Свет
Хималајските глечери се топат со невидена брзина: опасност од големи поплави и недостиг на вода за пиење за 240 милиони луѓе
Глечерите во планинскиот венец на Хималаите се топат со невидена брзина што може да предизвика опасни поплави и недостиг на вода за околу 240 милиони луѓе кои живеат во планинскиот регион, покажа новиот извештај.
Глечерите во тој регион би можеле да изгубат од 75 до 80 отсто од својот волумен до 2100 година поради глобалното затоплување, се вели во извештајот.
Околу 2010 година, глечерите се топеа 65 отсто побрзо од една деценија порано, според резултатите од Меѓународниот центар за интегриран планински развој (ICIMOD) со седиште во Катманду.
„Ги губиме глечерите, ги губиме во рок од 100 години“, вели Филипус Вестер, научник и главен автор на студијата.
„Со глобалното затоплување, мразот ќе се стопи, тоа може да се предвиди. Но, она што е неочекувано и загрижувачко е брзината. Се одвива многу побрзо отколку што очекувавме“, додаде Вестер.
Со затоплување од 1,5 степени Целзиусови, или 2 степени над прединдустриските температури, глечерите низ целиот регион на Хималаите ќе изгубат од 30 до 50 отсто од својот волумен до 2100 година, се вели во извештајот.
Но, со затоплување од 3 степени Целзиусови – што ќе се случи со сегашната климатска политика – глечерите ќе изгубат 75 проценти од мразот, а на 4 степени ќе се искачи до 80 проценти.
„Тоа ја покажува потребата од итна климатска акција“, нагласи Вестер.
Извештајот покажа дека протокот на вода во 12-те речни сливови во регионот, вклучувајќи ги Ганг, Инд и Меконг, најверојатно ќе го достигне својот врв до средината на векот, со последици за повеќе од 1,6 милијарди луѓе кои зависат од тоа снабдување.
„Иако може да звучи дека ќе имаме повеќе вода бидејќи глечерите се топат со зголемена брзина…премногу често ќе има поплави наместо постојан проток“, објасни Вестер. По надоаѓањето на водата, залихите на крајот ќе се намалуваат.
Многу високопланински заедници користат глацијална вода и стопен снег за наводнување на посевите. Но, времето на снежни врнежи стана понепредвидливо и помалку од порано.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
ЕУ им препорача на авиокомпаниите да го избегнуваат воздушниот простор на Иран
Европската агенција за безбедност на воздухопловството (EASA) денес им препорача на авиокомпаниите од Европската Унија (ЕУ) да го избегнуваат воздушниот простор на Иран до 31 март, продолжувајќи го претходното предупредување поради, како што рече, зголемен безбедносен ризик за цивилните летови.
„Присуството и можната употреба на широк спектар на оружје и системи за воздушна одбрана, во комбинација со непредвидливите реакции на државите, создаваат висок ризик за цивилните летови што се извршуваат на сите височини и нивоа на лет“, се вели во соопштението на EASA.
Препораката, пренесува Ројтерс, доаѓа во време на зголемени тензии, додека светските сили и земјите во регионот изразуваат загриженост дека евентуалниот прекин на преговорите меѓу Иран и Соединетите Американски Држави би можел да доведе до ескалација на конфликтот и дестабилизација на поширокиот регион богат со нафта.
Иран претходно предупреди дека решително ќе одговори на секој можен напад, како и дека соседните земји од Персискиот Залив, во кои се наоѓаат американски воени бази, би можеле да бидат изложени на последиците доколку бидат вклучени во евентуални воени операции.
Свет
Капета: Милијарди евра погрешно платени на Унгарија
Водечката советничка на највисокиот суд на Европската Унија оцени дека одлуката на Европската комисија за деблокирање на милијарди евра средства за Унгарија, кои претходно беа замрзнати поради загриженост за корупција и владеење на правото, треба да се поништи.
Тамара Капета, генерален адвокат на Судот на правдата на Европската Унија, изјави дека Комисијата не требало да го одобри плаќањето бидејќи Унгарија не ги спроведела целосно судските реформи што беа услов за ослободување на средствата.
Во 2022 година, комисијата ги суспендираше исплатите до владата на премиерот Виктор Орбан поради загриженост дека Будимпешта не успева да ја спречи корупцијата и да ја обезбеди независноста на судството. Сепак, една година подоцна, заклучи дека Унгарија направила доволно промени и ѝ обезбедила пристап до приближно 10 милијарди евра од разни фондови на ЕУ.
Во 2024 година, Европскиот парламент покрена тужба, тврдејќи дека извршната власт на ЕУ направила „очигледни грешки“. Некои европратеници изјавија дека одлуката е донесена непосредно пред клучниот самит на ЕУ, кога била потребна поддршката на Орбан за пакетот помош за Украина, што, според нив, укажува на политичка мотивација.
Мислењата на главните обвинители не се правно обврзувачки, но судиите често ги следат. Конечната пресуда се очекува во наредните месеци.
Капета изјави дека Комисијата не ги оценила соодветно реформите на унгарското судство и дека „погрешно ги применила критериумите“ кога го одобрила исплаќањето на средствата без јасно објаснување. Таа истакна дека ЕУ не треба да им исплаќа средства на земјите-членки сè додека бараните законски реформи не бидат целосно усвоени и имплементирани.
Дел од европските средства за Унгарија сè уште се блокирани, поради што Орбан често ја обвинува Комисијата за мешање во внатрешните работи на неговата земја и користење на финансиските ресурси како политички притисок.
Правните експерти предупредуваат дека, доколку судот пресуди во корист на Парламентот, Комисијата би можела да биде принудена да ги надомести спорните пари со намалување на идните плаќања кон Унгарија. Пресудата, исто така, би можела да постави важен преседан за улогата на Комисијата во случаи на кршење на владеењето на правото во рамките на ЕУ.
Во меѓувреме, Орбан се соочува со еден од најголемите политички предизвици во неговите 16 години на власт. На изборите во април, негов противник ќе биде лидерот на централно-десничарскиот лидер Петер Маѓар и неговата партија Тиса, која ветува дека ќе го врати владеењето на правото и ќе ги подобри односите со Европската Унија. Според повеќето анкети, Маѓар во моментов води во анкетите.
Свет
Растот на платите во Еврозоната се забавува: „Ќе биде помал од 3 проценти“
Европската централна банка (ЕЦБ) денес објави дека растот на договорните плати во Еврозоната во 2026 година ќе остане умерен и ќе изнесува помалку од три проценти до крајот на 2026 година, што укажува на нормализација на притисокот врз заработката.
Според ЕЦБ, договорните плати, вклучувајќи ги и еднократните плаќања (како што се бонуси или надоместоци поради инфлација), се зголемиле за 3,2 проценти во 2025 година, додека се очекува зголемување од 2,4 проценти во 2026 година.
Ако се исклучат еднократните плаќања од пресметката, се очекува платите во Еврозоната да пораснат за 2,7 проценти во 2026 година, со постабилно и поумерено темпо отколку во претходните години. Податоците покажуваат дека во првата половина од 2026 година, договорените плати ќе се зголемат за околу 2,1 процент, додека во втората половина се очекува раст од 2,7 проценти, бидејќи ефектите од големите еднократни плаќања од претходните години постепено се намалуваат.
Европската централна банка, исто така, забележува дека притисокот врз платите сè повеќе се изедначува меѓу различните земји од еврозоната.
Податоците опфаќаат околу една третина од вработените во земјите од еврозоната, и даваат добар увид во трендовите на платите, но ЕЦБ забележува дека нејзиниот извештај не е прогноза, туку одраз на моменталната состојба во колективните договори.

