Стариот закон ги обврзува институциите да ги чуваат документите за извоз на мозоците како биолошки материјал 15 години, а новиот, од 2018 година вели да се чуваат 25 години. И по двата закона роковите се истечени и институциите немаат обврска да ја чуваат документацијата за извозот кој се случил пред 30 години. Вака министерот за здравство Азир Алиу објасни за истрагата која се прави во Министерството за извезените мозоци од починати Македонци со психијатриска дијагноза кои во научни цели биле извезени во САД.

„Јас барам од нашата група да дојде до информации како е тоа направено, како тој материјал стигнал од една земја во друга, тука е нашето. Но, има и втор момент за кој морам да ве информирам, според стариот закон до 2018 година сите материјали, административни документи законски било да се чуваат 15 години. Од 2018 година, според ЕУ  директивите, сите документи кои се поврзуваат со таков тип биолошки материјал треба да се чуваат 25 години. Ако земеме и новиот и стариот закон, а се работи за проект пред 30 години, се плашам дека можеби некоја институција може и да ги нема тие документи архивирано“, рече министерот Алиу.

Лично мислење на министерот е дека има мали можности за злоупотреби во целиот процес оти се работи за истражувачки проект меѓу две земји.

„Втората земја е САД каде што има многу јасно дефинирани протоколи кога се работи за биолошки материјал. Прво овој факт треба да го имаме предвид. Вториот факт што мене лично ми дава комодитет дека би имало можеби малку злоупотреби е институцијата од другата страна, се работи за престижен Универзитет. Исто така научникот кој е главен во тој Универзитет е човек кој што е светско име како научник, и лично, тргнувајќи од себе си, не верувам дека таа држава, тој Универзитет или таа лабораторија може да дозволи да има злоупотреби за увоз на биолошки материјал без да има јасно дефинирани протоколи. Ова е мое лично мислење“, рече министерот Алиу.

Македонската јавност дозна дека некогаш од кај нас биле извезувани мозоци од починати лица за научно да се истражуваат откога американското Министерство за правда ги објави документите на починатиот милијардер обвинет за трговија со луѓе, педофилија и силување, Џефри Епстин.

Јавното обвинителство денес извести дека по објавите во медиумите е оформен предмет по допрен глас поради наводите од објавените документи во случајот за Епстин.

На покана на министерката за одбрана на Кралството Шпанија, Маргарита Роблес Фернандес, министерот за одбрана Владо Мисајловски денеска присуствуваше на отворањето на 3. глобален меѓународен самит за вештачка интелигенција во областа на одбраната – REAIM, кој денес и утре се одржува во А Коруња, Шпанија.

Целта на овој Самит на кој учествуваат министри, државни претставници од речиси сите земји членки на ООН, претставници на меѓународни организации, академици, и други високи гости е зајакнување на глобалната свест за одговорен развој на вештачката интелигенција во воен контекст, притоа почитувајќи ги човековите права и меѓународното право.

Во рамки на Самитот, министерот Мисајловски оствари средба со својата колешка Роблес, на која беше истакната заедничката подготвеност за унапредување на билатералната одбранбена соработка и се разговараше за повеќе предлог заеднички активности и изготвување План за соработка меѓу двете земји.

Во оваа прилика министерот Мисајловски се заблагодари за поканата и истакна дека Самитот претставува значајна можност за размена на експертски мислења во доменот на одбраната и безбедноста.

“Технологијата во воената област се развива со огромна брзина и затоа соработката на тоа поле е суштинска во развојот на воените капацитети и способноста на сојузниците да ја гарантираат безбедноста”, рече министерот. Додаде дека поканата за учество е доказ и за одличните билатерални одбранбени односи со Шпанија чие унапредување беше клучна тема на состанокот.

Мисајловски истакна дека нашата земја во ноември 2024 година беше првата земја-кандидат за членство во Унијата од Балканот што го потпиша Партнерството за безбедност и одбрана со ЕУ, и додаде дека македонскиот придонес кон регионалната и колективната безбедност со ист интензитет ќе продолжи и во иднина.

Министерот за здравство Азир Алиу денес промовираше електронски систем за евиденција на операциите во сите јавни здравствени установи во земјава. Листата на закажани операции од денес е јавно достапна и граѓаните отсега ќе знаат точно колку луѓе за операција има пред нив во секоја болница и кај секој хирург.

Целта на новиот систем е секој пациент да ја добие потребната услуга на принципот прв дојден, прв услужен. Министерот Алиу кажа дека лекарите досега имаа обврска операциите да ги евидентираат во системот „Мој термин“ со издавање упат за операција, но анализата на состојбата во 2025 година покажала дека лекарите во овој систем завеле 34.862 операции помалку отколку што направиле во болниците. Анализата покажа дека упатите не се издаваат веднаш при утврдување на потребата за операција туку пред самата интервенција, дека некои болници и лекарите користат друг тип на упат, конзервативен третман, за евиденција на пациентите на листата, а лекарите листите ги водат во хартиена форма и дека листите на чекање не се редовно прочистувани и тоа создава неточна перцепција за времето на чекање и реалните потреби на пациентите.

„Резултатот од анализата направена за 2025 година покажуваат значителна разлика меѓу бројот на реализирани упати кој бил 58.648, податок земен од системот ‘Мој термин’ и реализирани операции 93.510, податок добиен од установите што ние како Министерство го побаравме. Тоа укажува на непочитување на законската регулатива. Со новиот електронски систем идејата е прво транспарентност, да знае секој од нас колкава е листата на чекање во одредена институција, одредена здравствена услуга или одреден доктор. Досега тоа не се случуваше бидејќи, прво, не се синхронизирани системите, а второ, листата на чекање е во хартиена форма. Ако транспарентноста не е голема, може да има злоупотреби во самиот систем. Ние како граѓани веќе ќе знаеме во која институција, кај кој доктор колкава е листата на чекање. Со тоа автоматски ќе знаеме кога сме ние на ред“, објасни министерот Алиу.

Итните случаи ќе бидат веднаш оперирани и нема да се најдат на листата за чекање, а секој пациент кој што ќе одлучи опрерацијата да ја направи приватно, за што министерот Алиу вели дека е право на секој граѓанин, автоматски нема да биде дел од овој систем.  во кој податоците ќе се ажурираат на 24 саати.

Алиу очекува со новиот систем значително да се намали бројот на операции со врски.

„ Со ова ќе може да се намали, не сум сигурен дека ќе може да се отстрани целосно тој момент ‘знам некого па да одам пред листата на чекање’. Ние работиме на креативни решенија и понатаму, но ова ни беше многу битно и мора да почнеме од некаде. Огромна е разликата меѓу упат и здравствена услуга и се надевам дека ќе биде помала после овој портал“, вели министерот Алиу.

Тој нагласи дека со новиот портал достапен за граѓаните на https://operacii.zdravstvo.gov.mk/ првпат Министерството воспоставува ред и јасен протокол за закажаните операции.

До јавните здравствени установи кои вршат хируршки интервенции веќе се испратени поединечни известувања со податоци од спроведената анализа и поединечно им е посочено дали и колку се разликува бројот на извршени интервенции, со бројот на реализирани упати за операција во системот „Мој термин“.