Седум години 11 души од Сопот седат во затвор, осудени на вкупно 156 години за тероризам, а јавноста и меѓународната заедница не се убедени дека токму тие луѓе се виновни за смртта на двајцата војници на КФОР кои со џипот налетаа на мина во 2003 година

Единаестмината кои лежат во затвор осудени од сите судски инстанци во земјава, додека чекаат на одлуката на Врховниот суд, до кој нивниот адвокат има поднесено жалба, штрајкуваат со глад. На денешната дебата организирана од невладината „Разбуди се“ со цел да се помогне во обновување на случајот и конечно да се дојде до вистината, сите учесници и гости беа загрижени за нивната здравствена состојба.

Како што соопштија нивните роднини кои не можат многу да ги видат затворениците, но и народниот правобранител, Иџет Мемети, кој има директен контакт со нив, здравствената состојба им се влошува од ден на ден.

„Иако сите се запознати со нивните права при стапување во штрајк со глад, сепак сите, освен најстариот одбиваат да примаат вештачка храна. Најстариот прима храна преку инфузија два пати во денот“, рече Мемети.

Тој неколкупати се обидел да ги разубеди, да не стапуваат во штрајк со глад, но тие не го слушале, а како што вели Мемети, никој не може да им го одземе тоа право.

„Јас отворив постапка за лицата кои се на издржување казна затвор за случајот Сопот, од кога дознавме дека тие стапила на штрајк со глад. Ги посетивме со лекар и секојдневно сме во комуникација со управата на затворот, а и со самите затвореници, се со цел да ја следиме нивната здравтвена состојба“, вели Мемети.

Денешната дебата беше организирана со цел да се придонесе за решавање на случајот.

„Целта на дебатата е јавноста уште еднаш да биде запозната со сите докази, сите случувања за случајот Сопот, за тоа дека дека вистината веќе се гледа. Осудените апсолутно не се виновни за тоа што се осудени. Осудени се за најтежок вид кривично дело – тероризам, без докази. Доказите врз кои судот ја засновал својата пресуда, ние со аргументи и со материјални докази успеавме да ја побиеме“, рече Вулнет Пачуку, адвокат на осудените .

Според него, докажано е повеќекратно дека исказот на Рамадан Бајрами, врз основа на кој се осудени единаесетте сопотчани, е кажан по употреба на физичка сила и психичка тортура.

„Пред околу десет дена поднесовме барање за вонредно преиспитување пред Врховниот суд. Ќе бидат превземени и другите вонредни правни лекови, а тоа е барање за заштита на законитоста и барање за повторување на постапката, меѓутоа прво ќе чекаме исход од Врховниот суд“, рече Пачуку.

Тој очекува правдата да излезе на виделина, поточно, осудените да бидат прогласени за невини и тоа во рок од два до три месеци, затоа што тоа е рокот во кој можат да се завршат сите правни процедури.

„Јас сум најдлабоко убеден дека истите еден ден ќе бидат ослободени, се соочуваме со пресови кои се во насока на осудување на лицата, меѓутоа вистината е веќе јасна, крајот ќе биде со ослободителна пресуда иако тоа се одолговлекува“, вели Пачуку.

Вчера, бил доставен и извештајот од Анкетната собраниска комисија за заштита на човековите права и слободи, по заклучокот што беше донесен од Работната група за Сопот формирана во Собранието. Пратениците Албанци кои присуствуваа на оваа дебата беа разочарани од односот на претседателот на Собранието, Трајко Вељаноски, затоа што иако Извештајот е донесен пред повеќе од еден месец, дури вчера успеал да го прати до судот.

„Сами гледате какви работи прави претседателот на парламентот. Значи парламентот не го познава заклучокот од комисијта која ја формираше самиот парламент, што значи дека претседателот на парламент ги кочи работите. Тој беше должен да го поднесе барањето до Врховниот суд и ова да се реши“, рече Абедин Зимбери од Нова демократија на Имер Селмани.

Според него, доколку нештотрагично се случи со здравјето на овие луѓе, виновни ќе бидат претсеателот на државата, на собранието и премиерот.

Зимбери смета дека не е само овој случај таков во државава, туку наброи уште неколку, каде како што вели врз основа на сомнителни докажи, невини луѓе лежат во затвор.

Деновиве се спомнува и организирање протест по улиците на Скопје, од неколку невладини организации со цел да се обрне внимание на случајот Сопот. Дел од пратениците го поддржуваат протестот, а дел се против.

„Ние сакаме случајот да се реши на институционално ниво, а не на улица“, рече Хајрула Мисини од ДУИ, додека неговиот колега од Нова демократија, Зимбери, вели дека ќе поддржат какво било движење и акција, само да се дојде до вистината.

Професорот Ким Мехмети укажа на еден непобиден факт, дека сите учесници на дебатата се од една етничка заедница, а тоа според него е проблем, бидејќи не се развива дијалог меѓу заедниците, преку кој би дошло до разбирање.

„Албанците од осамостојувањето, наваму, се жртви на вакви процеси, а ако чекаме Али Ахмети да го актуелизира процесот, никогаш нема да дочекаме. Албанските партии имаат еден проблеЧ 15 дена се за народот, а четири години се послушни на коалицијата“, рече Мехмети.

Од друга страна пак, народниот правобранител верува во судскиот систем и дека на крај, по фер и правично судење ќе се донесе квалитетна пресуда со што ќе се отстранат сите сомнежи од овој случај.

Во 2003 година од подметната експлозивна направа загинаа двајца НАТО војници од полскиот контингент. Единаесет жители на Сопот се осудени на 156-годишна затворска казна. Случајот по шест години се актуелизираше по изјавата на тогашниот амбасадор на НАТО, Никлас Бигман, дека не верува оти тие единаесетмина се виновни и дека најверојатно се повредени човековите права.

Беше формирана Работна група во Собранието која разгледа многу документи од сите релевантни институции, повика доста јавни личности кои можеа да посведочат за случајот, меѓу кои и Бигман, и главниот сведок Рамадан Бајрами, и тогашните министри за внатрешни и одбрана, Хари Костов и Владо Бучковски.

Во Заклучпкот на Анкетната комисија стоеше дека при истрагата биле повредени човековите права.