Поранешниот британски премиер Харолд Вилсон забележа дека „една недела во политиката е долго време“. Изминатата недела го докажа тоа. Изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп за Гренланд, заканите за царини, критиките за придонесите на сојузниците на НАТО во Авганистан и формирањето на Комитет за мир во Газа, во кој го вклучи и белорускиот претседател и го покани Владимир Путин, потврдија дека стариот светски поредок е минато без знаци за враќање, пишува CNN.

Расположението, потсетува медиумот, можеби најдобро го сумираше канадскиот премиер Марк Карни, чиј говор на Светскиот економски форум во Давос минатата среда го разбесни Трамп.

„Ние сме во средината на распад, а не на транзиција“, рече Карни, повикувајќи на собир на „средните сили“. „Ако не сте на масата, сте на менито“, додаде тој.

Сега на Запад има знаци дека отворениот отпор е подобар пристап од тивкото прилагодување. Покрај гневот поради коментарите на Трамп за Авганистан, Европејците беа подеднакво згрозени од неговата закана дека ќе ги погоди осум европски земји со тарифи за поддршка на данскиот суверенитет над Гренланд.

Европа се закани со реципрочни мерки, а Европскиот парламент одговори со ставање на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД на чекање. Велика Британија, Франција, Германија и Италија ја одбија поканата за приклучување кон мировниот комитет на Трамп. „Секако дека сум загрижен за учеството на Путин во мировниот комитет“, рече британскиот премиер Кир Стармер откако Трамп изјави дека рускиот лидер се согласил да учествува, според анализата.

„Многу црвени линии се преминати“
До минатата среда, Трамп ја повлече својата закана за тарифи и ја омекна реториката за воено преземање на Гренланд. „Успеавме да се спротивставиме, не ескалирајќи ја ситуацијата, туку останувајќи цврсти на нашата позиција“, рече претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен. Потоа дојде тешкиот дел. „Знаеме дека мора да работиме сè повеќе и повеќе на независноста на Европа“, додаде таа.

Белгискиот премиер Барт де Вевер беше подиректен. „Бевме зависни од Соединетите Американски Држави, па затоа избравме да бидеме покорни, но сега се преминуваат толку многу црвени линии што мора да изберете дали сакате да го зачувате самопочитувањето. Ако попуштите сега, го губите достоинството, што е веројатно највредното нешто што можете да го имате во една демократија.“

Ако Европа научи нешто, тоа е дека веројатно е само неколку недели од следната епизода на трансатлантската драма, без разлика дали повторно станува збор за Гренланд, Украина, тарифи или некое друго прашање што го окупира вниманието на Трамп, пишува медиумот.

„Непосредната закана е запрена и воената опција засега е исклучена. До следниот пат“, рече Грегоар Рус, директор на програмата за Европа и Русија во Чатам Хаус. Рус тврди дека вистинската закана за Европа лежи во економската доминација на САД, што се рефлектира во зависноста на Европа од увозот на американски природен гас.

„ЕУ останува структурно изложена на притисок од својот најблизок сојузник – и тој притисок може да се примени на многу начини, без да се премине прагот на сила“, напиша тој минатата недела.

Дали Европејците ќе покажат единство и итност во одговорот на оваа неизвесна ситуација е друго прашање. Украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој исто така беше во Швајцарија минатата недела, рече дека тоа досега не се случило.

„Европа сè уште се држи до вредностите кон кои се стремеше стариот поредок, барем номинално“, напиша коментаторот Мартин Сандбу во „Фајненшл тајмс“. „Таа го отелотворува тој поредок во начинот на кој нејзините членови го делат суверенитетот. Но, никогаш нема да служи како глобално сидро сè додека сериозно не го разбере напорот што би го повлекол тоа“, тврди Сандбу.