Култура
Костадиновска-Стојчевска и Крастев: Македонските и бугарските институции во културата ги афирмираат европските вредности
Министерката за култура, Бисера Костадиновска-Стојчевска, и бугарскиот министер за култура, Крстју Крастев, денеска на Влада одржаа билатерална средба, на која разговараа за досегашните односи во културата меѓу двете земји, како и за можностите за нивно унапредување.
Во фокусот на средбата, на која беа присутни и заменик-министрите за култура на двете земји, Даим Лучи и Амелија Гешева, беше ексклузивната изложба „Сребрена Тракија“ за чие отворање во еднодневна посета на нашата држава е висока државна делегација од Бугарија, предводена од претседателот на бугарското Собрание, Росен Димитров Желјазков.
Соговорниците изразија задоволството што соработката меѓу двете реномирани институции, македонскиот Археолошки музеј и Националниот археолошки институт со Музеј при Бугарската академија на науките од Софија, резултира со договор за две големи и значајни изложби, кои ги промовираат културата и културното наследство како темелна европска вредност. Покрај изложбата „Сребрена Тракија“ во Скопје, во следните години е договорено во Софија да биде претставено и богатото археолошко културно наследство на Северна Македонија.
На средбата беше истакнато дека изложбата „Сребрена Тракија“, која го содржи и уникатното тракиско сребро, претставува исклучителна можност да се видат ексклузивни наоди од тракиската култура. Поставката беше претставена во повеќе музејски центри во Европа и светот, но во Скопје изложбата е конципирана како најкомплексна и најобемна презентација на наодите што ја претставуваат тракиската култура и цивилизација.
Костадиновска-Стојчевска и Крастев изразија задоволство од одличниот прием на бугарската јавност на изложбата „105 години Требениште“, која неодамна беше отворена во Софија.
Оваа значајна изложба, која создаде нова енергија во балканската музеологија, во 2025 година ќе биде претставена и во Народниот музеј на Србија по што изложбата посветена на требенишката некропола ќе го продолжи своето патешествие во најзначајните европски и светски музеи.
Костадиновска-Стојчевска на средбата со својот бугарски колега изрази задоволство што двете министерства негуваат слични приоритети во својата културна политика во делот на заштитата на културното наследство, како и поттикнување на активностите на младите. Беше истакната можноста за соработка меѓу сродните институции во двете држави преку реализација на проекти, истражувања, обуки, размена на експерти/дефицитарен кадар и слично.
Костадиновска-Стојчевска ја информира делегацијата дека со оглед на фактот што Северна Македонија претседава со Процесот за соработка во Југоисточна Европа, в година е предвидена реализација на повеќе активности, министерски средби, кои ќе се осврнат на актуелни прашања од сферата на заштитата на културното наследство.
Министрите за култура ја поздравија работата на културно-информативните центри во двете држави и ја истакнаа нивната активна улога во промоцијата на македонската и на бугарската култура во Скопје и во Софија.
Беше нагласена и одличната соработка меѓу двете држави и во областа на литературната дејност, каде што со поддршка од македонското Министерство за култура на бугарски јазик се преведени многубројни дела од реномирани македонски автори, а е солидна и соработката во театарската дејност, во чии рамки националните институции и уметниците од двете држави редовно се претставуваат на фестивалите и на манифестациите во двете земји.
Министрите за култура разговараа и за идната соработка во рамките на УНЕСКО по заедничкиот успех за впишување на мултинационалната апликација „Културни практики поврзани со 1 март – мартинки“, поднесена од Северна Македонија, Бугарија, Романија и од Молдавија на репрезентативната листа на УНЕСКО за заштита на нематеријалното културно наследство на човештвото.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

