Овие се најважните избори откако Македонија стана независна држава. Секако, тие не ги решија сите македонски проблеми за во иднина, но мислам дека ги донесоа работите еден чекор напред, …. гласачите се изјаснија за промени, вели меѓу другото шведскиот амбасадор Матс Стефансон, во интервјуто за Макфакс.

Разговараше Билјана Богдановска

Макфакс: Како гледате на општите парламентарни избори што во неделата се случија во Македонија?
Амбасадор Стефансон: Мислам дека овие се најважните избори откако Македонија стана независна држава. Секако, тие не ги решија сите македонски проблеми за во иднина, но мислам дека ги донесоа работите еден чекор напред. Мислам дека изборитте воопшто беа одржани во фер атмосфера, што беше и заклучок во официјалниот извештај на Државната изборна комисија во понеделникот. Знаеме дека има поплаки од некои партии, кои се однесуваат на некои места во изборните единици број 2 и број 6. Ги поднесоа до Државната изборна комисија, и кога тоа ќе се реши ќе ги видиме финалните резултати. Но, сепак, ова е чекор во вистинска насока, што Македонија го направи со овие избори, што воглавно беа добри.

 
Макфакс: Кои се вашите очекувања, која партија ќе формира влада?
– Тоа е многу тешко за мене да кажам. Но, можам да кажам дека изборите многу јасно покажаа дека народот на оваа држава гласаше за промени. Тоа е е многу очигледно. Очигледно е дека народот сака некакви промени. Како тоа ќе изгледа во практика е многу тешко за мене како странски дипломат да коментирам. Но, важната работа, сега кога изборите завршија, е што ќе може да се креира влада која има моќ и можност да спроведе големи реформи за промена, кои Македонија мора да ги спроведе. Во годините што доаѓаат таква влада ќе се формира. Ќе треба да мине малку време, но ќе видиме влада која ќе може да преземе и да имплементира реформи.

 
Макфакс: Велите дека народот гласаше за промени, значи ли тоа дека ВМРО-ДПМНЕ која е на власт десет години, ќе треба да спроведе и некои внатрешни реформи во партијата?
– Не е мое да коментирам за тоа како некои партии треба да се реформираат внатрешно… Тоа е нивно. Но, мислам дека мапата на гласачи покажа јасно, што е невообичаено интересно, дека народот гласаше за двете водечки македонски партии речиси еднакво, но интересен е фактот што првпат, мислам, во Македонија видовме еден голем исчекор кај етничката поделеност, што е многу карактеристично за политичката слика, а тоа е дека многу етнички Албанци гласаа за неалбанска партија. Тоа е многу важно, многу важен чекор за еден ден земјата во која етничката поделеност нема да игра голема улога. Што ќе биде практичниот резултат од тоа во иднина е многу тешко да се предвиди. Но, сепак, е многу значаен развој.

 
Макфакс: Мислите ли дека овие избори ќе стават крај на двегодишната политичка криза?
– Не мислам дека овие избори ќе стават точка за завршување на кризата, но се надевам дека тоа е прв чекор во таа насока.

 
Макфакс: Како гледате на македонската евроинтеграција. Ќе има ли некаков напредок?
– Најпрво, очигледно е дека Македонија има огромна желба да стане членка на Европската унија и на НАТО. Има земји во светот каде јавното мислење е многу повеќе поделено, нема да ги именувам… Но има други геополитички опции, што не е случај со Македонија. Јасна е определбата на народот, без разлика дали се Албанци или Македонци или се припадници на друга етничка група, да се интегрира во НАТО и во ЕУ . Македонија еден ден ќе стане интегрирана во ЕУ и во НАТО. Проблемот не е само билатералниот спор со вашиот јужен сосед, тоа е само дел од проблемот. Главниот проблем е што Македонија се развиваше во погрешна насока неколку години и многу работи треба да се сменат на подобро за Македонија да се врати на вистинската патека. Затоа велам дека е многу важно да имате влада која ќе биде во состојба да ги спроведе сите потребни реформи за да ја врати земјата на вистинската патека. И за тоа може да сметате на поддршка од мојата земја, од Шведска. Ние цврсто стоиме зад вас. Ние не сме членка на НАТО, но ја поддржуваме трансатланската амбиција на Македонија. Но, мислам дека овие избори се добар чекор во таа насока. Следниот чекор е на народот на оваа земја, да ги преземе потребните чекори да се приодвижи земјата напред.

 
Макфакс: Како ја оценувате демократијата во Македонија сега?
– Многу работи се сменија, а тоа е очигледно Тоа е комплетно нов ветар во крилата на земјата. Каде тоа ќе ве одведе, не знам во моментов, но имам чувство дека промените почнаа. А тоа е важно, народот да почувствува… За жал, кога се работи за демократијата Македонија заостанува, што е многу трагично и тажно. На пример, во областите како медиумите каде Македонија беше еден од лидерите во регионот пред 20 години, падна во лоша ситуација, па Фридом хаус, која е важна американска институција и го мери нивото на слобофда во медиумите, неодамна ја стави Македонија во иста категорија со Русија, Белорусија и Турција. Тоа е се единствените земји од Европа кои спаѓаа во неслободни медиумски земји. Тоа е срамота за земја како Македонија, каде има многу талентирани луѓе, таленитрани новинари. Тоа мора да биде сменето и сигурен сум дека тоа ќе се смени.

 
Макфакс: Видовте ли некои промени за време на оваа политичка кампања во медиумите?
– Да, а и заклучокот на набљудувачите беше дека медиумската покриеност на овие избори беше многу подобра од претходините избори. Тоа е добар, позитивен чекор.

Макфакс: Како очекувате да продолжи со работа Специјалното јавно обвинителство по изборите?
– Кризата што Македонија ја имаше во претходните две години заради скандалот со прислушувањето, е скандал од нечуени размери во Европа. Секако, не е првпат во Европа, сме имале ситуации во кои политичари незаконски прислушувале луѓе, но бројката во толку мала земја е шокантна. Ова е огромен скандал и со него мора да се рачсисти. Затоа беше формирано Специјалното јавно обвинителство и тоа е многу важна институција. Многу сум разочаран што дл од општеството некои групи го обвинуваат СЈО дека е поткупено политички. Не мислам дека тоа е случај, воопшто. Мене ми се чини дека тие многу професионално си ја обавуваат работата. Треба да им се дозволи да ја работат својата работа. Важно е да им се дадат потребните ресурси и времето потребно да ја исполнат задачата. Затоа што ова е многу компромисна ситуација за змејата, ако не сте способни да се справите со тоа до крај скандалот ќе продолжи да влијае на развојот на земјата во следните години. Мора да биде расчистен овој хаос што е креиран. Во спротивно, ќе се врати како проблем по три, по пет години, по десет години. Затоа треба да им дадеме поддршка на специјалната јавна обвинителка и на нејзините колеги да ја завршат работата. Да им се дадат рсурси, поддршка и време потребни за завршување на работата?

 
Макфакс: Ни треба ли и специјален суд за спроведување на случаите од СЈО?
– Тешко е да кажам дали е потребен суд, но мислам дека треба да ѝ дадеме поддршка…

 
Макфакс: Шведска е една од главните дестинации за мигрантите, а Македонија беше тампон зона во последната мигрантска криза. Сега се очекуваат повторно мигранти по случувањата во Алепо и во Турција. Очекува ли Шведска и ЕУ Македонија да се справи со новиот бран бегалци?
– Најпрво, Шведска не е главна дестинација на мигрантите, тоа е Германија. Шведска лани прими 170.000 бегалци, што е многу голем број за земја како Шведска која има девет милиони жители. Тоа е многу голем број луѓе за една година. Мислам дека Македонија многу одговорно се снајде во оваа ситуација. Секако, очигледно е дека Македонија не е посакувана дестинација на бегалците , туку таа е само транзитна земја. Се снајдовте, а ние знаеме дека беше тешко за земјата затоа што вложивте многу ресурси, како полиција и други надлежни служби за да се справат со ситуацијата. Се надевам дека нема да видиме голем бран бегалаци кои повторно доаѓаа. Но мора да разбереме дека милиони луѓе има главно во Турција, кои доаѓаат од Средниот Исток. Исто, милиони се раселени во Сирија и во Африка. Ова е глобален проблем и мора со него да се справиме на глобален начин. На одговорен начин. Мора да покажеме меѓусебно солидарност. Шведска е многу разочарана што некои други земји во Европа не покажаа иста одговорност и желба да ги прифатат и да ги сместат бегалците. Не може само да подигнеш високи ѕидови. Исто така, мора да се справиш со проблемот на солидарен начин и да помогнеш во решавањето на овој голем проблем. Турција е во многу тешка ситуација. Огромна тежина има врз оваа земја да се справи со бегалците кои ги има во многу голем број. Не очекувам дека овој важен договор што го има Европската унија со Турција ќе се распадне. Сите мора да разбереме дека ова е голем проблем за Турција и треба да покажеме солидарност со Турција во начинот на кој се справува со бегалската криза.
Да, бегалската криза се чувствува во Шведска, доведе до зголемување на населението во Шведска и во други земји… но, сепак Шведска се уште има многу позитивен став кон проблемот и кај народот се уште има голема поддршка дека треба да помогнеме и да ги сместиме бегалците. Но мора да се направи тоа на многу поорганизиран начин. Шенген зоната не смее да се направи а ла карт, да дојдеш во Шенген зоната и да патуваш наоколу па да одбереш место и да останеш. Ние сите, како Европска унија, треба да покажеме солидарност. /крај/мф/бб