Свет
Забележани големи разлики во просечниот животен век во текот на втората година од Ковид-19
Драматична разлика во просечниот животен век на луѓето меѓу разни региони во светот се појавила во текот на втората година од пандемијата на коронавирусот, покажува студија, според која во Хрватска е забележано намалување на очекуваниот животен век за 11,6 месеци.
Истражувањата покажуваат дека повисоките стапки на вакцинација им помогнале на некои нации да закрепнат многу побргу од другите, објави АФП.
Бидејќи владите водеа разни статистички податоци за Ковид-19, научниците се обидоа да добијат појасна слика за вистинското влијание на пандемијата со мерење на вкупниот број годишни смртни случаи во земјите од сите причини и споредувајќи го со бројот пред пандемијата.
Минатата година, научниците од Леверхулм, центарот за демографска наука на Универзитетот во Оксфорд, рекоа дека во 2020 година пандемијата предизвика најголемо намалување на очекуваниот животен век од Втората светска војна. Но, во 2021 година се појавува ненадејна дивергенција, рече Риди Кашјап, професор по демографија на „Оксфорд“ и коавтор на најновата студија објавена во списанието Nature Human Behaviour.
„Некои земји почнуваат да покажуваат знаци на закрепнување“, а во други ситуацијата „се влошува, загубите се зголемуваат“, рече тој за АФП.
Научниците ги анализираа податоците за смртноста во 29 европски земји вклучувајќи САД и Чиле од 2015 година. Во многу западноевропски земји очекуваниот животен век се врати на нивоата пред пандемијата.
Франција, Белгија, Швајцарија и Шведска дури успеаја целосно да се вратат на бројката од 2019 година. Сепак, во Источна Европа очекуваниот животен век падна на ниво што не е забележано од распадот на Советскиот Сојуз, се вели во студијата.
Во Бугарија очекуваниот животен век се намали за 25 месеци во 2021 година откако падна за 18 месеци претходната година, што значи дека е намален повеќе од три и пол години од почетокот на пандемијата. Бугарија има најниска стапка на вакцинација во Европската Унија.
Според тоа, во 2021 година во Хрватска е забележано намалување на животниот век за 11,6 месеци, во однос на 9,4 месеци пред една година, а во Словенија има зголемување од 3,1 во 2021 година и намалување од 10,4 месеци претходната година.
„Бугарија, Чиле, Хрватска, Чешка, Естонија, Германија, Грција, Унгарија, Литванија, Полска и Словачка претрпеа значително поголеми дефицити во очекуваниот животен век во 2021 година отколку во 2020 година, што укажува на влошување на товарот на смртност за време на пандемијата“, се додава во студијата.
Истражувањето покажува дека Хрватска, Грција, Унгарија, Северна Ирска и Словачка речиси не забележале загуби на живот кај возрасната група од 40 до 59 години во 2020 година, но имаат значително зголемување на смртноста во истата група во 2021 година.
Земјите што имале поголем процент од населението целосно вакцинирано до октомври 2021 година имале помал пад на очекуваниот животен век, покажа студијата.
„Ова сугерира дека постои јасна врска“, рече Кашјап.
Возраста на луѓето што умираат од Ковид-19 исто така се префрли кон помладите луѓе, при што очекуваниот животен век над 80 се враќа во нормала на многу места.
Тоа е „делумно знак дека вакцините навистина ги штитат постарите лица“, рече Кашјап.
Во САД стапката на смртност кај луѓето над 80 години се врати на нивоата пред пандемијата, но стапките на смртност се зголемија за средовечните и помладите, што резултира со опаѓање на очекуваниот животен век во земјата за речиси три месеци.
Во групата на луѓе над 60 години, Словачка, Хрватска и Унгарија се издвојуваат како земји со изненадувачки висок дефицит во очекуваниот животен век со оглед на нивната стапка на вакцинација.
Јонас Шоли, коавтор на студијата од германскиот институт за демографски истражувања „Макс Планк“, рече дека земјите како „Шведска, Швајцарија, Белгија и Франција успеале да закрепнат на нивоата на очекуваниот животен век пред пандемијата бидејќи успеале да ги заштитат и старите и младите“.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Aмерика го напушти Парискиот договор за климатски промени
САД по втор пат официјално се повлекоа од Парискиот договор за климатски промени, по одлука на претседателот Доналд Трамп, кој ја потпиша извршната уредба на денот на инаугурацијата, 20 јануари 2025 година. Повлекувањето стапува во сила денес, една година откако Обединетите нации ја примиле официјалната нотификација.
Со ова, САД повеќе не се сметаат за обврзник во напорите за ограничување на глобалното затоплување, а се создава и значителна финансиска празнина, бидејќи земјата досега финансирала програми за ублажување и адаптација на климатските промени, особено во посиромашните држави.
САД се втор најголем емитер на стакленички гасови во светот, по Кина. Според проценките на ОН, врз основа на сегашните политики, светот се движи кон пораст на глобалната температура од 2,8 степени до крајот на векот. Повлекувањето на САД може да придонесе за дополнително зголемување од 0,1 степен, што, според научниците, значително ги влошува климатските последици.
Свет
Франција му возврати на Руте: Европа може и мора сама да се брани
Француската влада остро реагираше на изјавата на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, дека Европа не може да се одбрани без Соединетите Американски Држави.
Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро порача дека Европејците „можат и мораат“ да преземат одговорност за сопствената безбедност, нагласувајќи дека и САД се согласуваат со потребата од европски столб во НАТО, објави Политико.
Руте, обраќајќи се во Европскиот парламент, изјави дека континентот не може да се одбрани без американска поддршка и се спротивстави на идејата за европска војска, оценувајќи дека „европскиот столб на НАТО е донекаде празна фраза“.
Во меѓувреме, по враќањето на Доналд Трамп на власт, американската администрација сигнализира помала вклученост во европската безбедност. Новата Национална одбранбена стратегија на САД наведува дека Европејците треба да преземат водечка улога, оценувајќи дека Европа е економски и воено способна да се брани од Русија.
На изјавите на Руте реагираа и други француски претставници. Поранешната амбасадорка на Франција при НАТО, Муриел Доменак, оцени дека истакнувањето на европската слабост испраќа погрешна порака до Русија. Француската министерка за вооружени сили, Катрин Вотран, истакна дека денес е неопходен европски столб во рамки на НАТО, идеја што веќе ја поддржуваат и други земји, меѓу кои и Германија.
Свет
Без лифтови, без греење: како се преживува зимата во Украина на минус 20
Поради немилосрдните напади на Москва врз украинската инфраструктура, жителите се принудени да носат повеќе слоеви облека и да палат плински шпорети за да се загреат и да преживеат, додека температурите паѓаат и до минус 20 степени Целзиусови. Со тоа, Русија ја донесе војната директно во домовите на луѓето, пренесе Скај Њуз.
По ледено скалиште одекнуваат длабоки, бавни воздишки придружени со звукот на чекори. Така дише 70-годишната Татјана, која научила да го контролира дишењето за да го намали оптоварувањето на срцето додека полека се искачува на деветтиот кат од својот станбен блок во Киев. Поради прекините на струја, лифтовите најчесто не работат, а последните две недели таа е без греење. Се загрева исклучиво со плински шпорет во кујната.
„Опасно е, но што да правам? Да се замрзнам?“, вели таа.
Татјана е една од милионите луѓе низ Украина кои оваа зима трпат прекини во снабдувањето со енергија. Честите руски воздушни напади врз енергетскиот систем го прекинаа греењето, струјата и водата во различни делови од земјата, понекогаш и со денови.
Новинарите на Скај Њуз ја посетија зградата на Татјана за да видат како таа и другите станари се справуваат со состојбата, која украинските власти ја прогласија за вонредна состојба во енергетскиот сектор.
„Студено е. Студено. Многу е студено“, вели Татјана, завиткана во долг кожен капут од овча кожа. „Одам и се тресам. Особено наутро. Се будам и ми е страшно.“
Животот во Украина и онака е тежок поради заканата од руски ракетни и беспилотни напади кои погодуваат и станбени области. Греењето во оваа зграда од 17 ката е исклучено на 9 јануари, по напад врз блискиот блок. Немало ни струја, иако снабдувањето почнало постепено да се нормализира. Имало проблеми и со водата, а некои од 380 станови сè уште немаат исправни чешми, јавува „Индекс“.
На скалите новинарите сретнале и бремена мајка со двегодишен син, во, како што изгледа, бескрајно искачување до 16-тиот кат.
„Ајде, одиме, се качуваме“, му зборувала 29-годишната Дарија на малиот Миша. „Уште малку.“
Со светилка од мобилниот телефон го осветлувала темниот ходник до нивниот стан, каде температурата по ракетниот напад паднала на само 3 степени Целзиусови.
„Кога ќе влезете, здивот буквално ви замрзнува пред устата. Со мало дете тоа е едноставно невозможно“, вели Дарија. Таа и синот привремено се преселиле кај роднини, но се враќаат на секои неколку дена за да го проверат својот стан, како и становите на соседите.
„Вчера дојдовме и останавме само два-три часа, а толку се смрзнав што почна да ме боли грлото“, раскажува таа.
Сите се борат, но не сами. Најтешко им е на најмладите и на најстарите, па станарите меѓусебно си испраќаат пораки за да дознаат кому што му е потребно и кој може да помогне. Оние што се подвижни носат храна, вода и лекови на оние што не можат да ги совладаат замрзнатите скали, особено на жителите на повисоките катови.
Јева, 23-годишна девојка облечена во розов капут, сè уште живее во својот стан со момчето и кучето. Таа помага да се носат потребштини на соседите кои се заробени во своите домови.
„Се обидуваме да бидеме силни, се обидуваме да се насмевнуваме“, вели таа. „Најдобриот лек ни е хуморот. Постојано се шегуваме едни со други. Тоа ни го крева духот, расположението и силата и ни помага да продолжиме.“
Таа покажува место на седмиот кат каде пукната цевка го поплавила скалиштето, оставајќи опасна ледена површина. Застанувајќи на скалите, се насмевнува и покажува кон своите нозе. На прашањето колку пара чорапи носи, одговара:
„Еден, два, три. И чизми. А дома преку тоа облекувам уште два пара. Страшно е студено.“
Сите што ги сретнале биле облечени во повеќе слоеви облека.
„Задолжително правило е панталоните да се вовлечени во чорапите и да се носат топли џемпери“, вели Јева.
Клучен е и заедничкиот напор да се поправи греењето. Всеволод (34) живее на вториот кат со сопругата и мало дете, иако сите привремено се иселиле. Тој, сепак, се враќа за да помогне.
Раскажува како со група соседи користеле плински горилници за да ги одмрзнат цевките – крвотокот на зградата.
„Итната служба се обиде да го реши тоа“, вели тој, додека здивот му замрзнува додека зборува. „Ги загреаја цевките на вториот кат, се искачија на третиот, и додека таму ги загреваа, сè подолу повторно се замрзна. Беше целосно бесмислено. Но кога многу луѓе работат истовремено и ги загреваат сите цевки, тогаш има резултат.“
И покрај тоа, греењето сè уште е исклучено, а ледената студеност тешко ја поднесуваат и најсилните.
„Мислам дека најтешка е исцрпеноста“, вели Јева. „Секој ден мораш да се бориш, мораш да преживееш. Всушност и не живееш. Деновите едноставно се слеваат еден во друг. Повеќе нема понеделник, вторник или среда. Постој само еден непрекинат ден на преживување.“
(Видео) Поплави во Струмичко: реката однесе повеќе од 100 јагниња и овци од штала во Костурино, поплавени и земјоделски површини
Надојдената вода од реката Тркања вчера однесе повеќе 100 јагниња и овци во селото Костурино, на локацијата позната како „Шепово“....
(Видео) Димитријевиќ: Во ВМРО секој функционер или негов роднина има фирма
Антикорупцискиот тим на СДСМ објави повеќе бомби, факти и докази за фирмата „Пирамид билдинг солушнс“, фаворит за тендери во општините...
Левица ќе гласа против новиот состав на Комисијата за заштита од дискриминација, обвинува за партизација
На утрешната пленарна седница, при гласањето за составот на Комисијата за спречување и заштита од дискриминација, пратеничката група на Левица...
(Видео) Камионџиите ја проширија блокадата на граничните премини, заострените шенгенски правила го блокираа товарниот сообраќај на Балканот
Возачите на камиони од Македонија, Србија, Босна и Херцеговина и Црна Гора денес продолжија со блокадите на граничните премини за...
Просечната плата во здравството е 50.327 денари, од март ФЗОМ најави ново покачување
Просечната нето плата во здравството, според податоците на Државниот завод за статистика, во 2025 година изнесува 50.327 денари, просечната плата...
Лани подигнати 22.000 кубни метри отпад од диви депонии, Комунална апелира поскоро да стапи во сила Законот за формирање на комунална полиција
Во текот на 2025 година, екипите на ЈП Комунална хигиена-Скопје подигнале и транспортирале вкупно 21995 кубни метри отпад од стотици...
Америка ѝ нуди на Украина гаранции и оружје, но бара многу болни отстапки кон Русите
Администрацијата на Доналд Трамп ѝ соопшти на Украина дека безбедносните гаранции на САД се условени од тоа Киев да се...
(Видео) Зимската бура ги парализираше САД, стотици илјади без струја, најмалку 30 мртви
Силна зимска бура што ги зафати Соединетите Американски Држави донесе нови снежни врнежи на североисток, додека југот е замрзнат, оставајќи...
Трамп: Иран сака договор
Доналд Трамп рече дека Иран сака да склучи договор, бидејќи американски носач на авиони и придружна борбена група пристигнаа на...
Британскиот премиер оди во Кина: „Нема да бирам меѓу две страни“
Премиерот Сер Кир Стармер изјави дека нема да биде принуден да „избира помеѓу“ својот однос со САД и со Кина,...
Францускиот парламент ја поддржа забраната за социјалните медиуми за лица под 15 години
Националното собрание на Франција во понеделник го поддржа законот со кој се забранува користењето на социјалните медиуми од страна на...
Црна Гора го затвори 13-то поглавје од преговорите со ЕУ
Црна Гора го затвори преговарачкото поглавје 32 – Финансиски надзор вчера, на Меѓувладината конференција меѓу Црна Гора и Европската Унија...
Дрога чувана под шанк во кафеана: четири лица под истрага за илегална препродажба на марихуана и хашиш во Валандовско
Основното јавно обвинителство Гевгелија донесе Наредба за спроведување истражна постапка против осомничен кој во временскиот период од октомври 2025 година...
Во „Пулс“ влегол со билет за кој не добил фискална, никој не му побарал лична карта, а од стампедото го спасил обезбедувачот Столе, сведочеше Иван Данаилов
Дваесетипетгодишниот Иван Данаилов, гостин во „Пулс“ вечерта кога се случи пожарот, на денешното судење сведочеше дека во клубот влегол со...
МВР ги објави казните за „Безбеден град“: што ќе се санкционира и колку ќе плаќаат возачите кои ќе направат прекршок
Во насока на зголемување на безбедноста во сообраќајот и доследна примена на законите, Министерството за внатрешни работи ги информира граѓаните...
Николоски предлага три решенија за проблемот со шенгенските правила за превозниците
Вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски на граничниот премин Блаце им даде поддршка на домашните транспортери, кои од денеска...
Келнер, кој непријавен работел во „Пулс“, сведочи дека клубот имал само еден влез, имало малолетници, а пред пожарот со 63 жртви имало танчерки кои вртеле факели
Првиот сведок на Обвинителството, 20 – годишниот Кристијан Панов, на денешното судење за пожарот во кочански „Пулс“ во кој загинаа...
Две монтажни катни гаражи добива Клиничкиот центар во Скопје, најави Орце Ѓорѓиевски
Градоначалникот на Град Скопје, Орце Ѓорѓиевски, денеска најави отпочнување на процесот за изградба на две монтажни катни гаражи во рамки...
(Видео) Филипче ја критикуваше Владата дека го кочи европскиот пат и нема волја за уставни измени
Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, на седница на Националниот совет за евроинтеграции изрази сериозна загриженост поради, како што рече, целосниот...
Судењето за „Пулс“ почна со предупредување за родителите на загинатите дека ќе бидат исклучени, по тензиите со бранителката на Јованови
Денешното судење за пожарот во кочанскиот клуб „Пулс“ со 63 жртви и над 200 повредени почна со предупредување за родителите...
