Свет
Забележани големи разлики во просечниот животен век во текот на втората година од Ковид-19
Драматична разлика во просечниот животен век на луѓето меѓу разни региони во светот се појавила во текот на втората година од пандемијата на коронавирусот, покажува студија, според која во Хрватска е забележано намалување на очекуваниот животен век за 11,6 месеци.
Истражувањата покажуваат дека повисоките стапки на вакцинација им помогнале на некои нации да закрепнат многу побргу од другите, објави АФП.
Бидејќи владите водеа разни статистички податоци за Ковид-19, научниците се обидоа да добијат појасна слика за вистинското влијание на пандемијата со мерење на вкупниот број годишни смртни случаи во земјите од сите причини и споредувајќи го со бројот пред пандемијата.
Минатата година, научниците од Леверхулм, центарот за демографска наука на Универзитетот во Оксфорд, рекоа дека во 2020 година пандемијата предизвика најголемо намалување на очекуваниот животен век од Втората светска војна. Но, во 2021 година се појавува ненадејна дивергенција, рече Риди Кашјап, професор по демографија на „Оксфорд“ и коавтор на најновата студија објавена во списанието Nature Human Behaviour.
„Некои земји почнуваат да покажуваат знаци на закрепнување“, а во други ситуацијата „се влошува, загубите се зголемуваат“, рече тој за АФП.
Научниците ги анализираа податоците за смртноста во 29 европски земји вклучувајќи САД и Чиле од 2015 година. Во многу западноевропски земји очекуваниот животен век се врати на нивоата пред пандемијата.
Франција, Белгија, Швајцарија и Шведска дури успеаја целосно да се вратат на бројката од 2019 година. Сепак, во Источна Европа очекуваниот животен век падна на ниво што не е забележано од распадот на Советскиот Сојуз, се вели во студијата.
Во Бугарија очекуваниот животен век се намали за 25 месеци во 2021 година откако падна за 18 месеци претходната година, што значи дека е намален повеќе од три и пол години од почетокот на пандемијата. Бугарија има најниска стапка на вакцинација во Европската Унија.
Според тоа, во 2021 година во Хрватска е забележано намалување на животниот век за 11,6 месеци, во однос на 9,4 месеци пред една година, а во Словенија има зголемување од 3,1 во 2021 година и намалување од 10,4 месеци претходната година.
„Бугарија, Чиле, Хрватска, Чешка, Естонија, Германија, Грција, Унгарија, Литванија, Полска и Словачка претрпеа значително поголеми дефицити во очекуваниот животен век во 2021 година отколку во 2020 година, што укажува на влошување на товарот на смртност за време на пандемијата“, се додава во студијата.
Истражувањето покажува дека Хрватска, Грција, Унгарија, Северна Ирска и Словачка речиси не забележале загуби на живот кај возрасната група од 40 до 59 години во 2020 година, но имаат значително зголемување на смртноста во истата група во 2021 година.
Земјите што имале поголем процент од населението целосно вакцинирано до октомври 2021 година имале помал пад на очекуваниот животен век, покажа студијата.
„Ова сугерира дека постои јасна врска“, рече Кашјап.
Возраста на луѓето што умираат од Ковид-19 исто така се префрли кон помладите луѓе, при што очекуваниот животен век над 80 се враќа во нормала на многу места.
Тоа е „делумно знак дека вакцините навистина ги штитат постарите лица“, рече Кашјап.
Во САД стапката на смртност кај луѓето над 80 години се врати на нивоата пред пандемијата, но стапките на смртност се зголемија за средовечните и помладите, што резултира со опаѓање на очекуваниот животен век во земјата за речиси три месеци.
Во групата на луѓе над 60 години, Словачка, Хрватска и Унгарија се издвојуваат како земји со изненадувачки висок дефицит во очекуваниот животен век со оглед на нивната стапка на вакцинација.
Јонас Шоли, коавтор на студијата од германскиот институт за демографски истражувања „Макс Планк“, рече дека земјите како „Шведска, Швајцарија, Белгија и Франција успеале да закрепнат на нивоата на очекуваниот животен век пред пандемијата бидејќи успеале да ги заштитат и старите и младите“.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Евакуација и црвено предупредување поради поплави во Франција
Три департмани во Франција – Лоара-Атлантик, Мен-ет-Лоар и Шарант-Мортим остануваат под црвено предупредување поради поплавите што го погодија подрачјето.
Уште 14 департмани се под портокалово ниво на предупредување, објави порталот „BFM TV“.
Во Мен и Лоара, целиот град беше евакуиран бидејќи нивото на реката Сарт се зголемува и достигна 6,63 метри утрово.
Во Сент и Анже, градските центри се делумно под вода, а локалните жители и трговците се соочуваат со штети и закана од понатамошни поплави.
Во Сенестис (Лот и Гарон), поплавите предизвикаа штети на полиња и оранжерии.
Иако за денес се предвидува суво време, метеоролозите предупредуваат дека поплавите сè уште се шират низводно, што значи дека опасноста за локалното население продолжува.
Покрај поплавите, четири алпски департмани – Јизера, Горња Савоја, Савоја и Горњи Алпи се уште се под портокалово предупредување поради ризик од лизгање на земјиштето, додека налетите на ветерот во некои области достигнаа и до 147 километри на час.
Свет
Европските дипломати претпазливи во врска со подемот на Венс, оценуваат експертите
Европските сојузници внимателно го следат политичкиот подем на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс, кого некои аналитичари го сметаат за поидеолошки профилирана фигура од сегашниот претседател на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп.
Според експертите интервјуирани од „Политико“, доколку Венс стане шеф на државата, тој би можел да тргне по многу поинаков курс во надворешната политика, со понагласени елементи на изолационизам.
Дел од европските дипломати, како што е наведено, не очекуваат Венс да ја продолжи улогата на САД како клучен гарант за безбедноста на сојузниците, што е една од централните детерминанти на американската глобална стратегија со децении. Ваквите проценки поттикнуваат дискусии за можното преобликување на односите меѓу Вашингтон и европските престолнини, особено во контекст на безбедносните предизвици на истокот од континентот.
Политикологот Суматра Маитра, која се смета за еден од блиските соработници на Венс, смета дека критичарите ја толкуваат неговата идеолошка ориентација како подготвеност за одлучувачки пресврт во американската надворешна политика. Како што оценува, Венс не е склон кон концептот на САД како „глобален полицаец“ и е за редефинирање на улогата на Америка во светот.
Во центарот на политичката програма на Венс, како што истакнува Маитра, е економската реконструкција на земјата. Посебен акцент се става на зајакнување на домашната индустрија и поддршка на работничката класа, што се вклопува во поширокиот наратив за враќање на производството во САД и намалување на зависноста од странските пазари.
Венс, кој има 41 година, сè повеќе се споменува како водечки републикански кандидат за претседателските избори во 2028 година. Неговото евентуално влегување во трката за Белата куќа, судејќи според сегашните проценки, би отворило нова фаза на дискусија за насоката во која ќе се движи американската внатрешна и надворешна политика во следната деценија, пренесува медиумот.
Свет
Финскиот претседател: САД не можат да ни забранат да се бориме против Русија
Финскиот претседател, Александар Стаб, изјави дека САД не можат да ѝ наредат на Финска да се откаже од својата одбрана во случај на руска агресија, нагласувајќи дека такво сценарио „нема да се случи“.
Стаб, кој е долгогодишен експерт за Русија и Владимир Путин и еден од европските лидери ценети од американскиот претседател Доналд Трамп, одговараше на прашање за зависноста на европските сојузници од американската воена поддршка. Во едно интервју, новинарот му претстави хипотетичка ситуација во која идниот американски претседател би ѝ рекол на Финска да не војува со Русија, дури и во случај на напад врз балтичките држави, туку да се согласи на преговори.
„Не. И тоа нема да се случи“, одговори Стаб. Тој додаде дека односот меѓу Хелсинки и Вашингтон е двонасочен и дека соработката се заснова на заеднички интереси.
„Тоа е исто така однос на реципроцитет“, рече тој, нагласувајќи дека постои причина зошто билатералната одбранбена соработка меѓу САД и Финска е подлабока од кога било.
Стаб потсети дека следната недела 25.000 војници ќе се обучуваат во северна Норвешка и Финска, вклучувајќи 5.000 Американци. „Постои причина зошто Америка сакаше да купи 11 мразокршачи, кои ќе се користат за нејзините поморски сили. Постои причина зошто имаме договор за одбранбена соработка. А причината е што Финска има една од најмоќните армии на границата со Русија“, рече тој.
Финска дели граница со Русија од околу 1.340 километри, најдолга меѓу членките на Европската унија. Откако Русија започна целосна инвазија на Украина во 2022 година, Хелсинки брзо стави крај на децениите воена неврзаност и стана членка на НАТО во 2023 година.
Пристапувањето на Финска во НАТО значително ја промени безбедносната архитектура во северна Европа. Тоа ѝ даде на алијансата дополнителна копнена граница со Русија, а Финска стана клучна за одбраната на балтичкиот регион и Арктикот. Според НАТО и финското Министерство за одбрана, земјата има силни резервни сили и развиен систем за општа воена регрутација, додека ги модернизираше своите воздухопловни сили преку купување американски борбени авиони Ф-35.
Во декември 2023 година, Финска и Соединетите Американски Држави потпишаа Договор за одбранбена соработка (DCA), кој им овозможува на американските сили пристап и користење на неколку фински воени локации. Договорот е дел од поширокото зајакнување на американското воено присуство во нордискиот регион, во координација со Норвешка, Шведска и Данска.
фото/Depositphotos

