Култура
Пет години од смртта на Тоше Проески
Големиот македонски пејач Тоше Проески, пред пет години токму на 16 октомври загина во сообраќајна несреќа на автопатот Загреб – Липовац, кај местото Нова Градишка во Република Хрватска, на возраст од 26 години.
Во моментот несреќата, Тоше се наоѓал на совозачкото седиште во возилото Volkswagen Touareg кој со голема брзина удира во приколката на камионот пред него и потоа во крајпатната заштитна ограда.
Останатите двајца патници – возачот Ѓорѓе Георгиевски поминува со потешки, додека неговата менаџерка Лилјана Петровиќ со полесни повреди, но и двајцата се надвор од животна опасност.
На овој ден Македонија, но и Балканот загуби еден голем човек, со уште поголемо срце, насмевка и љубов за сите.На 16 октомври, денот кога ќе навршат пет години од смртта на нашата музичка ѕвезда Тоше Проески, на спортската арена „Филип Втори“ ќе се одржи музички и спортски спектакл, соопшти Фудбалската федерација на Македонија.
Во чест на Тоше Проески, кој беше редовен поддржувач на секој спортски подвиг на македонските спортисти, а кој воедно на Македонија и ја подари и официјалната навивачка химна „Македонија навива за вас“, во арената „Филип Втори“ утре ќе биде одржан своевиден спектакл, во рамките на квалификацискиот натпревар кој ќе се одигра помеѓу македонската репрезентација и репрезентацијата на Србија.
Според информациите соопштени од страна на ФФМ, церемонијата ќе започне во 19 часот, а истата ќе се состои од настапите на познати македонски ѕвезди, како што е Наум Петрески, Ламбе Алабаковски и други македонски уметници, а ќе се пуштаат и неговите најголеми хитови.
Петгодишнината од смртта на нашиот ангел ќе биде одбележана и со неколку други настани во текот на утрешниот ден, па така, шеснаесетте македонски маратонци кои пред неколку дена тргнаа од Нова Градишка, утре ќе пристигнат на неговото вечно почивалиште во Крушево.
Nапладне, во центарот на Прилеп, до Домот на културата „Марко Цепенков“, ќе биде откриен и мозаик со ликот на Тоше.
Македонската телевизија ќе се емитува и целодневна програма посветена на Тоше Проески, насловена како „Во срце засекогаш“, а истата ќе ја води Игор Џамбазов.
Неговата песна го изнесе најпрво од неговото родно Крушево, по што ги освои срцата на сите во македонија, а за кусо време се најде во срцата на сите особено во земјите од поранешна Југославија, но и на Балканот.
Момчето со златен глас почнува кариера во раното детство настапувајќи на детскиот фестивал „Златно Славејче“ во 1992 година со песната „Јас и мојот дедо“ испеана на влашки јазик, за на фестивалот „Мелфест“ во Прилеп во 1997 година да победи со изведбата на Yesterday на Битлси. Истата година учествува и на „Макфест“ со композицијата “Пушти ме“.
Тоше работи со еден од најпознатите македонски композитори и текстописци Григор Копров, соработка која ќе му донесе два од најголемите хитови `Усни на усни` и `Сонце во твоите руси коси`.
Во 1999 година го издава својот деби-албум „Некаде во ноќта“ кој содржи единаесет песни. Летото истата година, Тоше го одржува својот прв концерт, кој, и покрај дождот и лошото време, останува незаборавен за неговите обожаватели.
Во 2000 година Тоше учествува на „Скопје Фест“ (од каде се избира македонскиот претставник на Евровизија) со песната „Солзи прават златен прстен“ која, и покрај тоа што победува на теле-воутингот, на крајот го освојува третото место, зад Каролина Гочева и победнициите XXL.
Почнува да ги снима и песните за својот втор албум „Синот Божји“ кој е промовиран во јуни 2000 година, а од него произлегуваат бројни хитови, како „Немир“ (дует со Каролина Гочева), „Во коси да ти спијам“, „Излажи ме уште еднаш“, како и „Илузија“ и „Тајно моја“.
Добива Оскар на популарноста на просторот на поранешните југословенски републики за 2000 година, како и со целосно распродани концерти во Скопје и Белград.
Откако минува одредено време заедно со својата нова менаџерка Лилјана Петровиќ снимајќи во студио во Атина, Грција, Тоше го пушта во продажба својот трет албум „Ако ме погледнеш во очи“ на македонски и српски јазик.
Со цел да го подобри своето пеење, Тоше оди на часови кај маестро Вилијам Рајли во Њуjорк кој е в својата кариера е и учител на Лучијано Павароти. По враќањето, Тоше одржува низа хуманитарни концерти низ Македонија. Ја добива Хуманитарната награда Мајка Тереза а во 2003 година станува регионален УНИЦЕФ амбасадор.
Следната година МРТВ го избира Тоше за претставник на Евровизискиот настап кој се одржува во Истанбул, Турција, со песната „Ангел си ти“. Во април Тоше го издава албумот „Ден за нас“, двојно це-де на кое се сместени осумте песни изведени на изборот за песна на Евровизија.
Во 2004 година, именуван е за Амбасадор на Добрата Волја на УНИЦЕФ. По тој повод ја снима песната За овој свет која има и англиска верзија – This World и која станува химна на УНИЦЕФ. Тоше потпишува договор со Dallas Records за издавање на неговиот следен албум во Хрватска и Словенија. Тоше ја снима “Krajnje Vreme“ со словенската пејачка Ања Рупел.
Во 2005, неговиот петти албум „По тебе“ е издаден низ целата територија на поранешна Југославија. По тебе е сѐ уште еден од најуспешните албуми било кога издадени на Балканот – неколку недели останува на врвот на листите во Република Македонија, Србија, Хрватска, Словенија и Босна и Херцеговина.
Неговиот следен албум, „Божилак“, е компилација на 14 избрани македонски народни песни пропратени од симфониски оркестар. Во 2007 година, Тоше го издава и „Игри без граници“, неговиот последен албум.Неговиот последен концерт уште еден хуманитарен, оддржан на 5 октомври 2007 година на градскиот стадион во Скопје беше посветен на ревитализација на македонското школство. На концертот беа присутни повеќе од 40.000 посетители.
Во чест на тој концерт, секоја година од тогаш се организираат концерти на кои се изведуваат неговите песни. Тоше Проески исто така, е и композитор и текстописец како неговата „Има ли ден за нас?“, „Слушаш ли?“, „Малечка“ и „Полско цвеќе“. Во 2004, Проески ја компонира и „Муза“ – голем хит за Мартин Вучиќ и наслов на неговиот следен албум. /крај/мф/бб
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
Штркот Силјан вечерва ќе слета на Менхетн
Вечерва, во легендарниот IFC Center во Њујорк, ќе се одржи американската премиера на документарниот филм „Приказната за Силјан“ (The Tale of Silyan) на Тамара Котевска. Публиката на Менхетн ќе има можност да го доживее ова ремек-дело од филм што веќе почна глобално да освојува, буди љубопитност кај критичарите, а раскажува една оригинална македонска приказна за штркот Силјан.
Веднаш по проекцијата, ќе следува разговор со публиката, на кој ќе учествуваат Тамара Котевска (режисер и продуцент) и Jean Dakar (кинематографер и продуцент). Ова е можност американските гледачи одблиску да ја чујат приказната директно од авторите за создавањето на филмот и за неверојатниот однос меѓу човекот и штркот, кој го инспирира целиот проект.
Филмот ја почна својата светска авантура во Венеција, каде што ја освои престижната награда Cinema & Arts Award на Venice Film Festival. Тоа беше првиот силен сигнал дека „Силјан“ ќе го освои вниманието на документарниот свет. Следувааа значајни награди и номинации од релевантни филмски фестивали: NY Doc, IDA (International Documentary Awards), Bergen, Cinema Eye Honors, Coronado Island Film Festival Калифорнија и ред други.
Но најголемиот доказ за вредноста на овој филм воопшто е откупувањето на правата од страна на „Нешнал џеографик“ (National Geographic Documentary Films).
Овој филм е наш кандидат за „Оскар“ за категоријата најдобар странски филм, а токму „Нешнал џеографик“ го пријавува овој филм за трката за „Оскар“ во категоријата најдобар документарен филм. Со самото пласирање во двојна оскаровска трка повторно имаме шанса за двојна номинација за „Оскар“ поради Тамара Котевска.
Вечерашната американска премиера во IFC Center е моментот кога филмот се среќава со американската публика, критичарите и фестивалските селектори. Се очекува голем интерес и од македонската заедница во Њујорк, која го следи успешниот лет на „Силјан“.
Приказната за Силјан, човекот и штркот што создадоа нешто многу поголемо од случајна средба, вечерва го почнува својот најзначаен лет во САД.
Култура
Факултетот за музичка уметност го најави годишниот концерт „ОРИОН – каде што се раѓаат ѕвездите“
Факултетот за музичка уметност – Скопје го најави годишниот концерт насловен „ОРИОН – каде што се раѓаат ѕвездите“, кој ќе се одржи во петок, 5 декември, со почеток во 20:00 часот во Големата концертна сала на Македонската филхармонија. Настанот е дел од одбележувањето на 59-годишнината од постоењето на институцијата.
ФМУ – Скопје истакнува дека како алма матер на голем број уметници од земјата и регионот, останува централниот столб на музичкото и балетското образование, создавајќи генерации изведувачи, педагози и творци кои го обликуваат уметничкиот живот во Македонија.
На концертната програма ќе настапат Симфонискиот оркестар на ФМУ, Мешаниот хор „Драган Шуплевски“, Камерниот гудачки оркестар „ФМУ Солисти“, Оркестарот од народни инструменти со солисти, студенти од Катедрата за балетска педагогија, од Катедрата за џез и популарна музика, како и дувачкиот ансамбл на ФМУ, под водство на проф. м-р Цанев, проф. м-р Татарчевски и доц. м-р Спироски.
Публиката ќе има можност да слушне дела од Пурсел, Сен-Санс, Прокофјев, Тиле/Вајс, Коен, Сусато, Горецки, Гершвин, македонска традиционална музика, како и нови композиции од студентите А. Голчева и М. Цветановска.
Влезот на настанот е слободен.
Култура
Сè што ни е заедничко“ – во МСУ изложба што го иницира прашањето „Дали навистина го дишеме истиот воздух?“
Сè што ни е заедничко (Институција во дишење) – нова изложба во МСУ-Скопје од 27 ноември
Во Музејот на современата уметност – Скопје на 27 ноември 2025 година, со почеток во 20 часот, ќе биде отворена изложбата „Сè што ни е заедничко (Институција во дишење)“, кураторски проект на Мира Гаќина и Јованка Попова.
Во изложбата учествуваат Forensic Architecture, Денис Фереира да Силва и Арџуна Неуман, Дурмиш Ќазим, Џумана Мана, Зорица Зафировска и Палестинскиот музеј.
Проектот тргнува од прашањето дали навистина го дишеме истиот воздух. Изложбата го поставува воздухот како ресурс што формално го делиме, но не и еднакво, укажувајќи на токсичните атмосфери – буквални и политички – и на позицијата на маргинализираните заедници.
Инспирирана од концептот на Фанон за „борбено дишење“, поставката ги истражува уметничките практики што откриваат колонијални, империјални и капиталистички структури впишани во воздухот што го дишеме. Авторите визуелизираат токсични облаци, архиви на насилство и невидливи атмосфери што влијаат врз секојдневието.
Паралелно со изложбата, која ќе трае до крајот на февруари, ќе се одржат јавни програми. Во рамките на проектот „Институционални градини“ на Зорица Зафировска ќе има детски работилници за садење и изработка на семенски топчиња, активности за чистење и обновување на просторот околу МСУ, поставување компостна кутија и прикажување едукативни видеа.
Со оваа поставка МСУ-Скопје се претставува како „институција во дишење“ – отворена, инклузивна и ориентирана кон заедницата, со повик за заедничко размислување и акција. Визуелниот идентитет на проектот е дело на Албана Бектеши.

