Свет
Состанок во Њујорк на шесте светски суперсили за иранската нуклеарна програма
Во Њујорк во петок зад затворени врати се одри состанок на групата која одлучува за евентуалните санкции против Иран, сосотавена од пет постојани членки на Советот за безбедност на ОН и Германија, на кој по подолга пауза присуствуваше и Кина
Кина во петокот во Њујорк им се приклучи на останатите пет светски сили од групата „п5плус еден“, составена од пет постојан членки на Советот за безбедност на ОН и Германија, кои треба да одлучат за евентуалните санкции против Иран поради неговата нуклеарна програма, јави агенцијата Reuters.Според дипломатски извори, преговорите во Њујорк биле „конструктивни“, но повторно не е донесено конечно решение. Покрај Кина и Германија, во групата се и Русија, САД, Британија и Франција. Деталите од тричасовниот состанок не беа обелоденети, но извори кои присуствувале на состанокот тврдат дека шесте светски сили се многу далеку од договор за четвртите по ред санкции на Обединетите нации против Иран.
Техеран, од своја страна, во петокот, на националниот ден на нуклеарна енергија, соопшти дека успеале да дизајнираат и да тестираат трета генерација центрифуги од домашно производство за употреба во негиовата нуклеарна програма.Новите центрифуги, секоја по 200 милиметри во пресек, се двојно помоќни од постоечките во постројката во збогатување на ураниум крај градот Натанц.
Кина по неколку месеци одложување, неволно се согласи да им се приклучи на останатиете членки на групата. Азиската суперсила се противи на воведувањето на санкции против техеран и се залага за дипломатско решение на спорот. Амбасадорот на Кина во ОН, Ли Баодонг јасно ставил на знаење дека Кина останува цврсто на ставот да го поддржи само таканаречениот „двостран пристап“ кон прашањето, што подразбира економски и политички бенефиции за Иран ако прифати да ја суспендира нуклеарната програма и закани со санкции ако одбие. Тој уште еднаш повтори дека Пекинг е најмногу заинтересиран за првиот начин на решавање. Рускиот амбасадор Виталиј Чуркин по разговорите кусо истакна дека преговорите за евентуалните санкции ќе бидат многу тешки. Русија по потпишувањето на договорот со САД за ограничување на нуклеарното оружје, значително се приближи кон Вашингтон во барањата за воведување санкции кон Техеран доколку бргу не прифати да ја прекине својата нуклеарна програма. Повеќето западни земји, предводени од САД, од Иран бараат целосно ставање на неговата нуклеарна програма под контрола на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ)
Амбасадорката на САД, Сузан Рајс, пак, посочи дека САД и натаму инсистираат на брза резолуција за Иран, која потоа би била испратена на одобрување до сите 15 земји-членки на Советот за безбедност.Групата треба повторно да се сретне идната недела. За да се исбегне воведувањето на уште една, четврта рунда на санкции против Иран, Русија и Кина, кои имаат силни економски интереси во земјата, неуспешно се обидоа да го присилат Иран да го прифати планот на ОН, според кој Техеран би испратил околу 1.200 килограми од нивниот нискозбогатен ураниум, количина доволна за производство на нуклеарна бомба, во Франција и Русија, каде што ураниумот би бил конвертиран во гориво за реакторот во Техеран, кој се користи за истражувачки цели и во медицината. Иран во повеќе наврати се согласи својот нискозбогатен ураниум да го испраќа во ове две земји на доработка, но одбива да ги предаде залихите на скапоцената руда. Наместо тоа, Техеран инсистира на симултана размена на готовото гориво за сировиот материјал и тоа внатре во границите на исламската република.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Европската комисија бара промени на „Тик-ток“: „Предизвикува зависност, особено кај децата“
Европската унија би можела да го принуди „Тик-ток“ да направи измени во апликацијата, откако во прелиминарна одлука наведе дека платформата ги прекршила правилата за дигитална безбедност.
Европската комисија смета дека дизајнот што предизвикува зависност му штети на физичкото и менталното здравје на корисниците, особено на децата и ранливите лица, пишува „Гардијан“.
Според одлуката, „Тик-ток“ не ги проценил соодветно ризиците од својот дизајн, кој преку постојано надградување со нова содржина поттикнува непрекинато скролање и го става мозокот во режим на автопилот. Комисијата наведува дека тоа може да доведе до компулсивно однесување и намалена самоконтрола, како и дека платформата игнорирала показатели за прекумерна употреба, вклучително и времето што децата го минуваат на апликацијата ноќе.
Комисијата размислува за наметнување промени во дизајнот, вклучувајќи измени на алгоритмот за препораки, ограничување на бесконечното скролање, воведување ефективни паузи од екран, вклучително и во текот на ноќта, како и прилагодување на системот за препораки.
Безбедносните механизми, како алатките за контрола на времето и родителските контроли, се оценети како недоволни.
Кршењето на Актот за дигитални услуги (ДСА) може да резултира со казна до 6 проценти од годишниот промет на компанијата. Се проценува дека „Тик-ток“ годинава ќе оствари приход од околу 35 милијарди долари.
Свет
САД ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран
Соединетите Американски Држави ги повикаа своите граѓани веднаш да го напуштат Иран, предупредувајќи на сериозни безбедносни ризици, вклучувајќи тероризам, немири, киднапирања и произволни апсења и притворања на американски граѓани.
Американските власти им советуваат на граѓаните сами да направат план за излез и да не се потпираат на помош од американската влада, бидејќи САД немаат амбасада во Иран.
Според предупредувањето од Стејт департментот на САД, американските граѓани во Иран се соочуваат со висок ризик од нелегално притворање, вклучувајќи долготраен притвор, тортура и, во некои случаи, смртна казна. Швајцарија дејствува како заштитна сила за американските интереси во Иран, чија амбасада во Техеран обезбедува само итни конзуларни услуги.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

