Васил Костојчиновски, поранешен републички потсекретар во Службата за јавна безбедност и Мирко Буневски, републички секретар за внатрешни работи, се двајцата наредбодавци кои во понеделникот беа лустрирани на седницата на Комисијата за верификација на фактите.

Името на третиот наредбодавец кој беше лустриран, а е починат, не е објавено на интернет страницата на Комисијата за верификација на фактите. Тој неофцијално раководел со службите во 1990-тите години.

Според лустраторите, овие лица кои биле високо позиционирани во државните служби своевремено издавале наредби за следење на лица од идеолошко-политички причини, со кои се нарушени основните човекови права.

Според документот кој е објавен, Костојчинвски наредил следење на директор кој потоа бил самостоен стручен соработник во Институтот за македонски фолклор во Скопје, поради неговите националистичко сепаратистички ставови, како и следење на актерот Ристо Шишков во 1970-тите години.

Поранешниот директор на Институтот за македонски фолклор бил следен поради неговите националистички позиции, неговите антисамоуправни позиции, отвореното негодување против тоа Тито да биде доживотен претседател на СФРЈ и неговото величење на системот во источно европските земји.

Сметал дека Македонија не е самостојна Република и е под влијание на Србите. „Ние работиме, а Србите го собираат кајмакот“, велел поранешниот директор.

Тој бил поддржувач на Борис Сарафов и сметал дека некои научници површно ги обработувале материјалите за Сарафов, кои ја расветлуваат вистинската улога на Сарафов во македонското револуцинерно движење.

„Можеби не е далеку денот кога една од поголемите, ако не и најголемата улица во Скопје, ќе го носи неговото име“, рекол во една дискусија во Институтит за национална историја.

Овие документи се објавуваат во ист ден кога општина „Центар“ одлучи да се изгради споменик на Сарафов во близина на новата зграда на министерството за надворешни работи. Овој споменик е донација на авторката на поголемиот број на споменици од прокетот „Скопје 2014“, Валентина Каранфилова – Стевановска.

Статуа на актерот Ристо Шишков, пак, е поставена на „Мостот на уметноста“ во центарот на Скопје.

Шишков во документите е опишан како лице кое често консумира алкохол и во таква состојба не бира средства за „своите вулгарни и навредливи истапи“.

Тој бил следен по националистичка линија и поради неговите негативни ставови за местото на Македонците од Егејска Македонија, од каде што потекнувал, во рамките на СФРЈ.

Сметал дека „Егејците“ се обесправени, дека на повеќето од нив не им се дозволува да заземат позиции во општеството според нивните заслуги и способности.

Службите ги контролирале и неговите поштенски пратки и телефонските разговори.

И Буневски издава нареба за следење на Шишков и за неговото однесување во затвор во 1980-та година. Буневски наредил и следење на спикер и уредник во Радио Струга поради навреди на граѓани од албанска и турска националност.

По иста основа бил следен и директорот за Заштита на културните споменици на Град Скопје кој не вработувал муслимани и велел: „Чувари на гробот на Гоце Делчев, не можат, не смеат и не е згодно да бидат Турци, муслимани’.

Буневски наредил и следење и на 28 ученици и четворица учители во Техничкиот училишен центар „Скопје“ кои пееле албански песни поддржувајќи ги контрареволуционерните протести во Косово во 1981 година. Досега се објавени имињата на 26 соработници на тајните служби и имињата на двајца наредбодавци./крај/мф/фф