Свет
НАТО-самит во Вилнус: последен обид да се убеди Турција да ја пушти Шведска во алијансата

Лидерите на државите членки се собираат во Вилнус оваа недела за НАТО-самитот со цел да ги надминат поделбите во врска со притисокот на Украина за пат кон членство и да стават крај на блокадата на Турција за приклучување на Шведска во трансатлантската воена алијанса.
Самитот во литванската престолнина утре и задутре ќе го чуваат ракетни батерии „Патриот“ од Германија, воени авиони и сили од 17 земји.
Американскиот претседател Џо Бајден, турскиот претседател Таип Ердоган, германскиот канцелар Олаф Шолц, францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Риши Сунак ќе бидат меѓу лидерите на НАТО, кои ќе присуствуваат на самитот во малата балтичка држава.
Се очекува да присуствува и украинскиот претседател Володимир Зеленски и да изврши притисок Украина да биде примена во НАТО набргу по завршувањето на војната предизвикана од руската инвазија.
Членките на НАТО во Источна Европа изразија силна поддршка за ставот на Украина тврдејќи дека ставањето на Киев под чадорот за колективна безбедност на алијансата е најдобриот начин да се спречи нова војна со Русија.
Но, други, како што се САД и Германија, беа многу повнимателни, претпазливи за каков било потег за кој се плашат дека може да го вовлече НАТО во директен конфликт со Русија, што потенцијално ќе предизвика глобална војна.
„Очекувам нашите лидери да потврдат дека Украина ќе стане членка на НАТО и ќе се обединат за тоа како да ја приближат Украина до нејзината цел“, изјави во петокот генералниот секретар на НАТО, Јенс Столтенберг, чиј мандат беше продолжен за една година пред самитот.
Разговори меѓу Турција и Шведска
Руската инвазијата ги поттикна Финска и Шведска да се откажат од децениското воено неврзување и да аплицираат за влез во НАТО. Во Вилнус, Финска ќе присуствува на својот прв самит на НАТО како членка. Но, пристапот на Шведска беше задржан од Турција.
Турција ја обвинува Шведска дека не прави доволно за да ги сузбие курдските милитанти, но Стокхолм вели дека ги исполнила своите обврски од договорот со Анкара – став што го поддржа Столтенберг.
Ердоган во петокот во тенко прикриената референца за Шведска рече дека Турција нема да ѝ верува на земја која е засолниште за терористи додавајќи дека ќе ја усвои секоја одлука што е поволна за Анкара на самитот.
Во пресрет на самитот Столтенберг ќе биде домаќин на Ердоган и на шведскиот премиер Улф Кристерсон на разговори за да се обидат да ги надминат нивните разлики.
На самитот лидерите на НАТО исто така, се очекува да се согласат дека сите треба да потрошат најмалку 2 отсто од националниот БДП на одбраната – надградба на ветувањето од 2014 година за придвижување кон тој број.
Во моментот само 11 од 31 земја членка на НАТО ја исполнуваат целта.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Европа
(Видео) Амбасадата на САД во Украина за рускиот напад: Трамп беше јасен, убиствата мора да престанат

Руските напади врз украинската цивилна инфраструктура се неприфатливи и мора веднаш да престанат, објави амбасадата на САД во Украина на социјалната мрежа Икс, по рускиот напад врз Киев.
Last night, Russia’s attacks in Kyiv again hit civilian targets, including Ukrainian homes and buildings housing the EU Delegation and British Council. Strikes on civilian areas are unacceptable and must stop immediately, and we extend our deepest condolences to the victims and…
— U.S. Embassy Kyiv (@USEmbassyKyiv) August 28, 2025
„Синоќа, руските напади во Киев повторно погодија цивилни цели, вклучувајќи ги украинските домови и згради во кои се сместени делегацијата на ЕУ и Британскиот совет. Нападите врз цивилните области се неприфатливи и мора веднаш да престанат“, соопшти амбасадата.
Center of Kyiv, two Russian missiles hit a regular residential area pic.twitter.com/wlvdJLQkYD
— Ihor Lachenkov (@igorlachenkov) August 28, 2025
Амбасадата изрази најдлабоко сочувство до жртвите и нивните семејства. „Во врска со оваа војна, претседателот Трамп беше јасен – убивањето мора да престане и двете страни мора да инвестираат во договорено решение“, се вели во соопштението.
Како што претходно беше објавено, бројот на жртвите во рускиот напад врз Киев се искачи на 21, вклучувајќи четири деца.
фото: принтскрин
Свет
Медведев: Чекор по чекор, Австрија ја напушта неутралноста и станува транзитна база на НАТО

Заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија, Дмитриј Медведев, изјави дека прикрадната „НАТО-изација“ и милитаризација на Република Австрија се одвиваат во сенка на зајакнувањето на одбранбената компонента на Европската Унија.
„Виена активно учествуваше во иницијативата на НАТО „Партнерство за мир“, во суштина веќе интегрирајќи се во логиката на блокот. Австрија доби статус на клучна транзитна земја за НАТО. Само во 2024 година, повеќе од 3.000 воени транспортни авиони поминаа низ нејзината територија, а авионите на алијансата извршија над 5.000 летови во нејзиниот воздушен простор“, нагласи Медведев.
Тој потсети дека локалните ревизионисти со децении работат на поткопување на уставно загарантираната неутралност на Австрија. „Од 1990-тите, тие почнаа да воспоставуваат воени врски под маската на учество во заедничката безбедносна и одбранбена политика на ЕУ. До 2009 година, кога стапи во сила Лисабонскиот договор, сè се сведуваше на општи зборови за координација на воениот развој на земјите од ЕУ, но без конкретни обврски“, рече заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија.
Медведвед додаде дека австрискиот естаблишмент сè повеќе охрабрува јавна дебата за напуштање на неутралниот статус и приклучување кон НАТО, што според него претставува директен напад врз долгогодишниот принцип на државна неутралност, кој беше основа на политичкиот идентитет на современа Австрија.
Фото: принтскрин
Свет
Пензиските системи во неколку европски земји се на работ на колапс, велат експерти

Сиромаштијата во староста ќе стане правило за голем дел од населението на Европа, освен ако не се реформираат сегашните политики за пензионирање. „Еден од пет Европејци веќе е изложен на ризик од живеење во сиромаштија во старост“, рече Петра Хиелкем, раководител на Европскиот орган за осигурување и професионални пензии (EIOPA) со седиште во Франкфурт.
„А потоа, ако ги погледнете само жените, нивниот ризик е за 30 проценти поголем“, изјави Хиелкем за „Политико“. И станува уште полошо: населението на Европа брзо старее, а за четириесет години ќе има само 1,5 работници на секој пензионер. Тоа е половина од сегашниот сооднос.
Еден одговор е да се создадат комплементарни приватни или професионални пензиски системи, така што луѓето ќе имаат личен фонд на пензиски заштеди на кои ќе можат да се потпрат во пензија. Скандинавските земји се најдобро подготвени за претстојната криза.
Тие имаат различни извори за пензионерите: системи „плаќај по употреба“, професионални пензиски фондови, што значи дека штедите за пензија додека работите, и дополнителни инвестиции во пензиски производи.
Но, многу земји, особено во источна и јужна Европа, главно се потпираат на државни пензии и имаат ниски пензии во однос на платите. Во многу случаи, граѓаните не се навистина свесни за својата ситуација бидејќи јавните власти и работодавците не им даваат целосен преглед на нивните пензиски права, според медиумот.
Брисел може да направи малку повеќе од тоа да дава препораки бидејќи надлежноста е на национално ниво. Сепак, Хиелкем, Холанѓанка која го води органот за професионални пензии од 2021 година, е убедена дека постои „моментум“ за голема промена што би ѝ дала на EIOPA поголема улога.
„Прво, гледаме дека проблемот станува сè поголем, а истото го гледаат и некои влади. И второ, да бидеме искрени, зошто пензиите се на дневен ред? Затоа што ни требаат повеќе инвестиции, а еден начин да ги зголемиме е да ги префрлиме заштедите од банкарски сметки во инвестициски производи“, рече Хиелкем.
До крајот на годината, Европската комисија ќе предложи владите да постават дигитални штедни и инвестициски сметки достапни за секој граѓанин, системи за следење на пензиите, контролни табли за комуникација на пензиските права и даночни олеснувања за да го направат штедењето за пензионирање попривлечно. Исто така, ќе ги разгледа правилата на ЕУ за пензиските фондови и пензиските инвестициски производи.
Клучна мерка во пакетот е систем за автоматско запишување на луѓе во професионални пензиски фондови, сличен на оној што веќе постои во Велика Британија, Полска и Италија. „Автоматски, ќе бидете вклучени во пензиските фондови ако работите. Ако не сакате, мора сами да се откажете.“
Во моментов, рече Хиелкем, луѓето можат да изберат да се одлучат за професионална пензија, но поради инерција, малкумина го прават тоа. „Претпоставката е дека инерцијата ќе работи и во спротивна насока“, рече шефот на EIOPA, што значи дека малку луѓе би се откажале. Таму каде што постои, механизмот функционира и води кон тоа повеќе луѓе да штедат за своето пензионирање преку работа.
Фото: принтскрин