Култура
Скопје 2014
Се очекува поставувањето на Александар Велики
Се подготвува плоштадот Македонија во Скопје каде што ќе се гради фонтана врз која ќе стои споменикот на Александар Велики
Се очекува фонтаната да биде завршена за една година, но ќе биде пуштена во употреба без споменикот бидејќи тој ќе стаса подоцна.
Веќе се поставени два постамента за спомениците на Гоце Делчев и на Даме Груев, а наскоро ќе се стават и постаментите за двата лава на мостот Гоце Делчев.
На презентацијата на проектот беше прикажана визијата за Скопје 2014.
Според презентерите на проектот, министерката за култура Елизабета Канческа-Милевска и градоначалниците Коце Трајановски и Владимир Тодоровиќ, Скопје треба да подлежи на естетски промени, и до 2014 г. да прерасне во вистинска современа метропола.
„Скопјани, по 90 години, конечно ќе можат да уживаат во новиот естетски обликуван градски плоштад “, истакна министерката Милевска, при што нагласи дека економската оправданост бил единствениот одлучувачки критериум во реализирањето на сите архитектонски проекти.
Презентерите сметаат дека со планираните објекти Скопје ќе стане град со препознатливи симболи, кои ќе го означат почетокот на новото битисување на градот.
„Не треба да чекаме да му се случи нов земјотрес на Скопје за повторно да го изградиме“, е ставот на Владимир Тодоровиќ, градоначалникот на општина Центар, каде што се планирани сите крупни зафати.
Според проектот Скопје 2014, центарот ќе го краси Портата на македонската независност, чија изведба ќе оди паралелно со изградбата на фонтаната. Ќе се постават мермерни изданија на Ченто, Цар Самоил, Јустинијан Први и бронзени споменици на Кирил и Методиј, Климент Охридски, паднатите борци од НОБ…
Сите згради на плоштадот ќе добијат нови фасади за да се вклопат во новиот стил.
Десно од стариот Офицерски дом што ќе се обнови се планира хотел, а лево до Вардар, ќе стои куќата на градоначалникот на Скопје и новата матична служба. Од другата страна на Вардар веќе се градат стариот театар и Музејот на македонската борба. На левата страна на брегот на Вардар ќе се наоѓаат повеќе зданија во кои ќе се сместат Уставниот суд, Државниот архив и Археолошкиот музеј. До нив ќе се гради објект на Агенцијата за електронски комуникации, зграда на МНР, како и на Јавното обвинителство и на Финансиската полиција.
Во проектот за изгледот на главниот град до 2014 г. е врбоена и црквата Св. Константин и Елена предвидена на централниот скопкси плоштадот.
Зградата на Собранието, пак, ќе се надградува со уште еден кат над кој ќе бидат поставени куполи, а пре законодавниот дом ќе биде поставен споменик на коњаник, претседателот на Куршевската Република од 1903 г. Никола Карев, а наспроти негов во паркот Жена-борец уште еден голем споменик. Реакции
И покрај тоа што авторите истакнуваат дека со урбанистичкото заокружување на централното градско подрачје, Скопје ќе доживее естетска преродба, сите предлози предизвикаа остри реакции од стручната јавност, која овие архитектонски решенија ги квалификуваше како несоодветни на времето и околината. Проектот Скопје 2014 е добар бидејќи го отсликува Скопје од 30-те години, со Музејот, Судот, Француското училиште, Француската банка, Стариот театар итн. Со ваков став излезе институтот Павел Шатев.
Архитектите проектот за Скопје не го сметаат како завршен акт само од аспект на местото на сместувањето на монументите, туку додаваат дека нема место за други објекти како што е Бурмали џамијата, која не беше вклучена во планот.
„Грев да нема споменик на Александар Македонски, грев, срамота е досега што не е направен, зошто? Да не им направиме иле на Грците? Тоа е класичен тип на некаква психологија не-свој, на не-своето“, рече архитектот Вангел Божиновски.
Поканетите архитекти, публицисти и професори на дебатата, споредувајќи го проектот Скопје 2014 со изградбата на Атина, сметаат дека тој ќе се одразува врз македонската култура.
„Станува, нели, Грција држава, Атина ја селат 5.000 души. Денеска е Атина милионски град за кој сите знаат дека има тежина, континуитет, историја во себе и тоа е супер. Зошто да не направиме така со Скопје кога имаме материјал колку што сакаме, со илјадници години“, рече Сашо Гигов, уметник.
„Дали треба да бидат такви споменици, сега мислам дека е илузорно да се разговара бидејќи кога се распишал конкурсот секој можел да каже дека не се согласува да биде оспоменичен тој и тој бидејќи нам не ни припаѓа“, истакна професорот Бранислав Саркањац.
На дебатата беше кажано дека временскиот рок до 2014 г. е реален за завршување на проектот, но тоа сепак ќе зависи најмногу од инвеститорите. Проектот беше поддржан и од 9 невладини организации на источна Македонија.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

