Македонија
Половина милијарда денари ќе чинат пет години необезбедените учебници по странски јазици за основните училишта
Јавната набавка, која треба да ја реализира Министерството за образование и наука за да обезбеди учебници по странски јазици за основните училишта, чини половина милијарда денари или 8,1 милиони евра. Четворица министри за образование не успеаја да ја реализираат набавката петта година по ред во основните училишта странски јазици се учат без учебници. Сегашната министерка за образование, Весна Јаневска, вината за ненабавените учебници посочи дека е во претходното раководство на Министерството, кое, поради неквалитет, ја поништило постапката за јавна набавка. Не можела за оваа учебна година да набави учебници по странски јазици оти сè уште траат жалбени постапки, но најави дека штом завршат жалбените постапки, тие ќе објават нов оглас за набавка на учебниците.
„За следната учебна година сите учебници по странски јазици ќе бидат обезбедени. Според процените, ќе биде потребен буџет од речиси 500 милиони денари“, велат од кабинетот на министерката Јаневска за „Макфакс“.
Од кабинетот не одговорија на прашањето зошто учебниците по странски јазици не може да се обезбедат за второто полугодие од оваа учебна година имајќи предвид дека доцнат петта учебна година по ред.

Вишиот просветен инспектор во пензија, Ѓорѓи Илиевски, кој четири децении го следи образовниот процес кај нас, вели дека не се сеќава оти некогаш учебници доцнеле како сега. Тој посочи дека одговорност за ненабавените учебници треба да се бара кај четворицата министри за образование, Арбр Адеми, Мила Царовска, Јетон Шаќири и сегашната Весна Јаневска, кои не си ја завршиле обврската и сите еднакво манипулирале со учениците, наставниците и со родителите постојано изјавувајќи дека учебниците ќе бидат набавени. Тој смета дека проблем за набавката е распределбата на тендерите.
„Ниедна реална причина не може да ја одложува набавката на учебници со години. Ако не бил квалитетен еден предложен учебник, можел да се замени со друг, иако искуството покажува дека еден учебник може да има отстапки, но не во целост. Оние делови што нема да поминат, доволно е да се вратат на преработка за да се приспособат на програмите од Бирото за развој на образованието и тоа не е процес што би траел седум, не пет години, како што сега вели министерката. Ова остава простор сериозно да се сомневаме дека тендерите и договорите кому да му се додели издавањето на учебниците се пречката што го кочи обезбедувањето учебници. Ниеден од овие министри не кажа јавно каков проблем има со учебниците по странски јазици“, вели инспекторот во пензија, Илиевски, кој смета дека прирачник за учениците и наставниците може да биде решение на проблемот додека се обезбедат учебниците.
Единствената тужба за необезбедени учебници е откажана
Единствен обид да се побара одговорност за необезбедените учебници беше оној на Комисијата за спречување и заштита од дискриминацијата од лани кога учебната година почна без да се обезбеди една третина од учебниците. Тогашната претседателка на Комисијата, Весна Бендевска, на посебна прес-конференција, кусо, по почетокот на учебната година, соопшти дека првпат во историјата ќе биде поднесена тужба против Министерството за образование и против тогашниот министер Јетон Шаќири затоа што недостигаа 34 отсто од учебниците, односно од вкупно 126 учебници, не беа обезбедени 43 учебници. За трето и за шесто одделение немаше ниеден учебник, а учебници недостигаа и за сите други одделенија. Комисијата извести дека размислува за тужбата, потоа дека ја подготвува тужбата, но не свика прес-конференција по одлуката да не поднесе тужба, која била донесена три месеци по најавата дека ќе тужи.

„Комисијата за спречување и заштита од дискриминација на 31. седница, одржана на 11.12.2023 година, донесе одлука за поништување на одлуката за поднесување тужба за заштита од дискриминација од јавен интерес против Министерството за образование за сторена дискриминација врз учениците во основното образование со необезбедување учебници. Ваквата одлука следува по утврдената фактичка состојба при собирање на доказите во подготовка на тужбата, која се разликува од фактичката состојба утврдена во моментот на донесување на одлуката за поведување на оваа постапка. Во согласност со податоците од МОН, Комисијата заклучи дека во меѓувреме се обезбедени учебници по сите наставни предмети за прво, четврто и за шесто одделение, кои беа земени како одделенија кои се понеповолно третирани во споредба со другите одделенија“, објаснија од Комисијата за „Макфакс“.
До Комисијата годинава не стигнале претставки за необезбедени учебници, а бидејќи учебниците за странски јазици ги нема за сите одделенија, Комисијата смета дека нема дискриминација.
„Доколку нема учебници по странски јазици за сите ученици, Комисијата не може да поведе постапка за заштита од дискриминација бидејќи повредата на правото е насочена кон сите ученици, а не кон одредени ученици врз основа на некоја нивна заштитна карактеристика. Оттука, ваквата повреда може да се третира како повреда на право од задолжително образование, но не претставува дискриминација во согласност со Законот за спречување и заштита од дискриминацијата“, велат од Комисијата и посочуваат дека проблемот може да го разгледуваат Државниот просветен инспекторат и Народниот правобранител.

Пензионираниот инспектор Илиевски, сепак, вели дека има дискриминација со необезбедените учебници по странски јазици.
„Сметам дека Комисијата треба подетаљно да навлезе во анализа на проблемот. Дискриминација има. Оние деца чии родители не може да платат курсеви за странски јазици се дискриминирани“, рече Илиевски.
Државниот просветен инспекторат не одговори на прашањата од „Макфакс“ за недостигот на учебници по странски јазици и за мерките што досега ги презеле.
Канцеларијата на Народниот правобранител, пак, годинава, исто како и Комисијата за спречување и заштита од дискриминација, нема претставки од граѓаните за учебниците по странски јазици.
„Со оглед на тоа што беше најавено дека ќе нема учебници по странски јазици, ги охрабрувам и учениците, и наставниците, и родителите, ако забележат проблем во образовниот процес по странски јазици, тоа да го пријават за да можеме да поведеме постапка“, вели Васка Бајрамовска-Мустафа, раководител на одделението за детски права во канцеларијата на Народниот правобранител.
Конкретен чекор, но не кај домашните, туку кај странските институции, ќе преземе пензионираниот инспектор Илиевски. Најави дека недостигот од учебници по странски јазици за сите одделенија, кој се провлекува со години, ќе го пријави во УНИЦЕФ.
Со овој текст „Макфакс“ се приклучува на иницијативата за зголемена транспарентност на институциите што Институтот за комуникациски студии ја спроведува во соработка со медиумите во рамките на проектот „Користи факти“, кој е поддржан од британската амбасада.

©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Македонија
Утре променливо облачно време со локални врнежи од снег
Времето утре ќе биде променливо облачно со сончеви периоди. Кон крајот на денот и во текот на ноќта во западните делови ќе има локални врнежи од снег. Ќе дува слаб до умерен ветер од југоисточен правец, информира УХМР.
Минималната температура ќе биде во интервал од -12 до -2, а максималната ќе достигне од -2 до 8 степени.
Во Скопје, променливо облачно со сончеви периоди. Ќе дува слаб ветер од југоисточен правец. Минималната температура ќе се спушти до -7, а максималната ќе достигне до 6 степени.
Утре кон крајот на денот, во текот на ноќта и во среда се очекуваат повремени врнежи претежно од снег. Во четврток ќе биде претежно облачно, а во петок ќе преовладува умерено облачно време со сончеви периоди.
По котлините ќе има услови за појава на магла.
Од сабота, најпрво во западните делови, а потоа насекаде, повторно се очекуваат врнежи од дожд и снег.
Македонија
Лимани од Букурешт: Северна Македонија гради модерен, инклузивен и дигитализиран систем на социјални услуги
Министерот за социјална политика, демографија и млади, Фатмир Лимани учествува на тридневна регионална конференција во Букурешт, Романија. Конференцијата насловена – Од рамка до акција: Градење посилни, поинклузивни и интегрирани социјални услуги ги обедини креаторите на владини политики на европско ниво, претставниците на Светска Банка за Европа и Азија, академската фела и експертите за социјални политики со цел размена на искуства и унапредување на социјалните сервиси.
Министерот Лимани кој се обрати во министерската сесија се осврна на реформата на системот за социјална заштита во Северна Македонија, започната во 2019 година, која претставува директен одраз на стратешките приоритети на Владата – социјална правда, економска инклузија, грижа за младите и семејствата и изградба на функционална, модерна и дигитална држава.
„Во услови на повеќекратни кризи – економски, здравствени и енергетски, ние одлучивме да инвестираме во луѓето. Затоа оваа реформа е вредносна. Таа ја промени логиката на системот: од фрагментирана помош кон интегрирана, од администрирање кон грижа, од централизирани институции кон услуги блиску до граѓаните. Оваа реформа е резултат на долгогодишната и континуирана соработка со Светска банка, чија стручна и финансиска поддршка беше од клучно значење за нејзината подготовка и успешна имплементација. Без оваа поддршка, реформскиот процес тешко дека ќе беше реализиран или ќе ги постигнеше планираните резултати ,“ истакна Лимани.
Тој истакна неколку клучни промени кои придонеле за унапредување на социјалната заштита во државата, како креирање на цврста законска и институционална рамка, усогласена со европски стандарди. Притоа ги посочи новиот Закон за социјална заштита, Законот за социјална сигурност на стари лица и измените на Законот за заштита на децата кои се темелот за градење на стабилен систем кој е правичен, транспарентен, одржлив.
„Борбата против сиромаштијата и социјалната исклученост ја адресиравме преку темелна реформа на паричните надоместоци. Го поедноставивме системот, воведовме реално таргетирање според потребите на домаќинствата и ги зголемивме износите за најранливите категории за над 300%,“ посочи Лимани.
Лимани зборуваше и за темелната реформа на центрите за социјална работа, со која социјалната заштита се трансформира од пасивен во активен систем. Зборуваше за инвестициите во инфраструктурата, човечките ресурси и професионализацијата на услугите.
Тој ја истакна децентрализацијата и развојот на социјалните услуги како јасен и директен одраз на владината политика за рамномерен регионален развој.
„Денес функционира мрежа од над 150 лиценцирани даватели на социјални услуги, а услугите за помош и нега во домот и личната асистенција се веќе реалност во десетици општини низ државата, обезбедувајќи поддршка, достоинство и поголема вклученост за најранливите категории граѓани. Како резултат, освен што се подобри грижата, се создадоа и над 1.500 нови работни места за лица кои претходно беа корисници на социјална помош или долгорочно невработени,“ рече Лимани.
Тој се осврна и на воспоставувањето на интегриран дигитален систем кој поврзува институции и овозможува 90% од податоците да се разменуваат по службена должност, во реално време. Тој посочи дека тоа значи помалку администрација, помалку коруптивен ризик и повеќе доверба во институциите.
„Оваа реформа е доказ дека социјалната политика може да биде столб на економскиот развој, демографската стабилност и европската интеграција,“ порача Лимани.
Во рамки на посетата на Романија, министерот Лимани оствари билатерална средба со министерот за труд, семејство, млади и социјална солидарност на Романија, Петре-Флорин Маноле. На средбата се разговараше за досегашната соработка помеѓу двете земји и продлабочување на истата и размена на искуства во областите кои се во надлежност на министерствата, а од која придобивки би им имале граѓаните на двете држави.
Македонија
АА: Нема да дозволиме преку политички маневри да се укине институционалната застапеност на Албанците
Алијансата за Албанците реагира на информациите дека Подрачната единица за внатрешни работи Струга–Дебар–Кичево се предвидува да биде деградирана во единица од втора категорија. Од таму велат дека нема да дозволат преку административни одлуки или политички маневри да се укине институционалната застапеност на Албанците и да се погази принципот на еднаквост во оваа држава.
„Алијансата за Албанците чувствува јавна и институционална обврска силно да реагира на сериозните информации кои кружат во јавноста, според кои Владата на Република Северна Македонија, преку Министерството за внатрешни работи, подготвува законски измени и нова систематизација на работните места кои директно и штетно го нарушуваат институционалниот статус на градовите Струга, Дебар и Кичево“, изјави Њомза Асани Шаќири, портпаролка на Алијансата за Албанците.
Според неа, со овие измени, Подрачната единица за внатрешни работи Струга–Дебар–Кичево се предвидува да биде деградирана во единица од втора категорија, при што, како што вели, ќе ги изгубат основните оперативни надлежности, командната структура и функционалната автономија. Асани Шаќири додава дека сите надлежности се предвидува да бидат префрлени под јурисдикција на Секторот за внатрешни работи во Охрид.
„Оваа административна реорганизација не е само техничко прашање. Таа произведува сериозни политички, институционални и општествени последици. Конкретно, во градовите со албанско мнозинство повеќе не се предвидуваат клучни раководни позиции во безбедносните структури, како што се: началник на полицијата, началник на одделението за борба против криминал и заменик-командир во полициските станици“, рече Асани Шаќири и додаде дека систематското укинување на овие позиции претставува сериозен удар врз институционалната застапеност на Албанците и реален ризик за локалната безбедност и довербата на граѓаните во државните институции.
Во овој контекст, рече таа, Алијансата за Албанците упатува директен повик до претставниците на коалицијата ВЛЕН да ја преземат политичката одговорност што им припаѓа, да реагираат без одлагање и јасно да се позиционираат во заштита на интересите на албанските граѓани во Струга, Дебар и Кичево.

