Полска подготвува барање за отштета од Русија за злосторства извршени за време на советската доминација, потег што следи по претходното барање за исплата на 1,3 милијарди евра од Германија за злосторства од Втората светска војна, пишува „Фајненшл тајмс“.

Бартош Гондек, директорот на институтот на кој премиерот Доналд Туск му довери истражување на руските историски злосторства, рече дека истрагата ќе биде многу посеопфатна од онаа за нацистичките злосторства. Причината, вели тој, е што Полска поминала повеќе од четири децении под советско влијание за време на Студената војна.

Гондек рече дека е „прерано“ да се каже дали отштета од Москва ќе го надмине износот побаран од Берлин во 2022 година.

Неговиот тим од десетина полски историчари и истражувачи се соочува со поголеми пречки отколку во случајот со германското барање, опишувајќи ја истрагата како „долгорочен проект“. Полските историчари немаат пристап до чувствителни руски архиви, а многу релевантни документи биле фалсификувани или уништени за време на советскиот период.

Поднесувањето на барањето би можело дополнително да ги влоши тензиите со Москва, во време кога Варшава го обвинува Владимир Путин за интензивирање на хибридната војна, особено по упадот на руски беспилотни летала во полскиот воздушен простор минатиот септември.

Владата на премиерот Туск, исто така, тврди дека Полска станала најчеста цел на руските кибер напади, а неколку лица се уапсени под сомнение за шпионажа за Русија.

Побарувањето на Полска кон Германија е сè уште нерешено и спорно, дури и на домашната политичка сцена. Германија смета дека прашањето за репарациите е правно затворено по Втората светска војна. Во меѓувреме, десничарската опозициска партија на Полска, Партијата за право и правда (ПиС), тврди дека Туск не направил доволно за да го принуди Берлин да плати.

Проевропската коалиција на Туск беше заменета со ПиС на власт во 2023 година. Аркадиуш Муларчик, член на ПиС во Европскиот парламент кој ја предводеше тужбата против Германија во 2022 година, рече дека неговата партија отсекогаш имала намера да поднесе тужба и против Русија, но подоцна.

Тој го обвини Туск дека сега се обидува да ги искористи жалбите против Москва за да го одвлече вниманието од „ќорсокакот“ во преговорите со Берлин.

„Поставувањето на прашањето за руските репарации е всушност обид да се избегне клучна тема, која е сè уште нерешена одговорност на Германија. Со оглед на тоа што Туск веќе ги присвои успесите на ПиС како свои, не би било изненадувачки ако цинично се обиде да создаде политички капитал каде и да може“, изјави Муларчик за FT.

Претензиите на САД кон Гренланд воопшто не се променија, иако реториката на Вашингтон се смири во последните недели и повеќе нема споменување на воена интервенција. Данската премиерка Мете Фредериксен го потврди ова на Минхенската безбедносна конференција минатиот викенд.

Фредериксен и премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, нагласија во Минхен дека притисокот што се врши врз жителите на најголемиот остров во светот е неприфатлив. На прашањето дали американскиот претседател Доналд Трамп сè уште сака да го преземе Гренланд, Фредериксен одговори: „За жал, мислам дека желбата е иста“.

Во Минхен, Фредериксен и Нилсен се сретнаа со американскиот државен секретар Марко Рубио. Во кратка објава на Икс, данската премиерка го нарече состанокот конструктивен, посочувајќи дека американската страна не се откажува од своите идеи и дека данската страна не попушта.

Малку поконкретен беше данскиот министер за надворешни работи Ларс Леке Расмусен, кој за данската телевизија DR изјави дека двете страни се согласиле дека иднината на Гренланд мора да се реши дипломатски, дека преговорите се во тек и дека нема фиксен рок за нивно завршување.

Според министерот, на Американците јасно им било кажано дека секое решение мора да се постигне со почитување на данскиот суверенитет и правото на самоопределување на Гренланд. Леке Расмусен, исто така, потврди дека нема промена во американската позиција, имено дека Трамп сè уште очекува американски суверенитет над Гренланд.

Премиерот на Гренланд предупредува на опасен преседан
Јенс-Фредерик Нилсен пред два дена изјави дека е неприфатливо да се посегнува по териториите на други земји: „Ако почнеме да го прифаќаме овој начин на размислување, ја отвораме вратата кон свет во кој големите сили го делат влијанието меѓу себе без почитување на малите народи и нивното право на самоопределување. Тоа не е светскиот поредок што го сакаме.“

Спротивно на американските тврдења, Нилсен отворено посочи дека САД се тие што создаваат несигурност во Гренланд: „Од наша перспектива, со години живееме во ниска тензија. Не се чувствувавме загрозени од Русија или Кина. Многу жители на Гренланд навистина почувствуваа несигурност за прв пат кога сојузник изврши притисок врз нашата земја, што создаде сомнежи за нашата иднина.“

Андреј Картаполов, член на одборот за одбрана на Државната дума, долниот дом на рускиот парламент, ги коментираше изјавите на финскиот претседател Александар Стуб, кој изрази верување во победата на Украина во конфликтот со Русија.

„Украина ќе може да го добие овој конфликт само ако стане дел од Русија“, рече Картаполов.

Тој додаде дека европските политичари веќе го сфатиле својот пораз и даваат такви изјави за да се оправдаат пред своите граѓани.

„Тие мора да им кажат нешто на своите даночни обврзници, чии пари ги зедоа и ги предадоа на групата на Зеленски, која ги стави во нивните џебови. Затоа ќе продолжат да велат дека Украина ќе победи“, рече пратеникот.