Култура
Што откриваат писмата на Булгаков
Тиранската власт на Сталин режирала бавна смрт за славниот советски автор Михаил Булгаков, не го апселе но тој не смеел да пишува, ниту да излезе од Русија
Рускиот историчар Виталиј Шенталински ги собрал писмата и транскриптите од разговорите на славниот писател и диктаторот во една книга по повод 60-годишницата од смртта на авторот на „Мајсторот и Маргарита“.„Ја молам владата на СССР да ми нареди што побрзо да ги напуштам просторите на СССР заедно со својата сопруга Љубов Јевгењевна Булгакова. Апелирам на хуманоста на Советската влада и молам мене, писателот кој веќе не може да биде полезен во својата татковина, великодушно да ме пушти на слобода“, стои во едно од писмата на еден од најголемите писатели на 20-от век, Михаил Афанасиевич Булгаков, испратено до исто така еден од најголемите тирани на минатиот век, Јосиф Васарионович Џугашвили Сталин.Цитираното писмо е датирано од 23 март 1930 г., кога Сталин веќе цврсто управува со Кремљ, а неговата бескрупулозно владеење веќе ги зема првите жртви.Шенталински ги собрал 60-те писма и транскриптите и ќе ги објави во книгата која ќе биде промовирана на 60-годинината од смртта на Булгаков на 10-ти март во Шпанија. Авторот на големите по значење романи како што се „Мајсторот и Маргарита“, „Кучешко срце“, „Бегство“, „Станот на Зоја“, … или драмата „Белата гарда (Деновите на Турбинови)“ напишал и некои писма кои ги потпишал со псевдонимот Тарзан никогаш не биле испратени а неки и не дошле до Сталин.Овие писма на две значајни фигури од советската и руската историја се документи кои сведочат за едно мрачно време, измешано со ентузијазам, надеж и страв.Според Шентилански, во материјалите се покажува и наивноста на писателот, мазохизмот, фасцинираност но и ропската сервилност. Искрените писма го покажуваат и стравичниот карактер на режимот кој целосно ја уништил човечноста.Булгаков очајно настојувал да се сретне и да разговара со Сталин, обидувајќи се да најде барем малку рационалност во однесувањето на мрачниот диктатор. Тој одел и против својата волја обидувајќи се да го задржи достоинството на нормална личност во судирот со искомплексираниот мегаломан. А Булгаков токму за тоа пишуваше во „Мајсторот и Маргарите“, дека – секоја власт е насилство над човекот!По писмото што го цитиравме на почетокот, во 18-ти април истата година, во слабоосветлениот стан на Булгакови пред самрак заѕвонил телефонот остриот глас на сопругата на писателот и’ соопштил дека со него ќе зборува лично големиот водач.Транскриптот од тој разговор оди вака: „Здравствујте, товариш Булгагов? – Здравствујтсја Јосиф Вираионович, одвај изустил Булгаков – Го добивме вашето писмо. Го читавме со другарите. Вие, гледам, сакате во странство: Зарем толку ви одиме на нервите?, со тивок глас со силен грузиски нагласок рекол Сталин – Знаете, во последно време многу размислува може ли руски писател да живее надвор од татковината И мене ми се чини дека не може, рекол Булгаков. – Во право сте. Јас исто така мислам. Каде сакате вие да работите? Во Уметничкиот театар?, прашува Сталин. – Да, би сакал, но секогаш ме одбиваа, одговорил Булгаков. – А вие таму испратете замолница. Имам чувство дека они ќе се согласат да ве примат, со иронија во гласот одоговорил Сталин. – Да, да, ама јас морам да се најдам со вас и да поразговарам, вели писателот. – Ќе најдеме време, задолжително ќе се најдеме, рекол Сталин и само ја спуштил слушалката.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

