Култура
„Млад отворен театар“ стартува на 19 септември
Меѓународниот театарси фестивал „Млад отворен театар“ оваа година по 34 пат ќе започне на 19 септември. До 26 септември ќе бидат прикажани 15 театaрски проекти, кои во себе носат нова и револуционерна естетика
Претставите се обединети под мотото „Твоето огледало“, кое се надоврзува на минатогодишната парола „Мојот мал свет“. Инспирирани од бајката за принцот претворен во жаба, мотото на овогодинешните театарски претстави го карактеризира бегството од себе, желбата да се биде некој друг, желбата за нов свет. „Твоето огледало“ е средбата на Другиот во нас, а театарот ја симболизира таа вечна желба за поистоветување на гледачот со она што го гледа пред себе поради постојаната потреба од воајеризам кои го наметнуваат медиумите денес. Фестивалот на 19-ти, во Младинскиот културен центар, ќе биде отворен со проектот „Касандра“ – копродукција помеѓу четири театарски фестивали: црногорскиот „Теута“, словенечкиот „Ex Ponto“, српскиот „ИНФАНТ“ и „МОТ“. „Касандра“ веќе беше прикажана на фестивалите „Теута“ и „ИНФАНТ“, како и на Тиватското културно лето, а следува нејзина премиера на „Ex Ponto“. Претставата е по текст на Љубомир Ѓурковиќ, во режија на Слободан Милатовиќ, а извршен продуцент е Дамир Домитровиќ – Кос, инаку годинашен селектор на „МОТ“. На 20 септември, на сцената на Македонската опера и балет ќе гостува Драмскиот театар од Варна, Бугарија, со претставата „Калигула“, едно современо и радикално читање на животот на овој историски лик.На 21 септември во МКЦ ќе биде изведена „Кревко“ на веќе редовниот гостин на „МОТ“, Словенско младинско гледалишче. Оваа претстава во последните две години е најизвезуваниот театарски продукт од Словенија. На 22 септември во МОБ гостува Националниот театар од Сибиу, Романија со претставата „Пантагруел“ на режисерот Силвио Пуркарете, еден од водечките европски режисери во моментов. Претставите на Пуркарете се дел од најпрестижните европски театарски фестивали, како на пример фестивалот во Единбург. На 23 ќе биде изведена претставата „Евита“ на театарот Хотел Булиќ од Загреб, Хрватска. „Евита“ е претстава во која најмногу се препознава овогодинешното мото на фестивалот, а говори за поранешната прва дама на Аргентина и нејзината борба со себеси. Истата вечер ќе биде изведена и првата премиера на фестивалот. Станува збор за претставата „Ескуриал“, копродукциски проект на „МОТ“, Градскиот театар и Драмски театар – Скопје, во режија на Ристе Алексовски.Како најголем спектакл оваа година се најавува гостувањето на Шовинистен-3-раум-Анатоми Театар од Австрија на 24 септември, со претставата „Пансион Ф“ за австрискиот монструм Јозеф Фрицл, кој ја заробил и ја силувал својата ќерка 24 години и има 7 деца со неа. Режијата и текстот се на Хурберт Крамер, контроверзен режисер и актер од Австрија, кој и игра во претставата, а е најавена како ултимативна сатира за медиумите и жртвите кои ги произведува жолтиот печат, медиумската порнографија. „’Жртвите прават профит’ е реалниот интерес на жолтиот печат. Во овие медиуми и нивните потресни приказни за случаи како Фрицл, жртвите се повторно силувани и злоупотребувани и така сe додека нивните приказни се продаваат. Еден вид медиумска порнографија со скриените желби на невротичната публика, која се идентификува со бруталноста на злоупотребувачите.Вистинскиот скандал е патријархалниот систем на ѕид на тишина околу жртвите на сексуалното насилство. Тоа е болка на секое општество. Многу често член на семејството е оној што злоупотребува. Членовите што најчесто треба да се столбови на фамилијата. Но ова патолошко насилство се смета за ‘нормално’. Дури се смета и за одговорен систем на функционирање на денешното патријархално општество, перманентно насилство врз оние на кои најмногу им треба грижа“, пишува на сајтот на виенскиот театар. Уште на почетокот претставата предизвикала контроверзни реакции. Првичниот наслов и бил „Пансион Фрицл“, но откако режисерот почнал да добива смртни закани, го променил во „Пансион Ф“. Плакатите за претставата постојани биле симнувани, а на премиерата, на 23 февруари, имало полициско обезбедување, а еден период била забранета да се изведува.На денот на преставата Крамер ќе одржи и едно предавање за театарот, медиумите, политиката…Истата вечер на 24-ти следува втората премиера на фестивалот – „Празен град“ во режија на Андреј Цветановски, копродукција помеѓу „МОТ“, Културниот центар Фишта и Градскиот театар. Премиерата ќе се одржи во рамки на програмата „Ѕвездите што доаѓаат“, во која секоја година се промовираат нови режисерски имиња. Како и на минатите изданија и оваа година на „Млад отворен театар“ следува вечерта посветена на македонската театарска продукција, при што ќе биде прикажани пет домашни претстави: „Телефонот“ на Театарот за деца и младинци, „Маркиза“ на Драмски театар – Скопје, „Учителот Џинот“ на Народниот театар од Велес, „Едип“ на театарот Квартет и Планет прес продукција и „Другата страна“ на Мал драмски театар – Битола. Македонскиот отворен театарски ден ќе го проследат неколку селектори и директори на театарски фестивали од Европа. Селектор на преставите е актерот Висар Вишка.Затворањето на фестивалот „Млад отворен театар“ е на 26 септември со спектаклот „Сума“ на Егзос од Швајцарија, во рамки на манифестацијата „Бела ноќ“. Исто така, во рамки на фестивалот, на 24 септември ќе има вечер посветена на актерот Бошко Бозаџиевски кој почина минатата година. По тој повод ќе биде отворена изложба на фотографии „Мојот личен фотограф“, а Буден театар ќе изведе поетско кабаре насловено „Неисцрпен“.Покрај театарската програма, оваа година фестивалот ќе понуди и богата музичка програма, концерти и настапи во клубот МОТ по секоја театарска претстава. Така, театарскиот фестивал ќе го збогатат настапите на Мирко Попов, групата „Мелодром“ од Словенија, проектот „Цирко Еуропиа“ на Горан Трајковски, „Штудгарт онлајн“ (Србија), „Кло“ ( Македонија), „Кома стерео“ (Словенија), „Вуди Ален и Хана џез трио“ (Македонија), Сашко Костов и диџеј Рубенс Муратовски. Селектор на музичката програма е Владица Младеновски.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

