите, најверојатно, се обиделе да го слетаат полицискиот хеликопер на ледината во близина на Струмица. Претпоставка е дека оделе на таа позиција да направат промена на пилотите.

Во изминатата година неколкупати беше извршена реконструкција на кобниот лет, за да се утврди по која маршрута летале пилотите. За таа цел беше ангажирано стручно лице од АРМ, пилот со потребните сертификати, со чија помош бее изведена реконструкција на настанот. Во меѓувреме, се прибрале многубројни вербални докази, се вршел распит на лица од Контрола на летање, Македонската радиодифузија, сите членови на екипажот од друг хеликоптер кој истата вечер вршел тренажен лет на подрачјето на Источна Македонија.

Една од дилемите кои се отворија по несреќата кај Струмица е дали хеликоптерот летал премногу ниско и зошто слетал на терен кој не е стандарден за оваа намена. Искусните пилоти објаснуваат дека за државните воздухоплови, односно хеликоптерите на МВР и на АРМ важат поинакви, интерни правила, за разлика од цивилното воздухопловство. Според нив, вонтеренско слетување се практикува, но и за него е неопходно да се реализира на терен на кој постојат основни услови за да се слета безбедно. Често воените и полициските пилоти се принудени да слетуваат на вакви терени, или на планински места на 2.000 метри надморска височина. Во такви услови, слетувањето може да се изврши со помош на опрема за ноќно летање или, пак, со асистенција од теренот.

Пилотите велат дека ниското летање, особено преку ден е многу тешко за секој пилот. Далноводите и антенските столбови се ноќен кошмар бидејќи столбовите се гледаат, но не и жиците со кои се поврзани, за што тврдат дека алармирале повеќепати до надлежните.

Воздухопловите не смеат да летаат под 600 метри или 2.000 фити оддалеченост од теренот, населено место, некој објект или планински предел. Но, ваквото ограничување важи само за цивилните воздухоплови, но не и за хеликоптерите кои даваат медицинска помош и за државните хеликоптери при вршење оперативни летови.
Според Законот за воздухопловство, воздушниот сообраќај е забранет под определена височина над градовите и другите населени места и индустриските објекти. Тој може постојано или привремено да се забрани над определено подрачје што е прогласено за забранета, условно забранета или за опасна зона. Воздушниот сообраќај над определени подрачја може и да се ограничи временски или со определување на височината под која или над која тој не смее да се врши.

Но, овие правила не важат ако е дадена дозвола за летање под определената височина од страна на надлежната Агенција за воздухопловство, или, пак, доколку станува збор за државните воздухоплови, меѓу кои се и хеликоптерите на МВР.
За нив нема ограничувања ниту за висината на која летаат, ниту за акробатско летање над градовите и другите населени места и индустриските објекти.

Иако сведоци кои живеат во близина на индустриската зона во Струмица за медиумите изјавуваа дека на овој потег ретко биле забележани хеликоптери како летаат, од МВР тврдеа дека станува збор за рутинска траса. Ден по несреќата, надлежните во МВР изјавија дека станува збор за маршрута по која десетици пати минувале пилотите, без да имаат никаков проблем.

„МИ-17“ – моќен хеликоптер за спасувачки мисии

Полицискиот хеликоптер „МИ-17-В5“ што се урна во близина на Струмица е произведен во 2008 година, а една година подоцна МВР набави четири вакви летала.
Според податоците што можат да се најдат на интернет, станува збор за повеќенаменски хеликоптер создаден во поранешниот СССР. Сличен е на хеликоптерот „Ми-8“ со вграден засилен мотор, поголем ротор и со поразвиен пренос од „ми-14“. Конструкцијата на трупот е засилена заради поголема носивост. Познат е како „ми-8МТ“. Препознатлив е по тоа што роторот од опашката е сместен од левата страна, каде што се наоѓа и вратата за влегување, како и по штитниците против прашина.


Се користи како спасувачки хеликоптер. Може да извршува повеќе задачи како: напад, воздушна поддршка, електронско следење и снимање, медицински и спасувачки. Во зависност од намената, во кабината можат да се превезат 24 патници, 30 војници или 20 ранети.
Ваков хеликоптер беше употребен за спасување на повреден мотоциклист на Солунска Глава, како и за евакуација на двајца планинари од Матка. Беа користени и како помош за време на големите поплави во Обреновац во Србија, како и за спасување на двајца албански државјани кои беа заглавени на планината Кораб.
Црн биланс на македонското воздухопловство

Десетина воздухопловни несреќи за две децении или пет несреќи со десетици жртви и повредени за само 10 години го обележаа црниот биланс на македонската воздухопловна историја. Четири од несреќите се случија при пад на хеликоптери и авиони во сопственост на Владата, МВР и АРМ, при што животите ги загубија 26 врвни професионалци, пилоти и војници кои беа во служба на државата. Една од најголемите трагедии се случи со владиниот „кингер“ на територија на Босна и Херцеговина, каде што животот го загуби поранешниот македонски претседател Борис Трајковски и осумтемина други личности. Три воздухопловни катастрофи се случија со хеликоптерите „МИ-17“, едни од најчестите летала кои можат да се сретнат во армиските и во полициските хангари (несреќата кај Блаце, на Шапка и кај Струмица).

Во релативно кусата историја на македонското воздухопловство, бројот на несреќи не е воопшто мал. Уште позагрижувачки се дел од сознанијата до кои дојдоа истражните органи, кои укажуваат дека воздухопловите паѓале поради серија системски грешки и пропусти, некогаш поради недоволна обученост на пилотите или, пак, поради неисправност на дел од инструментите. Иако за дел од несреќите истрагите беа завршени без да се побара конкретна одговорност, загрижува односот на институциите, особено кон службените воздухоплови, каде што место безбедноста и професионалноста да бидат издигнати до највисоко ниво, биле дозволени многубројни пропусти, кои, за жал, имаа катастрофален епилог.

Даниела Трпчевска

 

Investigative story

75 000 евра годишно добивал Никола Димитров од Институтот во Хаг – Холандија во шок од потрошените пари на даночните обврзници

Објавено пред

Холандската јавност и политичарите чекаат одговори на прашањата како се потрошени 20 милиони евра државни субвенции во Институтот за глобална правда во Хаг, каде што до лани работеше и сегашниот министер за надворешни работи, Никола Димитров. Институтот се распадна на почетокот на минатиот месец откако биле потрошени субвенциите и утврдиле дека не можат сами да се финансираат. Политичарите се во шок од начинот на кој се потрошени парите на даночните обврзници. Аферата за трошењето во Институтот веќе три недели е главна тема во јавноста.

„Макфакс“ истражуваше колку пари на холандските даночни обврзници завршиле како плата за Никола Димитров, како вработен и близок човек на претседателот на Институтот, Аби Вилијамс, за кого холандските медиуми објавија дека имал невообичаено висока плата од 223 497 евра годишно. Според податоците од администрацијата на Институтот, Димитров, очекувано, земал помала плата од претседателот, но сепак меѓу повисоките. За него биле потрошени околу 200 000 евра од субвенциите за кои сега политичарите бараат отчет.

„Никола почна да работи за Хашкиот институт по 1. 4. 2014. Ја напуштил организацијата на 31. 3. 2017. Кога почна, доби плата од 5 144 евра бруто месечно, приближно 62 000 годишно, вклучувајќи ги и бенефициите како празник. Имаше неколку мали покачувања во неговата плата во годините во кои работеше за Институтот. Во последната година во Институтот добиваше 5 813 евра бруто месечно. Ова е приближно 75 000 евра годишно, повторно вклучувајќи бенефиции. Овие плати покажуваат дека тој имал постојано работно место“, велат од администрацијата на Институтот.

Димитров не одговори на прашањата дали чувствува одговорност по распаѓањето на Институтот, но објасни дека оставил многу зад себе.

„Работејќи како истакнат истражувач (Distinguished Fellow) во Хашкиот институт бев посветен на проекти пред сè во функција на демократизација и владеење на правото на Балканот. За моите резултати говори и понудениот ангажман за продолжување на мојата работа во Институтот за безбедносни студии на ЕУ во Париз, во соработка со Европскиот фонд за Балканот, на проекти во Центарот за меѓународна правна соработка во Хаг, како и проекти со Групата за политики на Балканот во Европа, поддржана од германската Агенција за меѓународна соработка. Овие ангажмани не се реализираа поради моето враќање во Република Македонија“, вели министерот Димитров.

Тој не одговори на прашањето дали од Институтот го контактирале за отчет по затворањето, но нагласи дека добил писмо со благодарност.

„Од холандското МНР, пак, за илустрација, добив писмо со благодарност за реализацијата на проектот за довербата на јавноста во судството во земјите од Источното партнерство во 2015 година. Можам да продолжам и со други примери, меѓутоа мислам дека за мојата работа поупатно е да зборуваат луѓето со кои сум соработувал. Да се зборува за сопствената кариера не е никогаш мудро, а особено не е во момент кога сум целосно во служба на неспоредливо поголеми цели – стратешките приоритети на Република Македонија”, изјави за „Макфакс“ министерот Димитров.

Администрацијата на Институтот во Хаг ангажманот на Димитров го смета за успешен.

„Добро е да знаете дека Институтот не само што одвојуваше пари за Никола, туку и дека Никола беше успешен во добивањето голем број субвенции и договори за Институтот“, нагласија од администрацијата на Институтот за глобална правда во Хаг.

Тие објаснија дека Димитров бил назначен за висок функционер во Кабинетот на претседателот на Институтот, Аби Вилијамс, со титула истакнат соработник.

 

Бисквит од јастог, убаво вино и одлични закуски во Институтот

 

Токму претседателот Вилијамс поранешни истражувачи во Институтот го посочуваат како личност која лошо управувала со Институтот. Истражување за работата на Институтот направи холандскиот неделник „Де Гројн Амстердамер“ кое ја шокираше јавноста. Институтот бил формиран во 2011 година со цел да го профилира градот како меѓународен центар за мир и правда. Холандската Влада за Институтот одвоила 17,45 милиони евра од фонд создаден со дел од добивката од експлоатација на гасни полиња во северната провинција Гронинген, која сега била на удар на земјотреси поради производството на гас. Владината субвенција била дадена под еден услов – во рок од пет години Институтот да стане финансиски независен од владините субвенции.

За Институтот пари одвоила и Општината. Им одобрила износ од 2,5 милиони евра со што Институтот имал на располагање близу 20 милиони евра.Тенденцијата била тој да наликува на познатиот Институт Брукинг во Вашингтон, па тогашниот градоначалник на Хаг, Јозиас Ван Артсен, кој Институтот го сметал за свое „бебе“, успеал да ја ангажира Медлин Олбрајт, поранешен државен секретар на САД, за претседател на советодавниот одбор. Таа го предложила за претседател Вилијамс, кој, како што објави „Де Гројн“, побарал титулата декан да се смени во претседател, а проблематични уште од почетокот биле и неговите услови за плата оти неговите барања биле далеку над нормите за извршување јавни функции во Холандија. Се согласил на плата од 223 497 евра годишно, сума која била изненадувачки голема за декан на институт кој никогаш нема да вработи повеќе од 35 лица во исто време, пишува неделникот.

Институтот кој потрошил 20 милиони евра на даночните обврзници во Холандија од почетокот на минатиот месец е затворен

Институтот бил сместен во монументална вила во благородничка област во Хаг. Често биле организирани настани со интересни говорници, тркалезни маси и панели. Се случувало програмата да биде проследена со пијалаци, убаво вино и одлични закуски, што овозможувало меѓународната заедница на професионалци, дипломати, судии од меѓународни судови, адвокати и истражувачи да се состанат на неформален начин. Но, неделникот објави дека зад оваа фасада се случувало нешто сосема друго.

Вработени кои го напуштиле Институтот, но сепак инсистирале на анонимност, го опишуваат претседателот како исклучително нарцисоиден, сведочеле дека им викал на луѓето, го направил Институтот „токсично место за работа“, ги заплашувал и ги малтретирал вработените.

„Додека заминав состаноците на персоналот се сведоа на тоа секој вработен да вели дека сè е прекрасно и дека секој проект оди одлично. Еден од моите колеги ги нарече овие состаноци ‘известување за политбиро’“, објаснил за неделникот поранешниот вработен укажувајќи дека почнале да се плашат да покажат иницијатива или да ја критикуваат стратешката насока на претседателот.

Претседателот Вилијамс се повлекол во својата канцеларија и со другите вработени контактирал исклучиво преку неговиот личен асистент, секретар и советник. Истражувачите од Институтот сведочеле дека претседателот никогаш не јадел со нив од бесплатниот оброк што им бил обезбеден туку нарачувал од блискиот хотел, вообичаено ручек со бисквит од јастог, а го јадел сам во канцеларијата.

Институтот имал луксузен стил, гостите се служеле на маси со бели чаршафи, имале одличен кетеринг, а за поголемите настани се ангажирал и готвач.

Неделникот добил копии од фискалните сметки кои покажале дека претседателот пријавил околу 10 000 евра потрошени за такси-превоз. Во нив имало сметки за релации покуси од еден километар.

Наспроти луксузирањето, персоналот укажал дека на веб-страницата на Институтот не постојат годишни финансиски извештаи за потрошените пари. Во последната година од функционирањето била утврдена и загуба од половина милион евра. Тоа е причината поради која претседателот Вилијамс се смета дека таинствено управувал и имал практики кои се граничеле со корупција.

Нашите извори од Хаг велат дека Димитров важел за близок човек на претседателот Вилијамс. Димитров не сакаше да ги коментира обвинувањата за Вилијамс.

По затворањето на Институтот, политичките паритии шокирани за губењето на парите на даночните обврзници, составиле долга листа на прашања до Општината и до Владата со кои бараат објаснувања за тоа што се случило со милионските суми од владините фондови. Одговор на прашањата, како што велат истражувачите од неделникот, сè уште нема.

Прикажи повеќе...

Investigative story

Обвинувања за градежна афера: Со години чекаат да се вселат во зграда во Дебар Mаало

Објавено пред

Од

Повеќе семејства со години чекаат да влезат во своите станови кои ги купиле во зграда во Дебар Маало. Иако зградата е во финална фаза, подолг период има застој и никој од купувачите не може да се всели, открива за „Макфакс“ една од граѓанките кои купиле стан. Инвеститорот „Интернова траде“ почнал претстечајна постапка, а сопствениците на земјиштето и граѓаните кои уплатиле станови си ја префрлаат топката едни на други за тоа кој ја запира изградбата.

„Требаше да се вселиме во становите што ги купивме во август 2014 година, а зградата која се изгради со наши пари уште стои незавршена“, вели за „Макфакс“ Ј.И., граѓанка која купила стан во нова зграда во Дебар Маало. Таа потекнува од внатрешноста, па пред неколку години решила да купи мал стан за своите деца кои студираат во Скопје, за да не плаќа кирија. Сега и плаќа кирија и отплатува кредити, бидејќи станот сè уште го нема.

„Становите ги купивме во градба, јас и повеќе купувачи целосно ги исплативме за градбата да се случи побрзо. Наместо да добиеме станови, инвеститорот и фирмата во меѓувреме станаа неликвидни и не го остварија ветувањето. Зградата е речиси завршена, со средени тоалети, со паркети, само нема приклучок за струја и за вода. Целата работа е во застој, за уште малку не се завршува и работата е запрена“, вели таа за „Макфакс“. Уплатила околу 37 илјади евра за стан од 34 м2. Во истата ситуација се уште многу семејства бидејќи зградата има 25 станови.

За случајот е поднесена и кривична пријава до Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција за кривичните дела „злосторничко здружување“ и „измама“.

„Нотарот ме убеди дека преддоговорот е правно издржан и истите пред нотарот се обврзаа станот да ми го предадат во владение на 15.9.2014 година, на почетокот на студиската година за да може да се всели син ми кој е студент во Скопје, доколку ги уплатам сите средства во рок од еден месец. Со такво лажно ветување градба и со анекс-договори успеале да се стекнат неосновано со по околу 20 м2 станбена површина, иако имале обврска да уплатат парични средства за изградба на зградата. Неосновано истите добиле станбена површина како награда за лобирање за инвеститорот (кој нè измами и ни ги зеде парите) и за наводно завршени механички работи во зградата“, се вели во кривичната пријава поднесена од една од граѓанките кои купиле станови во зградата.

Во кривичната пријава се обвинува и дека повеќе станови се дадени на подизведувачи по многу пониска цена од пазарната врз основа на услугите што ги извршиле, за истите да бидат потоа продадени на сегашните купувачи по пазарна цена и тоа за да се избегнат даночни обврски спрема државата, да се сокрие протокот на парите надвор од сметката на „Интернова траде“, која станала неликвидна уште во јули 2014, пред становите да бидат предадени во владение.

Од ОЈО иако поставивме прашања засега немаме информации до каде е постапката со кривичната пријава, дали таа е прифатена и дали е започната истрага. Ј.И. за „Макфакс“ тврди дека завршувањето на зградата, освен проблематичната ситуација со инвеститорот, го запираат и сопствениците на земјиштето каде што е изградена зградата. Според неа, тие континуирано не даваат согласност за отстапување на паркинг-местата и подрумскиот простор, поради што инвеститорот се откажал и зградата веќе три години е незавршена.

„Бесправно сме ставени како продавачи на станови“

Дел од сопствениците на земјиштето за „Макфакс“ велат дека поднесената кривична пријава против нив нема основа бидејќи тие не биле продавачи на станови од зградата, туку дале полномоштво за продажба на инвеститорот.

„Тешка криминална постапка, јас и Зоран сме ставени како да сме ги продавале становите. Ние сме сопственици на земјиштето, а тој кога ги продавал становите нè ставил и нас како да сме продавачи. Ние не сме знаеле воопшто за ова, бевме на разговор во обвинителство, имаме поднесено документи, не склучуваме никакви договори и преддоговори, тоа тој што го направил без наши потписи, јавниот обвинител да си го реши. Ние му дадовме полномоштво да ги продава, а тој нè ставил како ние да сме продавале“, вели за „Макфакс“ Александар Јовановски, еден од сопствениците на земјиштето.

Сличен став има и Зоран Поповски, друг сопственик на земјиштето, кој исто така се нашол во кривичната пријава, но вели дека тие како сопственици на земјиштето не продавале станови од зградата, туку дале полномоштво на инвеститорот да продава станови. Според него, нема никаква логика тие да ја запираат доизградбата на зградата бидејќи и тие ги чекаат своите станови во неа.

„Јас сум со две мали деца на улица, плаќам кирија и едвај чекам да се заврши. И ние поднесовме кривична пријава до ОЈО како сопственици на земјиштето против инвеститорот. Повикаа еден комшија на разговор и на тоа остана. И сега се фативме за гуша меѓу себе, ти си виновен, овој е виновен, а всушност државата е виновна.  И Мартин не е виновен, државата го овозможува тоа. Ако дозволиш секому да гради згради, ќе се случи ова“, вели Поповски за „Макфакс“.

Тој додава дека институциите мора да ја испитаат работата со зградата и да се заврши праведно нивната голгота, за секој кој вложил и платил пари да добие стан.

Инвеститорот „Интернова траде“ во претстечајна постапка

За инвеститорот на зградата во Дебар Маало што се наоѓа на улицата Црвена вода, „Интернова траде дооел“, според документацијата во Централниот регистар, минатиот месец почнала претстечајна постапка. Со решение на Основниот суд одредена е општа забрана за располагање со имот на должникот, како и забрана за исплати од сметките на должникот.

Управителот на „Интернова“, Мартин Скуманов, за „Макфакс“ вели дека тој околу три години веќе нема никакви овластувања во зградата која ја градела неговата компанија.

„Во зградата има средства, има купувачи кои должат, над 45-46 илјади евра, има гаражи, подруми кои се за продажба, сопствениците сега не даваат отуѓување на подрумските и гаражните простории, купувачите должат пари и имаме една шах-мат ситуација. Ни едните попуштаат, ни другите. Од 2014-2015 полноштвата ми се отповикани, немам никакви овластувања, едноставно има блокада. Со стечајот најдобро ќе се заврши ситуацијата и ќе се разделат сите работи. Реално таа зграда околу 95% е завршена, фалат само два лифта, се поставува трафостаницата, интензивно се работи,  уплатено е за водовод и е во завршна фаза“, вели Скуманов.

Тој убедува дека никој од оние што уплатиле пари не може да остане без станови бидејќи уплатите им се чисти и признаени.

„Од ЕВН имаме некое ветување дека за недела-две ќе имаме струја во зградата, платено e хлорирање за да нè вклучат на водовод. Тоа се главните фази и се надеваме дека процесот наскоро ќе се приврши“, додава тој.

За проблемите на граѓаните и случувањата во оваа зграда испративме прашања и до општина Центар, но до објавата на текстот не добивме одговори.

Кристина Озимец

Прикажи повеќе...

Investigative story

Водно нема да избегне масакр, гасоводот останува, се предлага само стеснување на трасата

Објавено пред

Прескапо би било гасоводот кој го сече сртот на Водно и уништува дел од зеленилото да се премести надвор од парк-шумата. Ова е генералниот став и на инвеститорот АД „Македонски енергетски ресурси“ (МЕР) и на проектантите на гасоводот до кој дојде „Макфакс“. За да се намалат штетите што би се направиле на шумата, и МЕР и проектантите предлагаат намалување на ширината на трасата.

За да одговори на лавината обвинувања за нов масакр на белите дробови на градот, како што скопјани го доживуваат Водно, Владата минатата недела усвои заклучок со кој ги обврза Министерството за транспорт и врски, Град Скопје и АД „Македонски енергетски ресурси“ во најкраток можен рок да најдат заедничко прифатливо решение во однос на изградбата на магистралниот гасовод Скопје-Тетово-Гостивар кај потегот на Водно и во најкус можен рок да продолжи изградбата.

Град Скопје во чија надлежност е парк-шумата Водно и од каде што се очекува најголема грижа за секој милиметар зеленило, административно одговара на прашањата какво решение ќе понуди за проблемот – гасовод на Водно.

„Град Скопје е вклучен во владината работна група и за сите детали треба да се обратите до Владата на Република Македонија, како и за документите што се донесени на државно ниво во функција на реализација на овој проект“, велат од Град Скопје, без да откријат што конкретно тие ќе понудат.

Иницијатива за заштита на зеленилото во оваа фаза од разгледувањето на проблемот нема ниту Министерството за транспорт и врски.

„Во однос на гасоводот, ве информираме дека ќе се направи сеопфатна анализа и во согласност со дадените резултати, ќе се одлучи кое е најсоодветно и најдобро решение“, е одговорот од Министерството за транспорт и врски на прашањето како ќе ги усогласат барањата на скопјани гасоводот да се симне од Водно каде што се веќе почнати активности за негова изградба.

Багерите откорнаа неколку дрвја по сртот на Водно

За разлика од нив, инвеститорот на гасоводот, АД „Македонски енергетски ресурси“, веќе е извесно што ќе предложи за надминување на проблемот. Бајрам Реџепи, новиот директор на претпријатието, смета дека менување на трасата е прескапо.

„Според сите досега направени анализи (одобрение за градба, решени експропријации, договор со изведувачи, договор за заем со Дојче банк и Ерсте банк, нов прокет, ново одобрение за градба, скапи експропријации…), смената на трасата би ја одложила реализацијата на проектот за пет години и со многу финансиски импликации. Еколошката и финансиската штета, при одлагање на проектот, за целиот регион каде што се носи гасот, ќе биде со непроценлива вредност“, смета директорот Реџепи.

Тој смета дека изградбата на гасоводот треба да продолжи по истата траса, по сртот на Водно, но со мали измени, кои ќе ги понуди како решение на работното тело формирано за надминување на сегашната состојба.

„Иако трасата на гасоводот поминува низ предел кој во најголемиот дел не е пошумен, за да се избегнат и да се минимизираат еколошките влијанија, нашиот предлог е во оваа делница да се намали ширината на трасата за 60 отсто“, вели директорот Реџепи.

Ист став има и друштвото за инженеринг и консалтинг „Чакар партнерс“, кое го изработило проектот за гасоводот што минува низ Водно. Главниот проектант Лазо Чакаровски вели дека проектот го изработиле по нарачка на Министерството за транспорт и врски, а во однос на проектната задача проектантите немале никакви насоки ниту, пак, посебни сугестии. Насоката за гасоводот да минува низ Водно, според него, ја дале правилата за проектирање гасоводи, техничките карактеристики што се применуваат за проектирање, околностите и ограничувањето на теренот, изборот на најпогодна траса за гасовод, која првенствено не треба да биде нападната и откриена од површинската дождовна вода и други критериуми.

Проектот го работеле повеќе од две години, со тоа што првин била подготвена студија со идеен проект, а потоа изработиле инфраструктурен и основен проект.

„Во идејниот проект е избрана најпогодната траса од Скопје до Гостивар, која поминува по сртот на средно високи планини. Гасоводот најбезбедно се води по сртови поради најмало нарушување на падински засеци и безбедна заштита од површинските води, кои може да предизвикаат ерозија или клизишта. Камо среќа од Скопје до Гостивар да беше цела траса преку сртови, меѓутоа имаме делови каде што ќе мора да се помине по неподобни терени како реки, населени места и обработливо земјиште“, објаснува главниот проектант Чакаровски.

Чакаровски вели дека на сртот на Водно имало 2-3 километри каде што трасата поминува низ засадена шума која не можела да се избегне, а во преостанатиот дел до Гостивар шумите биле во вид на шикари и ниски грмушки. Чакаровски смета дека оштетувањето на овие делови со должина од 2-3 километри и ширина од 15 метри е помала штета отколку трасата да се води од северната страна на градот Скопје.

 

Велосипедска патека и траса за противпожарни возила покрај гасоводот

 

Дополнително, појасот на кој би се изградил гасоводот Чакаровски предлага да се искористи за заштита од пожари и за велосипедска патека. Гасоводот би ја разграничил планината и би ја поделил шумата на две целини, со што би било спречено пренесување евентуален оган од едната на другата страна на планината.

„При изградба на магистрални гасоводи работниот појас изнесува 25 метри ширина. Во делот каде што има засадено шума ширината може да се намали на 15 метри. По таа ширина може да се обезбеди траса да се движат и возила за гаснење пожари. На тој начин може да се вршат интервенции во случај на потреба од врвот надолу. По ширината на појасот од природни материјали може да се изгради велосипедска патека за планински велосипедизам од Крстот на Водно до Матка во должина од 7,5 километри“, предлага Чакаровски.

Според него, измена на трасата на гасоводот за да се избегне парк-шумата е можна, но непотребна оти во тој случај не би се гледале другите негативни работи. Измената вели дека би ги одложила градежните работи за најмалку една година, во која би се правеле ново геодетско снимање, геотехнички истраги и проектирање по сите фази. Чакаровски нагласува дека најголем проблем при определување на трасата претставуваат безбедносните услови за човекот, животните и човековата околина, безбедносните услови за функционирање на гасоводот, одбегнување населени места доколку е можно, проблем се урбанистичките планови, изградените објекти без планска регулатива, гробишта, манастири, археолошки наоѓалишта, се одбегнуваат далноводи поради негативните влијанија, проблем се премините преку реки и сртови со големи косини, неподобни се терени со свлечишта, долови и ерозивни површини, се избегнуваат изградени површини, наоѓалишта за експлоатација на суровини и минерали, лозја, овоштарници, а не се одбегнуваат карпести терени, обработливи површини пасишта и шуми.

Од сите овие проблеми Чакаровски вели дека на Водно има приближно 2,5 километра шума, на одредени места има карпест терен и кај реката Треска дозволени наклони на кои изведувањето е предвидено со заштитни мерки.

 

МВР не дало согласност за гасоводот на Водно

Одобрението за градење на гасоводот Министерството за транспорт и врски го издало во декември 2016 година кога собрало долга низа согласности од општините низ кои минува гасоводот и ги известило сите засегнати институции. Согласност за изградбата на гасоводот не дало Министерството за внатрешни работи. Одделот граѓански работи, сектор за оружје, експлозивни и опасни материи, агенции за обезбедување и детективска дејност не се изјаснил по барањето од инвеститорот. Во одобрението за градење на гасоводот стои дека во согласност со Законот за градењето неодговарањето на барањето се смета дека немаат забелешки и ако поради нивното непостапување во иднина настанат штети, обврската за надомест на штетата ќе биде на товар на МВР.

Забелешки се евидентирани од Националниот конзерваторски центар, кои укажале дека немаат комплетна и прецизна евиденција на археолошките локалитети и го обврзале инвеститорот МЕР, доколку во текот на градењето се појават археолошки локалитети, изведувањето да продолжи под археолошки надзор или привремено да се запрат работите и да се извршат заштитни ископувања.

За гасоводот има студија за животна средина издадена од Министерството за животна средина и просторно планирање за која била организирана и јавна дебата во Град Скопје. Од Градот не кажаа дали имаат запис од дебатата за влијанието на гасоводот.

Активностите за изградба на гасоводопт на Водно во моментот се стопирани

Пред да биде издадено одобрението за градење, во октомври 2016 МЕР склучил договор со Друштвото за градежништво и услуги „Рапид билд“ ДОО Куманово. Тоа во рок од 36 месеци се обврзало дека ќе го изгради магистралниот гасовод Скопје-Тетово-Гостивар за 1.782.270.000,00 денари или околу 28,9 милиони евра.

Директорот на МЕР, Бајрам Реџепи, вели дека почнале со градежните активности на Водно оти имаат рокови.

„Според динамичниот план и владината програма, ние оваа година треба да завршиме 40 километри од делницата Скопје-Тетово-Гостивар. Во планот е предвидено да се заврши и оваа делница“, вели Реџепи.

Вкупната должина на магистралниот гасовод Скопје-Тетово-Гостивар е 76 километри. Се гради со кредит од 28 милиони евра од германските Дојче банка и Ерсте банка. Крајниот рок за завршување на градежните работи, според веќе склучените договори, е октомври 2019 година.

Во моментот активностите на Водно се стопирани. Четирите багери, кои пред две недели почнаа да го рамнат теренот, останаа на планината покрај неколкуте откорнати дрвја. Работите се стопирани кога планинарите алармираа за новото касапење на шумата, а Владата формира работно тело кое треба да најде начин како да продолжат градежните работи, а да нема уништување на зеленилото.

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија23 минути

Заев се сретна со Папата: Кирил и Методиј се темел за врските меѓу Македонија и Ватикан

Светите браќа Кирил и Методиј се силни темели за историските врски меѓу Република Македонија и Ватикан. Ваков е заклучокот од...

Македонија1 час

Каруселот од плоштад преместен во паркот кај авионот во Аеродром

Од плоштадот во центарот на Скопје, вртелешките и возот се преместени во паркот кај авионот во населбата Аеродром. Реквизитите се...

Македонија3 часа

Ципрас: За Грција ќе биде голема победа ако има одредница пред името Македонија

Премиерот на Грција, Алексис Ципрас, ги оценил денешните преговори за името во Њујорк како критични и чувствителни и рекол дека...

Македонија5 часа

Џафери: Груевски е во психолошка криза

Претседателот на Собранието , Талат Џафери, во интервју за српската Н1 телевизиjа запрашан за неговиот личен однос со експремиерот Никола...

Европа6 часа

Долгоочекуваната уредба на ЕУ за заштита на личните податоци стапи на сила

Од денеска стапи на сила општата уредба на Европската Унија за заштита на личните податоците која Европскиот Парламент ја усвои...

Вести7 часа

Објавено видео од уништувањето на полигон за нуклеарни проби во Северна Кореја

Северна Кореја, во присуство на странски новинари, уништи полигон кој тврди дека служел за нуклеарни проби. Дописникот на „Раша тудеј“...

Вести7 часа

Ким му одговори на Трамп

По одлуката на американскиот претседател, Доналд Трамп, да ја откаже историската средба со лидерот на Северна Кореја, од Пјонгјанг соопштиле...

Македонија7 часа

Продолжуваат преговорите за името во Њујорк

Министрите за надворешни работи на Македонија и на Грција, Никола Димитров и Никос Коѕијас, денеска во Њујорк треба да ги...

Македонија8 часа

Пoсебен сообраќаен режим во Скопје поради празникот Задушница

По повод верскиот празник Задушница денеска како и во деновите од викендот (25/26 и 27.05) во периодот од 06 до...

Македонија8 часа

Заев на аудиенција кај папата Франциско

Премиерот Зоран Заев и придружната владина делегација денеска ќе присуствуваат на аудиенција кај папата Франциско во апостолската палата во Ватикан....

Свет1 ден

Трамп го откажа состанокот со Ким

Претседателот на САД, Доналд Трамп ја откажа средбата со севернокорејскиот лидер Ким Џонг-ун, планирана за на 12 јуни, соопшти Белата...

Македонија1 ден

(Видео) Заев и Борисов на заедничко чествување на Свети Кирил во Рим

Премиерот Зоран Заев, во придружба на сопругата и на владината делегација  денеска, во рамките на посетата на Република Италија и...

Топ1 ден

Ракометар на „Металург“ нападнат по синоќешниот натпревар

Дваесет и двегодишниот ракометар на „Металург“, Ф.К. од Битола бил нападнат синоќа по завршувањето на ракометниот натпревар помеѓу неговиот тим и...

Свет1 ден

„Имате 48 часа да ги напуштите САД“ – Америка протера двајца венецуелски дипломати

САД наредиja протерување на двајца венецуелски дипломати, како одговор на одлуката на претседателот на Венецуела, Николас Мадуро да протера двајца...

Македонија1 ден

20 години затвор му се закануваат на Груевски со останатите 4 обвиненија

Доколку експремиерот, Никола Груевски, биде осуден за останатите 4 обвиненија кои му ги поднесе СЈО, може да добие максимална казна...

Македонија1 ден

Истрагата за убиениот словачки новинар води до Албанци од Македонија

Истрагата за убиството на словачкиот новинар Јан Кучијак и неговата свршеница ги донела истражителите до албански бизнисмени од Македонија, кои...

Македонија1 ден

Нова рунда преговори за името во Њујорк

Денеска и утре министрите за надворешни работи на Македонија и Грција, Никола Димитров и Никос Коѕијас ќе се одржат нова...

Топ1 ден

Во тешка сообраќајка во Штип загина 21-годишна девојка

Во тешка сообраќајка во Штип, утрово животот го загуби двесет и едногодишна девојка од Свети Николе. Сообраќајката се случила на...

Македонија1 ден

Денеска дожд и грмежи, од утре потопло време

Времето денеска ќе биде променливо облачно и нестабилно, на повеќе места со пороен дожд и грмежи. Локално се очекуваат пообилни...

Македонија1 ден

ЈСП со изменет возен ред поради двата празника

Денеска и утре возниот ред на автобусите од јавниот превоз ќе биде изменет поради двата празника, 24 Мај – Денот...

Досие