Култура
‘„Божилак“ успешно го афирмира македонскиот јазик во Австралија
Како пример за тоа како се чува и негува македонскиот јазик преку уметноста и во Австралија , е и македонското училиштето за сценски уметности (МУСУ), „Божилак“. Тоа веќе 4 години работи под раководство на директорката Дона Димовски Кантаровски и нејзината соработничка Вера Трајкоски.
Потребата од негување и зачувување на македонскиот јазик како едно од најважните обележја на македонската нација е огромна. Како во земјата така и во дијаспората треба да биде грижа на секој поединец за да го истакне, афирмира своето потекло и идентитет. Познавањето на јазици е клуч кон иднината и отвора нови врати и патишта,се зајакнуваат уште повеќе меѓуетничките односи и се зголемуваат шансите за блиска соработка со други нации на сите полиња. Како пример за тоа како се чува и негува македонскиот јазик преку уметноста и во Австралија , е и македонското училиштето за сценски уметности (МУСУ), „Божилак“. Тоа веќе 4 години работи под раководство на директорката Дона Димовски Кантаровски и нејзината соработничка Вера Трајкоски.Дона е истакнат дипломиран драмски уметник од Македонија која од 1998 г. живее и твори во Австралија. Големата љубов кон драмата, глумата и јазикот, ја спроведува и на професионален план како наставничка по драма и Македонски јазик, раководител на нејзиното училиште за сценска уметност ‘Божилак‘ и актерка во познатиот театар Бумеранг.Нејзината драмска кариера и глумечко искуство го покажува како студент во Театарот за Драма , Скопје каде ја одигра водечката женска улога Миранда во претставата на Шекспир, ‘Бура” а подоцна се вработува како професионална актерка во Битолскиот народен театар. Во Народниот театар Битола настапува во повеќе од 30 претстави од кои позначајни се улогите во познатите драми „Магбет, „ Куќата на Бернарда Алба, „Мајсторот и Маргарита” (Маргарита) „Бегалкa”, „‘Убиј за пари” и многу други тв серии. Во текот на својата актерска кариера има добиено голем број признанија од кои позначајни се наградите за Најдобар млад актер ‘Трајко Чоревски‘ за улогата Ленче во драмата Бегалка од Васил Иљоски (НТ Битола), и најдобро актерско остварување во драмата „Мајсторот и Маргаритаж“ за улогата Маргарита (НТ Битола).Во Австралија, исто така, го продолжува своето актерско патешествие и настапува во драмски театри “Homeland”- Mother, 1998, N.M.I.T, “ The Large Breast or The Upside Down Bell”-Woman, 1998 N.M.I.T, Pomegranate Theatre (Fringe Festival) 2001, “The Medusa Stare”-Medusa , “Unprotected Zone”-Actor, 2004, VCA, Postgraduate Short Work (school of Dance). Оваа година ја очекуваат неколку професионални проекти од кои еден е во соработка со Ла Мама Театарот за претставата”Sarajevo Suite”.Нејзиното огромно искуство како професионален актер, денес го користи и спроведува за афирмирање на македонскиот јазик во Австралија преку сопственото училиште за сценски уметности, „Божилак‘.Училиштето за драмски уметности досега веќе ги има припремено прекрасните детски претстави „Божикна желба“ (2007)- „Пинокио“ (2008) за која доби признание од Викториското училиште за јазици, „Црвенкапа“ (2009) „Волшебникот од Оз“ (2010/2011).Овие претстави се многу барани и се прикажуваат како дел од програмите во сите училишта каде се предава Македонски јазик.Дона како драмски уметник, наставник по македонски јазик и драма, длабоко верува дека драмата , јазикот и уметноста можат да опстојуваат на австралиско тло.Таа вели: „Да, драмата изведувана на Македонски јазик е присутна и може да зазема посебно место и овде во Австралија. Пример за тоа се многубројните драмски претстави, театарски претстави за деца, кои се изведуваат во текот на целата година низ цела Австралија. Јазикот е наша главна преокупација и обрнуваме посебно внимание да драмите се изведуваат на Македонски. На тој начин сакаме да се зачува јазикот во драмата на кој и ќе се подучуваат нашите идни генерации. Преку уметноста (музика, песна,театарски претстави), тоа најлесно и најефективно се постигнува. Затоа мислам дека треба поинаку да се разбере театарската дејност, посебно во Австралија.Треба да се признае дека е дел од животот на луѓето, да се даде кредит за се што се прави и ќе се прави во иднина кое без помош на нашата Македонска заедница би било неостварливо. Замислете да ја нема една Дона Д. Кантаровски или Мише Автаровски? Или воопшто да нема луѓе кои буквално придонесуваат да и овде во Австралија опстои театарот и можност за поставување на театарски претстави кои нашиот народ едвај чека да ги види. Јас лично не можам да замислам да ја снема театарската уметност. Затоа треба да се разбуди свеста кај луѓето и се што е македонско да го цениме и чуваме.„ За тоа што и колку и значи училиштето Божилак и кои се нивни идни планови, Дона вели;„Божилак е моето новороденче. Како професионален актер и како што напоменавте, мојата дејност е наставник по драма и Македонски јазик, моја должност е да ја пренесам сета онаа вештина и убавина на драмската дејност, а водено да го засакаат и научат убавиот македонски збор. Оваа ни е четврта година како припремаме нови претстави за деца и младинци, која на моја радост е претставата Волшебникот од ОЗ која е дел од програмата при Викториското училиште за јазици со што божилак ќе се претстави во сите училишни центри каде се предава македонскиот јазик. Сите ученици ќе имаат можност да ја видат претставата на Македонски јазик. За нив тоа е се уште ново и чудно, а за нас тоа е голема награда. После секоја претстава се чувствуваме дека сме направиле многу за нашите деца. Верувајте со каква радост децата ги следат овие претстави. Многу е емотивно.И како што знаеме да речеме: Иднината е во рацете на нашите деца. Планот на МУСУ Божилак е токму тој, да им ја пренесеме убавината на театарската уметност, убавината на македонскиот јазик. Да го сакаат, негуваат и да го пренесуваат на наредните генерации. Да има кој да го наследи.“На училиштето ‘Божилак‘ му посакуваме многу успеси во иднина и нека и понатаму бидат во улога на важни промотори на македонскиот јазик како и расадник на нови талентирани драмски уметници.Јазикот е нешто свето, наше духовно наследство и еден патоказ преку кој се рефлектира нашата македонска култура. Да го сочуваме.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Врвните Теди Папаврами и Маки Окада настапуваат со Македонска филхармонија
Овој четврток, со почеток во 20 часот, оркестарот на Македонската филхармонија ќе одржи концерт насловен „Јинг-Јанг“ на кој како солисти ќе настапат врвниот виолинист Теди Папаврами (Албанија, Велика Британија) и пијанистката Маки Окада (Јапонија, Швајцарија). Диригент е Олси Кинами, а на програмата се увертира од операта „Крадливата страчка“ од Џоакино Росини, Концертот за виолина и оркестар бр. 1 во Де-дур, оп. 6 од Николо Паганини и Концертот за пијано и оркестар бр. 1 во е-мол, оп. 11 од Фредерик Шопен.
Кога Теди Папаврами пристигнал во Франција на млада возраст, се соочил со земја и култура што му биле целосно непознати. Поттикнат од природна љубопитност споена со силна желба да го совлада францускиот јазик – но и да ја надмине почетната осаменост – тој се нурнал во читање дела од Пруст, Флобер, Достоевски, Чехов, Кафка…, сè на француски. Она што го прави Теди Папаврами уникатен и редок музичар, е неговата љубопитност за сè што лежи зад границите. Во комбинација со неговите високи уметнички и интелектуални стандарди, тоа му овозможило да го премости огромниот јаз помеѓу неговото потекло и новите хоризонти. Затоа, кога преведувачот Јусуф Вриони починал во 2000 година, не било изненадување што Теди Папаврами ја презел задачата да ги преведе на француски делата на албанскиот автор Исмаил Кадаре, кого го познавал уште како дете. Така, тој водел професионален живот надвор од музиката и од виолината. Во 2013 година, во истиот дух, ја објавил својата книга за сопствената младост „Fugue pour violon seul“ на француски.
Универзално пофалена од критиката, книгата ја раскажува неговата траекторија како чудо од дете од Албанија и неговото преминување кон Западот и слободата. Во 2003 година, пак, кога актерката Жан Моро го запознала Теди во една телевизиска емисија, таа воопшто не се двоумела да го ангажира да ја игра улогата на Дансени виолинистот, заедно со Катрин Денев, Руперт Еверет и Настасја Кински, во ТВ-минисеријата на Жозе Дајан според „Опасни врски“. Таквиот широк спектар активности и интереси веројатно не би бил можен без исклучителната музичка развиеност комбинирана со долги часови работа од најрана возраст. Виолината отсекогаш била дел од животот на Теди. Тој се запознал со неа на петгодишна возраст благодарение на својот татко, блескав педагог со долгогодишно искуство. Теди напредувал многу брзо, и по само три години настапил со Тиранската филхармонија изведувајќи ги „Airs Bohémiens“ од Сарасате. На само единаесет години го извел Концертот бр. 1 од Паганини со познатата комплексна каденца на Емил Соре. Албанија со децении била изолирана од остатокот на светот, но кога францускиот флејтист Ален Марион одржал концерт во Тирана, го слушнал младиот виртуоз и веднаш му овозможил стипендија од француската влада да дојде и да се школува во Париз. Така, неговата кариера значително се изменила.
Во меѓувреме, тој и неговите родители избегале од Албанија која тогаш била под комунистичка власт и се населиле трајно во Франција; но дома, режимот сурово ги казнил членовите од семејството што останале, санкции кои траеле сè до падот на владата во 1991 година. Пред тој пад, Теди и неговите родители морале да го напуштат Париз за да ги избегнат службениците од албанската амбасада кои ги следеле, па пријателите им помогнале да се преселат близу Бордо. Папаврами освоил неколку значајни меѓународни награди во 1990-тите и започнал блескава солистичка кариера. Настапувал како солист со диригенти како Курт Сандерлинг, Армин Жордан, Емануел Кривин, Франсоа-Гзавие Рот, Тиери Фишер…, на рецитали со музички партнери како Нелсон Горнер, Марта Аргерич, Марија Жоао Пирес, Викторија Мулова, Гери Хофман, Лоренс Пауер…, а зад себе има навистина богата дискографија и за тоа, значајни награди. Се занимава и со транскрипција и неговите транскрипции за соло виолина на 12 сонати од Скарлати и на Фантазијата и фугата BWV 542од Бах (оригинално напишана за оргули) се издадени од издавачката куќа „Ries & Erler“ во Берлин.
Често ги изведувал целосните сонати и партити за соло виолина од Ј. С. Бах – репертоар кој му е особено драг. Денес, Теди Папаврами живее во Женева, Швајцарија, каде што работи како професор по виолина на „Haute École de Musique“. Свири на виолина изработена специјално за него од градителот Кристијан Бајон.
По завршувањето на студиите на Music School Toho Gakuen во Токио, Маки Окада ги продолжила студиите во Франција. Во 2008 година ја добила дипломата DEMS на парискиот CNR, во класата на Жан-Мари Коте. Понатаму продолжила да студира под водство на пијанистката Елена Розанова. По враќањето во Јапонија, Маки Окада продолжила да дејствува како концертна пијанистка, одржувајќи бројни рецитали, но и како солистка со оркестри и во камерни состави. Во 2011 година, Симфонискиот оркестар на Киев ја придружувал во изведбата на Концертот за пијано бр. 3 од Рахмањинов. Во 2013 година, ги извела сите прелудиуми од Дебиси во Токио. Во 2017 година, главен фокус ѝ бил соло пијано програма посветена на Бах и Рахмањинов во Кјото и во Токио. Врските што ги создала за тоа време со Франција и Европа, значително го одбележале нејзиниот музички развој. Денес, таа се фокусира на репертоар за виолина и пијано, во соработка со виолинистот Теди Папаврами. Заедно, во 2018 година ја освоиле наградата „Barocksaal“ во Кјото, доделена за најдобар концерт на сезоната.
Култура
Љубовната приказна на Сенка Велетанлиќ и Зафир Хаџиманов го победи договорениот брак: почина легендарната пејачка
Мајката на истакнатиот музичар Васил Хаџиманов, Сенка Велетанлиќ, почина вчера утрото по тешка болест. Хаџиманов ја сподели тажната вест со јавноста во емотивна порака.
Сенка беше во брак со пејачот Зафир Хаџиманов, кој почина во 2021 година, а нивната љубовна приказна беше како од бајка. Емоциите што ги негуваа успеаја да го победат дури и договорениот брак за кој се залагаа родителите на Зафир.
Зафир често велеше дека Сенка е неговата најголема љубов.
„Во Грузија, во Тбилиси, Сенка и јас се заљубивме. Се бакнавме за прв пат на Ридот на слободата над градот. Беше убава и пееше како сон. Само што се разведе од пејачот Тихомир Петровиќ. Тиха и јас останавме пријатели до крајот. Често седевме во Камената сала на Радио Белград, пиевме и разговаравме за сè. Се согласувавме за многу друштвени дискусии. Моите родители, морам да признаам, беа малку изненадени.
Мислеа дека сум популарен кај женскиот пол и дека ќе завршам со некоја помлада, за да бидам „џек“. Тие веќе ми договориле брак со многу популарна идна пејачка. Но, кога ќе одлучам нешто – јас одлучувам. Секако, имаше љубов и пред Сенка. Бев развиен, кревав тегови, а кога ќе скокнев во море, најмалку пет девојки паѓаа на мене.
Се забавував со убава богата девојка од Словенија, потоа со Италијанка чиј татко беше директор на најголемата италијанска банка и која ми даде гарсониера во неговата огромна вила во Торино. Живеев како гроф. Но, чувствував само огромна љубов за мојата сопруга“, рече еднаш Зафир.
Љубовта меѓу Зафир Хаџиманов и Сенка Велетанлиќ траеше од 60-тите години на минатиот век.
Култура
„Приказната за Силјан“ со хрватска кино-премиера во Загреб
На покана на хрватскиот дистрибутер, македонскиот КИЦ во Загреб се јавува како еден од партнерите на кино-премиерата и дистрибуцијата во Хрватска на македонскиот документарен филм, „Приказната за Силјан“ на Тамара Котевска кој што својата премиера ја имаше на престижниот Меѓународен филмски фестивал во Венеција.
„Ова е одлична и ексклузивна прилика пошироката хрватска публика да го види најновото успешно остварување на македонската филмска документаристика. Македонскиот КИЦ во Загреб преку вакви соработки, не само што ги шири хоризонтите на регионалната културна сцена, туку доследно и достоинствено ја презентира македонската култура, филм и авторство надвор од националните граници, градејќи мостови на разбирање, дијалог и културна размена“, вели директорката на македонскиот КИЦ во Загреб, Мими Ѓоргоска Илиевска.
„Приказната за Силјан“ е длабоко комплексно филмско дело кое својата наративна база ја пронаоѓа во народната митолошка приказна. Режисерката Котевска вешто користејќи ги особеностите и можностите на филмскиот јазик ја развива познатата приказна поврзувајќи го митското и минатото со сегашниот егзистенцијален момент. На овој начин, Котевска успева на своето дело да му даде силна безвременска и беспросторна димензија и да создава порака која ги преминува јазичните и културолошки меѓи и бариери на филмсите вљубеници ширум светот. Филмот отвора емотивни прашања и безброј можни одговори за местото на индивидуата во светот кој, сите ние, се обидуваме да го сфатиме и прифатиме.
Хрватскиот дистрибутер „Рестарт“ кино премиерата и почетокот на дистрибуцијата на „Приказната за Силјан“ во Хрватска ја најави за 28-ми јануари во ДокуКИно КИЦ во Загреб, а истата ќе се реализира во соработка со Volim Dokumentarce, платформа за дистрибуција на креативни ангажирани документарни филмови од земјите на поранешна Југославија и македонскиот Киц во Загреб.

