Култура
Мис Стон
Првиот македонски игран филм во боја е „Мис Стон“, снимен во 1958 година
Режисер е Жика Митровиќ според сценариото на Ѓорѓи Абаџиев и Трајче Попов. Слободно можеме да кажеме дека Мис Стон истовремено е и првиот македонски филм кој во кинестетичка смисла го прави потребниот значаен чекор во домашната кинематографија.
Мис Стон е вистински современ културен темелник со сите неопходни атрибути на еден уметнички чин. Но, за прв пат, што не е воопшто беззначајно, тој е и комерцијален филм, прв македонски а и југословенски блокбастер. Го гледале 1.700.000 гледачи. За споредба, филмот Солунските атентатори,(од 1961 година) исто така во режија на Жика Митровиќ беше само втор македонски филм по гледаност во СФРЈ со 1.318.668 гледачи.
Мис Стон е филм-модел, урнек за еден жанр, кој долго, речиси половина век ќе остане ненадминат во македонската кинематографија како на драматуршки, така и на естетски план. Од маргиналниот настан во предвечерието на Илинденското востание, кинднапирањето на американската мисионерка Елен Стон од страна на македонските револуционери, Жика Митровиќ направи вистински филм-авантура, заедно со извонредните сниматели Миша Стојановиќ и Љубе Петковски и одличните актерски остварувања на Олга Спиридоновиќ, Илија Милчин, Марија Тоциноски, Драган Оцокољиќ, Илија Џувалековски, а пред се Петре Прличко во улогата на Мандана.
Ролјата на Мандана влезе во антологијата на македонското актерство како ретко остварување во кое со само неколку секвенци е постигнат полн драматуршки, визуелен и актерски погодок.И уште еден податок кој зборува за популарноста на Мис Стон. Учествувал на фестивалите во Единбург, Њу Делхи, Мар Дел Плата и Адис Абеба а дистрибуиран во Германија, Норвешка, Иран, Уругвај, Чиле, Перу, Канада, Парагвај, Аргентина, Австралија, Мексико, Венецуела, Индонезија, Колумбија, Либан, Бурма и Бразил.Во 1959 година Вардар филм снима два филма. Едниот е Виза за злото во режија на Франце Штиглиц, а вториот е Три Ани во режија на Бранко Бауер. Оваа година снимена е и првата копродукција со странски продуцент. Се работи за филмскиот спектакл Дубровски во режија на Вилјем Дитерле.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Почина Кетрин О’Хара
Почина Кетрин О’Хара, легендарна актерка и ѕвезда на серијата Schitt’s Creek и култните филмови Бубимир и Сам дома. Имала 71 година, а веста ја потврдила нејзината менаџерка, пренесе „Пипл“. Засега не се соопштени дополнителни детали.
О’Хара е родена во Торонто во 1954 година и кариерата ја започнала во легендарниот комичарски театар Second City, а потоа стекнала голема популарност со телевизиската емисија SCTV, за која освоила и награда „Еми“.
Филмската публика ја памети по улогите во Бубимир, Сам дома и Сам дома 2, како и по бројни филмови на режисерот Кристофер Гест. Глобална популарност доживеа со улогата на Моура Роуз во Schitt’s Creek, за која во 2020 година освои „Еми“, „Златен глобус“ и награда SAG.
Последните години гостуваше во серии и филмови, меѓу кои The Last of Us и Argylle.
Зад себе ги остави сопругот Бо Велч и нивните два сина.
Фото: скриншот од филмот „Сам дома“
Култура
Почина поетот и преведувач Тихомир Јанчовски
На 58-годишна возраст денеска во Скопје почина поетот и преведувач Тихомир Јанчовски.
Веста за неговото прерано заминување ја соопшти Друштво на писателите на Македонија, изразувајќи длабоко жалење за загубата на еден од најзначајните современи македонски автори и педагози.
Од Друштвото информираат дека за точниот датум и час за испраќање последен поздрав ќе следи дополнително известување.
Јанчовски беше поет, писател, преведувач, професор, музичар, издавач, автор на над триесет книги, пред сè поезија, преводи и (поетски) романи, како и една книга историја („Историја на православното монаштво на територијата на денешна Република Македонија“, Сигмапрес, Скопје, 2010).
Избори од неговата поезија се преведувани и објавувани во различни литературни списанија, застапен е во голем број антологии, а четири од неговите книги се преведени на други јазици. Преведуван е на англиски, француски, словачки, хрватски, албански, босански, грчки, германски, српски, полски, грузиски, персиски и италијански јазик. Тихомир Јанчовски, со својата автентичност и креативност останува еден од најомилените наставници на повеќе генерации средношколци во гимназијата „Орце Николов“, во меѓународното училиште „Нова“ и во Американската гимназија во Скопје.
Култура
Локомотива на Canal 2026 во Витри-сир-Сен (Париз)
Локомотива – Центар за нови иницијативи во уметноста и културата (Северна Македонија) ќе учествува на Canal 2026, дводневна професионална платформа иницирана од CN D – Centre national de la danse.
Настанот обединува 10 француски танцови институции и 6 институции од Балканот (Грција, Словенија, Бугарија, Северна Македонија) и го претставува работењето на 32 уметнички тима преку извадоци/перформанси, разговори, работилници, дебати, проекции и презентации на проекти.
Canal 2026 се одвива во Витри-сир-Сен на три локации—La briqueterie CDCN, MAC VAL – Musée d’art contemporain du Val-de-Marne и Théâtre Jean Vilar, како и на cnd.fr, со онлајн издание што започнува од март 2026.
Локомотива ќе биде претставена од Биљана Тануровска-Ќулавковски, која ќе ја презентира работата на Локомотива и ќе ги претстави кореографките/танчерки од Северна Македонија поврзани со организацијата: Тереза Лазарев и Викторија Илиоска. Дополнително, Биљана Тануровска-Ќулавковски ќе учествува и на дискусија, во петок, 30 јануари (11:00–12:30, во MAC VAL) на тема: „Кои се специфичностите на кореографскиот екосистем на Балканот…?“
Уметнички презентации од Северна Македонија
Викторија Илиоска ќе ја претстави својата уметничка пракса, вклучувајќи ја досегашната работа како и Hope for the Best – Prepare for the Worst, перформативен тренинг што го третира телото како ресурс, а театарскиот диспозитив како заедничка инфраструктура. Развиена во услови на кратења во културата и екстрактивни економии, работата ја поставува публиката како активен материјал на ситуацијата, а не како набљудувач—каде вниманието, физичкото присуство и издржливоста циркулираат како заеднички ресурси. Делото прашува: За што треба да се тренираме како колективно тело за иднината што доаѓа?
Тереза Лазарев ќе ја претстави својата уметничка пракса, вклучувајќи ја досегашната работа како и Passionate Animal, кореографски истражувачки проект што ја истражува врската помеѓу колективната меморија и личната танцова меморија, и прашува како нестабилноста и колапсот го трансформираат телото. Како дел од истражувањето, таа ќе изведе краток танцов сегмент на музика од Александар Гроздановски.
Оваа активност е поддржана од проектот „Култура за развој“ на Владата на Швајцарија, кој го имплементира Хартефакт Фонд, CN D (Centre national de la danse) и Театроскоп – програма иницирана од Францускиот институт, Министерството за култура и Министерството за Европа и надворешни работи.

