Култура
Откупот и условите на историските предмети -главeн проблем на музеите во РМ
Систематскиот откуп на предметите од научноисториско и уметничко значење, и условите во кои се чуваат музејско-историските предмети во депоата на музеите во Република Македонија, се два големи проблеми со кои се соочуваат музеите.
Систематскиот откуп на предметите од научноисториско и уметничко значење, и условите во кои се чуваат музејско-историските предмети во депоата на музеите во Република Македонија, се два големи проблеми со кои се соочуваат музеите. „Но, кога зборуваме за музејот како институција од почетокот на 18 век до денес се препознаваат четири битни карактеристики кои влијаат на почетокот на егзистирање на музејот. И тоа: систематско собирање или откуп на предмети, организирано и перманетно чување и заштита на современите предмети, широка и јавна достапност на овие проекции и востановување на тој назив музеј“ изјави кустос советник во Музејот на современа уметност од Скопје, Захаринка Алексоска Бачева. Таа додаде дека називот музеј е институција на кое друштвото им ги доверило движните споменици на културата, природата и техниката, систематски плански да ги собира, чува, презентира и научно да ги проучува со цел да ги запознава луѓето со минатото и сегашноста, со фондовите наменети за унапредување на науката и културата.Во периодот од 1991 до 2011 година се откупени вкупно 176 историски делови. „ Од 2001 до 2011 се откупени 27 дела. Тука, се соочуваме со констатација дека видлив е дисконтинуитетот или инцидентноста што резултира со следењето на историскиот континуитет во собирањето, чувањето и презентирањето на уметничките дела. Во своите годишни програми музејот годишно редовно бара средства за откуп наведувајќи автори и конкретни дела, но за жал не ги добива барањата“ вели Алексоска Бачева додавајќи дека за овогодинешната програма биле побарани два милиони денари за откуп на 17 дела, а се добиени само 200 илјади денари. За откупот на историски предмети од современата уметност во минатото постоеја два фонда: фонд на градот и фонд на Републиката коишто континуирано откупуваа дела од тековните изложби во Републиката. „Откупените дела од фондовите завршуваа во збирките на музејот, на националната галерија, и во сите други збирки кои собираат дела од современата уметност. Добро е да постојат независни фондови да ги согледаат и проценат нашите барања. Ние како стручни лица треба да го имаме водечки збор“ рече Алексоска Бачева.Според Симеон Златев, кој го има најмалиот етнолошки музеј во светот со околу 2.000 експонати нема никаков проблем во извршувањето на откуп на историските предмети. „Оваа година правам 20 години опстојување на музејот. И затоа добив финансиски средства од француската алијанса од Тетово и македонска пошта во Скопје. Не е проблем да се опстои во ова време, ако со целото срце си посветен на овие историски експонати“ вели Златев. Приватните колекционери ги донираат експонатите на музеите, меѓутоа оние кои тие сакаат да ги подарат, такашто донациите не секогаш кореспондираат со тоа што им одговара на музеите. „Најчесто историските предмети завршуваат во приватни збирки. Но, добро е ако ние не можеме да ги купиме да останат во приватни збирки, бидејќи она што ни се случува со етнолошко богатство од доменот на средновековната уметност кога тие истите ќе завршат во странски држави“ вели Алексоска Бачева. Оваа година во април беше одржан форум на тема: состојбата на природното и културното наследство во музеите на Македонија кој ќе биде доставен до министерството за култура и владата./крај/макфакс/пк
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.
Култура
Почина Георги Сталев Поповски
Друштвото на писателите на Македонија информира дека на 30 декември 2025 година, во 95. година од животот, почина Георги Сталев Поповски, поет, прозаист, преведувач, драмски писател, научен работник и поранешен универзитетски професор, доктор по филолошки науки и најстар член на писателската асоцијација.
Георги Сталев Поповски е роден на 22 април 1930 година во Витолиште, а почина во Скопје. Високото образование го завршил на Филозофскиот факултет во Скопје. Во текот на својата богата професионална кариера, меѓу другото, бил и долгогодишен уредник на списанието „Современост“.
Член на Друштво на писателите на Македонија бил од 1956 година, како прв член примен во Друштвото по заслуга на своите достигнувања во областа на книжевниот превод.
Поповски е добитник на бројни признанија и награди, меѓу кои двапати наградата „Димитар Митрев“ на Друштвото на писателите на Македонија за книжевна критика и есеистика, наградата „Златен лавров венец“ за најдобар драмски текст на фестивалот „Мали и експериментални сцени“ во Сараево (1972), наградите „Григор Прличев“ и „Кирил Пејчиновиќ“ за книжевен превод, медалот од Фондот „Лермонтов“ во Москва, како и македонските државни награди „11 Октомври“ и „Св. Климент Охридски“, како и наградата на Град Скопје „13 Ноември“.
Тој останува актуелен и во 2025 година како еден од авторите на збирката раскази Она што се памети живее („Никогаш докрај раскажани приказни“) во издание на ДПМ, во која е застапен со расказот „Доста ми е власт играње“ – сеќавање на неговиот татко, Стале Попов, корифејот на македонскиот роман.

