Култура
Културата во светот 2009
Македонија оваа година ги виде Мориконе, Дали, Џорџ Бенсон, Дајана Крол, триото на Чик Кориа… Она што ја одбележа светската културна сцена оваа година дефинитивно се жените писатели и поместувањето на многу стереотипи
Јануари беше во знакот на изложбата „Ентропа“ поставена во Советот на Европа во знак на шестмесечното претседателство на Чешка со Европската унија. Многу од земјите-членки беа навредени на чешката смисла за хумор и концептот на авторот Давид Черни. Во неговата пазл-композиција Бугарија беше претставена како турски тоалет, Полска осамна претставена со свештеници како веат знаме на хомосексуалците, додека Холандија беше претставена потопена целосно во вода и единствено што се гледа притоа се муслиманските минариња. Франција беше сведена на паролата „Штрајк“, додека на картата на Луксембург стоеше натписот „распродажба“.
Февруари – „Јужниот ангел“, колосалната скулптура на бел коњ на авторот Марк Волингер беше поставена во Кент, Англија.
Март – илјадници Кубанци го посетија Museo de bellas artes во кој за првпат беше претставена современата уметност од САД. Изложбата насловена „Челзи во посета на Хавана“ опфати дела од триесетина уметници од њујоршкиот кварт Челзи.
Април – изложба на цртежи од Вилијам Блејк во музејот Тејт во Лондон, на која за првпат беа претставени девет дела кои биле дел и од неговата прва изложба во 1809 година во Сохо, Лондон.
Мај – Британското поетско друштво ја доби првата жена претседател, Керол Ен Дафи. Таа ја воспостави наградата „Тед Хјуз“ за Њујорк и ќе се доделува годишно во текот на десетте години од мандатот на Дафи од хонорарот што таа како поет-лауреат традиционално го добива од британската кралица.
Јуни – Прочуениот британски графити и герила уметник Бенкси, чиј идентитет е се‘ уште непознат, тајно ја организира[e и постави најголемата изложба од своите дела во Градскиот музеј во Бристол (Bristol’s City Museum & Art Gallery).
Јули – почина Пина Бауш, германската кореографка чие дело внесе револуционерни промени во областа на современиот танц. Таа беше уметнички директор на танцовиот театар Вупертал и беше позната по авангардните кореографии во кои правеше спој на танцот, звукот и фрагментираните наративи, а соработуваше и со филмските режисери Федерико Фелини, Педро Алмодовар и Вим Вендерс.
Август – Лондонската кралска опера (Royal Opera House) одлучи да ја оживее сезоната со поинаков вид на музичко-сценско дело. Јавноста се запозна со креативниот дел од создавањето на операта, а како дел од развојот на либретото беа вклучени дел од членовите на друштвената мрежа Твитер.
Септември – Германската писателка со потекло од Романија, Херта Милер, ја доби Нобеловата награда за литература. Престижното признание го доби за нејзината литературна обработка на искуствата од комунистичката диктатура на Чаушеску.
Октомври – Британската авторка Хилари Мантел е овогодишната добитничка на Британската награда за литература – Букер, за романот „Замокот на волците“, приказна за политичките интриги во периодот на владеењето на Хенри VIII.
Ноември – Француската авторка со сенегалско потекло, Мари Ндиај, е добитничка на најпрестижното француско книжевно признание Гонкур за книгата „Три моќни жени“ и е првата жена добитничка на Гонкур од 1998 година, како и првата црна жена која ја добила оваа награда.
Декември – Престижната британска награда за современа уметност Тарнер (Turner) оваа година му е доделена на шкотскиот умтеник Ричард Рајт, за неговата ѕидна фреска во барок стил.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

