Свет
Постапивме законски во "случајот Фершпед"
Зоја Лега-Станоевска, јавен правобранител, за прозивките од Антикорупциската комисија
Зоја Лега-Станоевска, јавен правобранител, за прозивките од Антикорупциската комисија
Не чувствувам никаква одговорност, затоа што и во овој случај, како и во сите други, постапувавме совесно и професионално
Гордана Дувњак
Госпоѓо Лега-Станоевска, Антикорупциската комисија завчера јавно Ве прозва за "случајот Фершпед" и Ве обвини дека свесно го забошотувате овој случај. Дали е точно дека повеќе од три години непотребно сте ја одложувале постапката?
– Одговорно тврдам дека Јавното правобранителство постапувало во согласност со своите законски овластувања и во однос на овој случај и за другите. За нас "случајот Фершпед" има ист третман како и сите други кон кои се посветуваме со сето наше должно внимание. Но, сакам да потенцирам дека во конкретниот предмет немало никакво одолжување на постапката, ниту свесно, ниту несвесно. Во текот на 2005 година, Јавното правобранителство постапуваше по околу 47.000 предмети, меѓу кои има и за многу други фирми кои се приватизирани по сличен модел.
Зошто е земен предвид само последниот извештај на Управата за јавни приходи, а не и претходните два извештаја во кои, наводно, се утврдени голем број неправилности во начинот на приватизирање на "Фершпед"?
– Во почетокот сакам да појаснам дека не постојат никакви три извештаи. Земен е предвид само извештајот на УЈП од декември 2005 година, бидејќи само тој е поднесен од овластен предлагач. Законот јасно пропишува кој може да побара контрола на законитоста на процесот на трансформацијата на претпријатијата со општествен капитал: јавниот правобранител, јавниот обвинител, инспекциските служби и Агенцијата за приватизација. Барањето за контрола, кое се спомнува од јули 2002 година, е поднесено од неовластен орган (МВР).
Дали има големи отстапувања во последните два извештаја?
– Јавното правобранителство ја ценеше содржината само на последниот извештај бидејќи, како што веќе спомнав, претходниот беше поднесен од неовластен предлагач.
Кога првпат "случајот Фершпед" го документиравте како посебен случај?
– Предметот датира од август 2002 година, а јас функцијата ја презедов на 1 јануари 2003 година. Со решение на Владата од 27 август 2002 година, решението на Комисијата за приватизација на Владата на РМ од 24.1.1995 година е прогласено за ништавно со кое е дадена согласност за доприватизација на АД "Фершпед" според моделот продажба на претпријатие на лица кои го преземаат управувањето. Водена е управна постапка пред Врховниот суд во која е поднесено решение за поништување на владината одлука.
Дали е точно дека лицата што го презеле управувањето на "Фершпед" ги немале откупено законски потребните над 10 отсто од проценетата вредност на капиталот, туку само 3,66 отсто?
– Тоа е точно. Агенцијата за приватизација, како овластена институција, на 23 август 2004 година му наложи на "Фершпед" да ги отстрани констатираните пропусти. АД "Фершпед" постапило според решението и ги отстранило неправилностите, по што продолжила постапката за доприватизација.
Антикорупционерите забележуваат и околу тоа дека 51 отсто од капиталот на "Фершпед" бил на Јавното претпријатие "Македонски железници", кој не можел да биде предмет на приватизација
– Ваквата констатација на Антикорупциската комисија не произлегува од извештајот на УЈП.
Сепак, и покрај завршувањето на процесот на доприватизација во ова претпријатие, Антикорупциската комисија меѓу првите случаи го отвори токму "случајот Фершпед", со иницијатива до Вас за поведување постапка пред надлежниот суд за поништување на приватизацијата?
– По поднесената иницијатива, ние како институција побаравме од УЈП да изврши контрола на законитоста на спроведената постапка во "Фершпед".Од добиениот извештај се гледа дека нема оштетување на општествениот капитал, затоа што не постои оправдано сомневање дека во постапката се направени битни повреди на законот.
Дали тоа значи дека за Вас овој случај е затворен?
– Со допис ја известивме Антикорупциската комисија за заклучоците од извршената контрола. Во оваа фаза на постапката, за нас овој предмет е завршен.
Дали чувствувате некаква одговорност за она што Ве обвинува Антикорупциската комисија?
– Не чувствувам никаква одговорност затоа што и во овој случај како и во сите други постапувавме совесно и професионално и во согласност со законските овластувања. Оцените на антикорупционерите се нивно субјективно мислење.
Постојано Ве поврзуваат како некаков дел од постоењето на некакво "влашко лоби" што треба да биде главниот аргумент за објаснување на некои случаи?
– Под нивото на моето лично и професионално достоинство ми е да коментирам вакви тврдења.
Какви се Вашите релации со господинот Штерјо Наков и дали некогаш сте имале политички или друг вид притисоци за да постапите на одреден начин?
– Господинот Наков не го познавам лично. Не сум имала никакви притисоци ниту од него, ниту од кој било друг.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Решена мистерија стара 50 години: Откриен е нов систем за одредување на крвните групи
Научниците решија 50-годишна мистерија и идентификуваа нов систем на крвни групи откако примерок од крв на бремена жена од 1972 година покажа необичен недостаток на една молекула на површината на црвените крвни зрнца. Ова откритие, објавено од истражувачи од Велика Британија и Израел во 2024 година, претставува значаен чекор во разбирањето на ретките крвни особини, пишува Science Alert.
„Ова е огромно достигнување и кулминација на долгорочна тимска работа за конечно да се воспостави овој нов систем на крвни групи, што ќе ни овозможи да им обезбедиме најдобра грижа на ретките, но важни пациенти“, рече хематологот Луиз Тили од Британската национална здравствена служба минатата година, по речиси две децении лично истражување на оваа специјалност за крв.
Повеќе од ABO и Rh системите
Иако повеќето луѓе се запознаени со ABO и Rh системите на крвни групи, луѓето всушност имаат многу различни системи базирани на широк спектар на протеини и шеќери на површината на нашите крвни клетки. Нашето тело ги користи овие молекули, познати како антигени, како идентификатори за да ги разликува сопствените клетки од потенцијално штетните туѓи клетки. Ако тие маркери не се совпаѓаат за време на трансфузија на крв, оваа постапка за спасување на живот може да предизвика опасни реакции, понекогаш со фатален исход. Повеќето од главните крвни групи беа идентификувани на почетокот на 20 век.
Потрагата по редок антиген
Многу крвни групи откриени потоа, како што е Er системот опишан во 2022 година, се наоѓаат само кај мал број луѓе, што е случај и со новата крвна група.
„Истражувањето беше тешко бидејќи генетските случаи се исклучително ретки“, објасни Тили.
Претходните истражувања покажаа дека повеќе од 99,9 проценти од луѓето го имаат антигенот AnWj, кој недостасувал во крвта на пациентот од 1972 година. Бидејќи овој антиген се наоѓа на протеинот на миелинот и лимфоцитите, истражувачите го нарекоа новооткриениот систем крвна група MAL.
Свет
Нови откритија за Епстин и елитата: објавени документи за контакти со Бил Гејтс, политичари, принц – тврдел и дека цимерот во затворот сакал да го убие
Американското Министерство за правда објави нови милиони документи поврзани со случајот на Џефри Епстин, со што повторно се отворија прашањата за неговите врски со влијателни личности, околностите на неговата смрт и заштитата на жртвите.
Во објавената преписка, Епстин во 2011 година му пишувал на британскиот политичар Питер Манделсон дека имал „монструозна забава“ со Бил Гејтс во Сиетл. Во документите има и фотографија од Гејтс, кој претходно изјави дека средбите со Епстин биле „голема грешка“ и дека не бил вмешан во нелегални активности.
Дополнително, Хауард Латник, американски министер за трговија во администрацијата на Доналд Трамп и поранешен директор на финансиската компанија Кантор Фицџералд, со години бил сосед на Џефри Епстин на Менхетен. Иако Латник претходно тврдеше дека по една средба го прекинал секој контакт со Епстин, згрозен од она што го видел, новооткриените документи покажуваат дека години подоцна го поканил на донаторска вечера за Хилари Клинтон, објави Си-Ен-Ен.
Според е-пошта од неодамна објавените списи на Епстин, Латник во ноември 2015 година испратил порака до долгогодишната асистентка на Епстин, со која го поканил на донаторска вечера на Демократската партија за Хилари Клинтон, која тој ја организирал.
Не е познато дали Епстин присуствувал на настанот.
Во друг сет документи, Кети Румлер, главна правна советничка во Голдман Сакс и поранешна советничка на Белата куќа во администрацијата на Барак Обама, во преписка од декември 2015 година го нарекла Џефри Епстин „прекрасен“ и напишала дека го „обожава“, објави Си-Ен-Ен.
Од е-поштата произлегува дека во тој период Епстин ѝ резервирал и платил патување во Европа во прва класа.
Документите откриваат и дека Илон Маск во 2013 година разменувал пораки со Епстин и договорил ручек на кој разговарале за „Тесла“. Маск подоцна јавно изјави дека објавите за него се „лажни“, при што беше нагласено дека спомнувањето во документите не значи вмешаност во кривични дела.
Посебно внимание предизвикаа и нови детали за престојот на Епстин во затворот во Њујорк, каде тој тврдeл дека цимерот сакал да го убие. Еден документ содржи сведочење на неименуван затворски капетан, кое ФБИ го забележал во 2019 година. Во него се опишуваат движењата на Епстин во рамки на посебен оддел, како и неговото ставање под надзор поради ризик од самоубиство, како и подоцнежното укинување на таа мерка. Сведокот тврди дека Епстин „не сакал да има цимер“ и дека „се однесувал манипулативно за да го избегне тоа“. Наводно барал и разговори со психолог.
Понатаму се наведува дека околу 23 јули 2019 година Епстин бил „пронајден без свест на подот од својата ќелија, со парче ткаенина на градите“. Постоеле сомнежи дека можеби „глумел несвестица“, бидејќи „било забележано дека ги отвора очите и прави други сомнителни движења кои не се во согласност со несвесна состојба“. Според документот, самиот Епстин тврдел дека неговиот цимер се обидел да го убие.
Во списите стои и дека управникот на затворот советувал Епстин да не биде сам во ќелија и ја нагласил потребата од „проверки на секои 30 минути“ и „ненајавени обиколки“. На денот на смртта на Епстин, 10 август 2019 година, сведокот бил информиран дека затвореникот е пронајден без свест.
Тој изјавил дека бил „изненаден“ кога слушнал дека Епстин во тој момент немал цимер. Подоцна било евидентирано дека „вработените признале дека не ги извршиле обиколките“ во 3:00 и 5:00 часот наутро и дека камерите во тој оддел биле исклучени во времето на смртта на Епстин.
Меѓу откритијата се и е-маилови кои покажуваат дека поранешниот принц Принц Ендру го поканил Епстин на вечера во Бакингемската палата, како и документи за апсењето на неговата блиска соработничка Гислејн Максвел, чија адреса била заведена на злогласиот остров Little St. James.
Свет
Зеленски обвинува: Европа ја остави Украина без противвоздушна одбрана, земјата на работ на целосен мрак
Украинскиот претседател Володимир Зеленски ги обвини европските партнери дека ја оставиле противвоздушната одбрана на неговата земја на цедило, што ѝ овозможило на Русија со балистички ракети тешко да ја оштети енергетската инфраструктура и да ја доведе Украина „на работ на целосен мрак“.
Поради задоцнети уплати од Западот, тврди Зеленски, клучните одбранбени системи „биле неупотребливи“.
Во разговор со новинарите во Киев синоќа, украинскиот претседател изјави дека ракетите-пресретнувачи PAC-3 за системите „Патриот“, кои ги ветиле европските партнери, пристигнале со еден ден задоцнување поради пропуштена уплата. Според неговите зборови, тоа оставило голем број Украинци без струја, греење и вода среде најстудената зима од почетокот на војната.
„Уплатата во рамки на иницијативата PURL не беше извршена. Ракетите не пристигнаа“, рече тој, без да наведе која земја е одговорна за пропустот.
Зеленски, како што изгледа, мислел на рускиот напад од 20 јануари, во кој, според украинските воздухопловни сили, врз Украина биле истрелани 34 балистички и крстосувачки ракети. Муницијата PAC-3 е единствената во украинскиот арсенал што може да соборува балистички ракети.
Тој уште на 16 јануари предупредил дека резервите на муниција за противвоздушна одбрана се опасно ниски, наведувајќи дека до тоа утро неколку системи останале без ракети.
Својот остар говор на Светскиот економски форум во Давос овој месец, во кој ги критикуваше европските сојузници, Зеленски го објасни со фрустрацијата поради неизвршената уплата.
„Русија успеа да го наруши снабдувањето на Киев со струја и вода затоа што нашите единици за одбрана од балистички напади се празни – едноставно празни“, рече тој.
„Обидете се да замислите: знам дека балистички ракети летаат кон нашата енергетска инфраструктура, знам дека системите ‘Патриот’ се поставени и знам дека нема да има струја затоа што немаме ракети за да ги пресретнеме“, ја опиша ситуацијата.
„Во таква ситуација се најдов. И преговарам за ракети PAC-3 кои пристигнуваат еден ден откако бевме доведени на работ на целосен колапс на системот.“
Тој призна дека зборува „емотивно“, но нагласи дека е важно Украина и Европа „да бидат на иста бранова должина за сè да може да биде ефикасно и навремено“.
Иницијативата PURL (Prioritised Ukraine Requirements List) минатата година ја покренаа САД и НАТО, со цел со средства од европските држави да се набавуваат американски системи за противвоздушна одбрана и друго клучно оружје за одбраната на Украина.
Меѓу државите што придонесуваат во иницијативата се Германија, Норвешка, Полска, Холандија, Белгија, Канада, Луксембург, Португалија, Словенија и Шпанија.
Двајца западни функционери запознаени со функционирањето на иницијативата изјавиле дека обвинувањето на Зеленски не е точно, но одбиле да изнесат детали. НАТО не одговори веднаш на барањето за коментар.
Во меѓувреме, високата претставничка на ЕУ за надворешна политика Каја Калас изјави дека европските престолнини „мора да навлезат подлабоко во сопствените резерви на противвоздушна одбрана“, бидејќи Украина оваа зима се соочува со „хуманитарна катастрофа“.
Изјавите на Зеленски доаѓаат во момент кога Кремљ објави дека американскиот претседател Доналд Трамп побарал од рускиот претседател Владимир Путин еднонеделно примирје во нападите врз Киев поради исклучително ниските температури.
Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, додаде дека целта на Трамп била „создавање поволни услови за одржување преговори“ меѓу руски и украински претставници во Абу Даби. Кремљ денеска потврди дека Путин се согласил на прекин на огнот до 1 февруари.
Двете страни минатата недела одржаа трилатерални разговори со САД во главниот град на Емиратите, а нов круг треба да се одржи подоцна во февруари. Украинските претставници ја обвинуваат Русија за „енергетски терор“ во време кога администрацијата на Трамп се обидува да поттикне мировни преговори и да ја заврши војната која следниот месец влегува во петтата година.
Самиот Трамп го потврди повикот за време на состанок на кабинетот во четврток.
„Лично го замолив претседателот Путин една недела да не го гаѓа Киев и другите градови и населби за време на оваа исклучителна студенило. И тој се согласи. Морам да ви кажам, тоа беше многу љубезно од негова страна“, рече Трамп.
Во текот на ноќта кон петок, сирените за воздушна опасност во Киев не се огласија, а се чини дека Русија се придржувала до договорот. Украинските воздухопловни сили не забележале напади со ракети или беспилотни летала врз поголемиот дел од земјата, вклучително и главниот град.
Сепак, врз подрачјата околу источните боишта биле лансирани 111 дронови и еден проектил, а засега не е познато дали била целена критична инфраструктура.

