Не се меша само за името

Јасно е дека максималистичките барања кои Папандреу само ги повтори по последната тура средби меѓу преговарачите и посредникот Нимиц се неприфатливи за македонската страна. Тогаш, според експертите и политичките актери, сосема е очекувано одложените преговори за полноправно членство во Унијата да предизвикаат политичка криза. СДСМ и ДУИ ќе инсистираат на ново парламентарно мнозинство, но нова влада ќе состави ВМРО-ДПМНЕПишува: Катерина НЕШКОВА

Притисокот што Грција засилено го прави пред 7 декември, кога европските министри ќе одлучуваат дали ќе ја поддржат препораката на Европската комисија, не го нервира владиниот тим само поради тоа што мора да ги разгледува грчките барања за промена на македонскиот идентитет. Грција, посредно преку политички актери од Македонија, влијае и на политичката стабилност во државата. Политичките аналитичари сè погласно и отворено говорат дека, ако Македонија не го реши спорот со Грција, во брзо време би настанала внатрешна криза што би можела да се реши исклучиво преку ново парламентарно мнозинство. Владејачки и опозициски македонски политичари исто така порачуваат дека по 7 декември можна е политичка криза. СДСМ и нејзиниот лидер Бранко Црвенковски обелоденија дека планот за уривање на власта на Никола Груевски тие го гледаат токму во спорот со името. Иако Црвенковски декларативно недвосмислено го поддржува и охрабрува својот политички ривал во преговорите со Грција, го најави своето сценарио: критики за неуспешната политика за името поткрепено со социјални немири и меѓуетнички тензии. На крај сè би требало да заврши со предвремени избори. Од владејачката партија, кризата по 7 декември ја најавува албанскиот партнер ДУИ. Нема да остане во владата на Груевски ако државата остане надвор од Европската Унија и НАТО, дури и по цена да стане опозиција. Евентуалната политичката криза, всушност, е одложување на најавуваната жешка политичка есен. Минатата недела кулминираше со писмото на Груевски до своето членство во ВМРО-ДПМНЕ за масовна мобилизација и расчистување со транзициските политичари.НОВА ВЛАДАСмената на власта преку притисок по веќе познатите сценарија на Црвенковски, деновиве доби и нов облик. Шемата шпекулативно ја разбиваат одредени медиуми блиски до директорот на ВАЦ Македонија, Срѓан Керим. Во нив се говори за сценарио на формирање т.н. концентрациона влада која би подразбирала концепт на широка коалиција или експертска власт. Според анализите во овие медиуми, најдобро решение за политичката криза би било формирање влада која ќе добие поддршка од сите политички партии, а која би ја сочинувале непартиски луѓе. Според таквото сценарио, актуелната власт би потклекнала на притисокот, но не би дозволила предвремени избори. СДСМ и ДУИ би се согласиле да ì дадат поддршка на експертска влада во која би имале доволно влијание. Целта е да го решат спорот со името, а потоа да се распишат избори. Се шпекулира и со имиња во таа влада. За премиер наводно се токмел претседателскиот кандидат Керим, додека, пак, министер за надворешни работи би бил Денко Малевски. Двајцата се излезени од јадрото на СДСМ во времето на поранешниот претседател Киро Глигоров, но денес себеси се дефинираат како независни од политички влијанија. Малевски би ја добил заслугата повторно да преговара со Грците како во почетокот на 90-тите години, кога прифати државата да влезе во Обединетите нации под привремената референца (што стана и меѓународно име): Поранешна југословенска република Македонија. На овој начин СДСМ би добил свои луѓе во Владата, но не толку експлицитно партиски, со што не би го навлекол гневот на гласачите на следни избори доколку се прифати промена на името. Шансите за ваква влада се мали. Уште повеќе што и средбата меѓу Црвенковски и Али Ахмети аналитичарите не ја толкуваат како сигнал дека Црвенковски успеал да го поврати стариот коалиционен партнер и евентуално да договори стратегија “за иднината на Македонија по 7 декември”. Според многумина, тоа беше политички гест на Ахмети, кој сакаше да му покаже јасно на својот сегашен партнер Груевски дека во моментот кога државата нема да ги добие очекуваните преговори за членство, без размислување ќе се обиде да предизвика владина криза. Членството во ЕУ и НАТО е единствениот темел на кој се потпираа предизборните ветувања на ДУИ.Политичка криза која би не стигнала поради грчките максималистички барања е извесна и таа мора да се решава со нова влада, децидни се и политичките аналитичари.“Ако нема решение во спорот со името, и тоа сега преку спуштање на проблемот на бриселско ниво и со поактивна улога на македонскиот премиер Груевски со конкретен предлог, јасно е дека следи политичка криза. Тоа е сосема извесно. Чекорот очекувано би го направил ДУИ, од каде најавија дека се подготвени да излезат од власта доколку не почнат преговорите за полноправно членство во ЕУ”, прогнозира професорката по уставно право, Татјана Каракамишева.Според неа, решение е формирање нова влада. Имајќи предвид дека премиерот Груевски за американската телевизиска мрежа Си-Ен-Ен изјави дека нема да има предвремени избори, останува новата влада да се формира преку ново парламентарно мнозинство. Решението е во прегрупирање на пратеничките групи. Владејачкото мнозинство повеќе не би броело 81 пратеник, но сè уште би било моќно. Високи партиски извори од ВМРО-ДПМНЕ направија пресметка за Форум според која коалицијата За подобра Македонија која ја сочинуваат ВМРО-ДПМНЕ и помали партнери (8 партии во Собранието) би останала нечепната. Апсолутното мнозинство од 63 пратеници останува, тврдат од ВМРО-ДПМНЕ. Есапот на опозицијата беше, доколку ДУИ излезе од власта, преку ветувања за нови државни функции да се раситни токму ова мнозинство, особено да се придобијат пратениците од помалите етнички заедници. Според пресметките, во одреден период спорни биле пратеничката Лилјана Поповска, потоа Кенан Хасипи од Демократската партија на Турците и Иван Стоиљковиќ од Демократската партија на Србите. Сепак, како што велат изворите, “се обезбедени да бидат во мнозинството до крајот на пратеничкиот мандат”. Според извори од владејачката партија, Груевски би бил подготвен ако ДУИ инсистира на заминување, во владата како албански партенр да ги врати Имер Селмани и Мендух Тачи.Дали ова ќе се случи, зависи од Грција и текот на преговорите за името, како и од одлуката на министрите за надворешни работи на 7 декември.СПОРОТ ОД КОЈ НИ ЗАВИСИ СÈ, АМА И НИШТОГруевски и грчкиот премиер  Јоргос Папандреу до седми декември нема да останат само на средбата во Мала Преспа. Иако во суштина ништо не решаваат со оглед на максималистичките барања на Грција: освен името, да го измениме идентитетот, да го промениме Уставот и пасошите и да ги користиме грчките топоними за местата во Грција, двајцата премиери според дипломатски извори на Форум, до 7 декември ќе се сретнат уште еднаш. Трета средба на Груевски и Папандреу, најверојатно ќе биде на 2 декември во Брисел. Покровител би бил повторно еврокомесарот Жозе Мануел Баросо, додека, пак, контактите и агендата меѓу македонската и грчката страна би ја договарале луѓе од кабинетот на францускиот претседател Никола Саркози. Извори од Брисел, но и од македонското МНР потврдуваат дека официјален Париз одржува контакти и со грчката и со македонската страна во врска со спорот. Кои се мотивите за тоа, засега никој не открива. Во таа насока се толкува и посетата на Мартин Протуѓер, шеф на кабинетот на Груевски и втор член во преговарачкиот тим за името, во Париз пред два дена. Тој, иако посетата ја најави како приватна, требало да се сретне со луѓе на Саркози со цел да ја договори токму агендата на средбата на 2 декември. Уште повеќе, што евентуалната средба се поклопува со посетата на францускиот министер за миграција Ерик Бесон во Скопје следната недела. Претходно, францускиот министер за одбрана Херве Морин беше во посета на Грција и со својот грчки колега разговараше токму за спорот меѓу Атина и Скопје.Од кабинетот на Груевски, официјално молчат за оваа средба. Неофицијално велат дека е сосема возможна средба меѓу Груевски и Папандреу во Брисел на 2 декември. Сепак, владејачкиот став е дека директните средби нема да вродат со плод. Решение за спорот за името нема да има. Особено не до 7 декември. Партиски извори од ВМРО-ДПМНЕ велат дека внатрепартискиот став е да не се прифати никаква измена на уставното име, без разлика на ризикот што тоа го носи за датумот за преговори за членство во ЕУ. Според одредени информации, партиското раководство засега е подготвено да го жртвува датумот и да се задоволи со добиената визна либерализација и отворањето на претпристапните ИПА-фондови од Брисел. Оттаму сметаат дека и прифаќањето директни средби меѓу македонскиот и грчкиот премиер е исто така конструктивност во преговорите бидејќи двајцата лидери Груевски и Папандреу, иако се на различна страна од спорот, можат да седат на заедничка маса.“Голем приоритет е да се добие датумот за преговори, но поголем е да не се промени името и да се зачува идентитетот”, вели висок претставник од раководството на ВМРО-ДПМНЕ.