Култура
Пет години од смртта на Тоше Проески
Големиот македонски пејач Тоше Проески, пред пет години токму на 16 октомври загина во сообраќајна несреќа на автопатот Загреб – Липовац, кај местото Нова Градишка во Република Хрватска, на возраст од 26 години.
Во моментот несреќата, Тоше се наоѓал на совозачкото седиште во возилото Volkswagen Touareg кој со голема брзина удира во приколката на камионот пред него и потоа во крајпатната заштитна ограда.
Останатите двајца патници – возачот Ѓорѓе Георгиевски поминува со потешки, додека неговата менаџерка Лилјана Петровиќ со полесни повреди, но и двајцата се надвор од животна опасност.
На овој ден Македонија, но и Балканот загуби еден голем човек, со уште поголемо срце, насмевка и љубов за сите.На 16 октомври, денот кога ќе навршат пет години од смртта на нашата музичка ѕвезда Тоше Проески, на спортската арена „Филип Втори“ ќе се одржи музички и спортски спектакл, соопшти Фудбалската федерација на Македонија.
Во чест на Тоше Проески, кој беше редовен поддржувач на секој спортски подвиг на македонските спортисти, а кој воедно на Македонија и ја подари и официјалната навивачка химна „Македонија навива за вас“, во арената „Филип Втори“ утре ќе биде одржан своевиден спектакл, во рамките на квалификацискиот натпревар кој ќе се одигра помеѓу македонската репрезентација и репрезентацијата на Србија.
Според информациите соопштени од страна на ФФМ, церемонијата ќе започне во 19 часот, а истата ќе се состои од настапите на познати македонски ѕвезди, како што е Наум Петрески, Ламбе Алабаковски и други македонски уметници, а ќе се пуштаат и неговите најголеми хитови.
Петгодишнината од смртта на нашиот ангел ќе биде одбележана и со неколку други настани во текот на утрешниот ден, па така, шеснаесетте македонски маратонци кои пред неколку дена тргнаа од Нова Градишка, утре ќе пристигнат на неговото вечно почивалиште во Крушево.
Nапладне, во центарот на Прилеп, до Домот на културата „Марко Цепенков“, ќе биде откриен и мозаик со ликот на Тоше.
Македонската телевизија ќе се емитува и целодневна програма посветена на Тоше Проески, насловена како „Во срце засекогаш“, а истата ќе ја води Игор Џамбазов.
Неговата песна го изнесе најпрво од неговото родно Крушево, по што ги освои срцата на сите во македонија, а за кусо време се најде во срцата на сите особено во земјите од поранешна Југославија, но и на Балканот.
Момчето со златен глас почнува кариера во раното детство настапувајќи на детскиот фестивал „Златно Славејче“ во 1992 година со песната „Јас и мојот дедо“ испеана на влашки јазик, за на фестивалот „Мелфест“ во Прилеп во 1997 година да победи со изведбата на Yesterday на Битлси. Истата година учествува и на „Макфест“ со композицијата “Пушти ме“.
Тоше работи со еден од најпознатите македонски композитори и текстописци Григор Копров, соработка која ќе му донесе два од најголемите хитови `Усни на усни` и `Сонце во твоите руси коси`.
Во 1999 година го издава својот деби-албум „Некаде во ноќта“ кој содржи единаесет песни. Летото истата година, Тоше го одржува својот прв концерт, кој, и покрај дождот и лошото време, останува незаборавен за неговите обожаватели.
Во 2000 година Тоше учествува на „Скопје Фест“ (од каде се избира македонскиот претставник на Евровизија) со песната „Солзи прават златен прстен“ која, и покрај тоа што победува на теле-воутингот, на крајот го освојува третото место, зад Каролина Гочева и победнициите XXL.
Почнува да ги снима и песните за својот втор албум „Синот Божји“ кој е промовиран во јуни 2000 година, а од него произлегуваат бројни хитови, како „Немир“ (дует со Каролина Гочева), „Во коси да ти спијам“, „Излажи ме уште еднаш“, како и „Илузија“ и „Тајно моја“.
Добива Оскар на популарноста на просторот на поранешните југословенски републики за 2000 година, како и со целосно распродани концерти во Скопје и Белград.
Откако минува одредено време заедно со својата нова менаџерка Лилјана Петровиќ снимајќи во студио во Атина, Грција, Тоше го пушта во продажба својот трет албум „Ако ме погледнеш во очи“ на македонски и српски јазик.
Со цел да го подобри своето пеење, Тоше оди на часови кај маестро Вилијам Рајли во Њуjорк кој е в својата кариера е и учител на Лучијано Павароти. По враќањето, Тоше одржува низа хуманитарни концерти низ Македонија. Ја добива Хуманитарната награда Мајка Тереза а во 2003 година станува регионален УНИЦЕФ амбасадор.
Следната година МРТВ го избира Тоше за претставник на Евровизискиот настап кој се одржува во Истанбул, Турција, со песната „Ангел си ти“. Во април Тоше го издава албумот „Ден за нас“, двојно це-де на кое се сместени осумте песни изведени на изборот за песна на Евровизија.
Во 2004 година, именуван е за Амбасадор на Добрата Волја на УНИЦЕФ. По тој повод ја снима песната За овој свет која има и англиска верзија – This World и која станува химна на УНИЦЕФ. Тоше потпишува договор со Dallas Records за издавање на неговиот следен албум во Хрватска и Словенија. Тоше ја снима “Krajnje Vreme“ со словенската пејачка Ања Рупел.
Во 2005, неговиот петти албум „По тебе“ е издаден низ целата територија на поранешна Југославија. По тебе е сѐ уште еден од најуспешните албуми било кога издадени на Балканот – неколку недели останува на врвот на листите во Република Македонија, Србија, Хрватска, Словенија и Босна и Херцеговина.
Неговиот следен албум, „Божилак“, е компилација на 14 избрани македонски народни песни пропратени од симфониски оркестар. Во 2007 година, Тоше го издава и „Игри без граници“, неговиот последен албум.Неговиот последен концерт уште еден хуманитарен, оддржан на 5 октомври 2007 година на градскиот стадион во Скопје беше посветен на ревитализација на македонското школство. На концертот беа присутни повеќе од 40.000 посетители.
Во чест на тој концерт, секоја година од тогаш се организираат концерти на кои се изведуваат неговите песни. Тоше Проески исто така, е и композитор и текстописец како неговата „Има ли ден за нас?“, „Слушаш ли?“, „Малечка“ и „Полско цвеќе“. Во 2004, Проески ја компонира и „Муза“ – голем хит за Мартин Вучиќ и наслов на неговиот следен албум. /крај/мф/бб
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

