Свет
Состанок во Њујорк на шесте светски суперсили за иранската нуклеарна програма
Во Њујорк во петок зад затворени врати се одри состанок на групата која одлучува за евентуалните санкции против Иран, сосотавена од пет постојани членки на Советот за безбедност на ОН и Германија, на кој по подолга пауза присуствуваше и Кина
Кина во петокот во Њујорк им се приклучи на останатите пет светски сили од групата „п5плус еден“, составена од пет постојан членки на Советот за безбедност на ОН и Германија, кои треба да одлучат за евентуалните санкции против Иран поради неговата нуклеарна програма, јави агенцијата Reuters.Според дипломатски извори, преговорите во Њујорк биле „конструктивни“, но повторно не е донесено конечно решение. Покрај Кина и Германија, во групата се и Русија, САД, Британија и Франција. Деталите од тричасовниот состанок не беа обелоденети, но извори кои присуствувале на состанокот тврдат дека шесте светски сили се многу далеку од договор за четвртите по ред санкции на Обединетите нации против Иран.
Техеран, од своја страна, во петокот, на националниот ден на нуклеарна енергија, соопшти дека успеале да дизајнираат и да тестираат трета генерација центрифуги од домашно производство за употреба во негиовата нуклеарна програма.Новите центрифуги, секоја по 200 милиметри во пресек, се двојно помоќни од постоечките во постројката во збогатување на ураниум крај градот Натанц.
Кина по неколку месеци одложување, неволно се согласи да им се приклучи на останатиете членки на групата. Азиската суперсила се противи на воведувањето на санкции против техеран и се залага за дипломатско решение на спорот. Амбасадорот на Кина во ОН, Ли Баодонг јасно ставил на знаење дека Кина останува цврсто на ставот да го поддржи само таканаречениот „двостран пристап“ кон прашањето, што подразбира економски и политички бенефиции за Иран ако прифати да ја суспендира нуклеарната програма и закани со санкции ако одбие. Тој уште еднаш повтори дека Пекинг е најмногу заинтересиран за првиот начин на решавање. Рускиот амбасадор Виталиј Чуркин по разговорите кусо истакна дека преговорите за евентуалните санкции ќе бидат многу тешки. Русија по потпишувањето на договорот со САД за ограничување на нуклеарното оружје, значително се приближи кон Вашингтон во барањата за воведување санкции кон Техеран доколку бргу не прифати да ја прекине својата нуклеарна програма. Повеќето западни земји, предводени од САД, од Иран бараат целосно ставање на неговата нуклеарна програма под контрола на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ)
Амбасадорката на САД, Сузан Рајс, пак, посочи дека САД и натаму инсистираат на брза резолуција за Иран, која потоа би била испратена на одобрување до сите 15 земји-членки на Советот за безбедност.Групата треба повторно да се сретне идната недела. За да се исбегне воведувањето на уште една, четврта рунда на санкции против Иран, Русија и Кина, кои имаат силни економски интереси во земјата, неуспешно се обидоа да го присилат Иран да го прифати планот на ОН, според кој Техеран би испратил околу 1.200 килограми од нивниот нискозбогатен ураниум, количина доволна за производство на нуклеарна бомба, во Франција и Русија, каде што ураниумот би бил конвертиран во гориво за реакторот во Техеран, кој се користи за истражувачки цели и во медицината. Иран во повеќе наврати се согласи својот нискозбогатен ураниум да го испраќа во ове две земји на доработка, но одбива да ги предаде залихите на скапоцената руда. Наместо тоа, Техеран инсистира на симултана размена на готовото гориво за сировиот материјал и тоа внатре во границите на исламската република.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Европските дипломати претпазливи во врска со подемот на Венс, оценуваат експертите
Европските сојузници внимателно го следат политичкиот подем на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс, кого некои аналитичари го сметаат за поидеолошки профилирана фигура од сегашниот претседател на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп.
Според експертите интервјуирани од „Политико“, доколку Венс стане шеф на државата, тој би можел да тргне по многу поинаков курс во надворешната политика, со понагласени елементи на изолационизам.
Дел од европските дипломати, како што е наведено, не очекуваат Венс да ја продолжи улогата на САД како клучен гарант за безбедноста на сојузниците, што е една од централните детерминанти на американската глобална стратегија со децении. Ваквите проценки поттикнуваат дискусии за можното преобликување на односите меѓу Вашингтон и европските престолнини, особено во контекст на безбедносните предизвици на истокот од континентот.
Политикологот Суматра Маитра, која се смета за еден од блиските соработници на Венс, смета дека критичарите ја толкуваат неговата идеолошка ориентација како подготвеност за одлучувачки пресврт во американската надворешна политика. Како што оценува, Венс не е склон кон концептот на САД како „глобален полицаец“ и е за редефинирање на улогата на Америка во светот.
Во центарот на политичката програма на Венс, како што истакнува Маитра, е економската реконструкција на земјата. Посебен акцент се става на зајакнување на домашната индустрија и поддршка на работничката класа, што се вклопува во поширокиот наратив за враќање на производството во САД и намалување на зависноста од странските пазари.
Венс, кој има 41 година, сè повеќе се споменува како водечки републикански кандидат за претседателските избори во 2028 година. Неговото евентуално влегување во трката за Белата куќа, судејќи според сегашните проценки, би отворило нова фаза на дискусија за насоката во која ќе се движи американската внатрешна и надворешна политика во следната деценија, пренесува медиумот.
Свет
Финскиот претседател: САД не можат да ни забранат да се бориме против Русија
Финскиот претседател, Александар Стаб, изјави дека САД не можат да ѝ наредат на Финска да се откаже од својата одбрана во случај на руска агресија, нагласувајќи дека такво сценарио „нема да се случи“.
Стаб, кој е долгогодишен експерт за Русија и Владимир Путин и еден од европските лидери ценети од американскиот претседател Доналд Трамп, одговараше на прашање за зависноста на европските сојузници од американската воена поддршка. Во едно интервју, новинарот му претстави хипотетичка ситуација во која идниот американски претседател би ѝ рекол на Финска да не војува со Русија, дури и во случај на напад врз балтичките држави, туку да се согласи на преговори.
„Не. И тоа нема да се случи“, одговори Стаб. Тој додаде дека односот меѓу Хелсинки и Вашингтон е двонасочен и дека соработката се заснова на заеднички интереси.
„Тоа е исто така однос на реципроцитет“, рече тој, нагласувајќи дека постои причина зошто билатералната одбранбена соработка меѓу САД и Финска е подлабока од кога било.
Стаб потсети дека следната недела 25.000 војници ќе се обучуваат во северна Норвешка и Финска, вклучувајќи 5.000 Американци. „Постои причина зошто Америка сакаше да купи 11 мразокршачи, кои ќе се користат за нејзините поморски сили. Постои причина зошто имаме договор за одбранбена соработка. А причината е што Финска има една од најмоќните армии на границата со Русија“, рече тој.
Финска дели граница со Русија од околу 1.340 километри, најдолга меѓу членките на Европската унија. Откако Русија започна целосна инвазија на Украина во 2022 година, Хелсинки брзо стави крај на децениите воена неврзаност и стана членка на НАТО во 2023 година.
Пристапувањето на Финска во НАТО значително ја промени безбедносната архитектура во северна Европа. Тоа ѝ даде на алијансата дополнителна копнена граница со Русија, а Финска стана клучна за одбраната на балтичкиот регион и Арктикот. Според НАТО и финското Министерство за одбрана, земјата има силни резервни сили и развиен систем за општа воена регрутација, додека ги модернизираше своите воздухопловни сили преку купување американски борбени авиони Ф-35.
Во декември 2023 година, Финска и Соединетите Американски Држави потпишаа Договор за одбранбена соработка (DCA), кој им овозможува на американските сили пристап и користење на неколку фински воени локации. Договорот е дел од поширокото зајакнување на американското воено присуство во нордискиот регион, во координација со Норвешка, Шведска и Данска.
фото/Depositphotos
Свет
Снежен колапс во Виена: меѓународниот аеродром затворен, десетици летови откажани
Меѓународниот аеродром во Виена привремено го прекина сообраќајот поради обилни снежни врнежи.
Полетувањата сега се очекуваат од 9 часот наутро, а слетувањата од 10 часот наутро, но одложувањата се уште се можни, објави Ројтерс.
Од 117 летови планирани до 9 часот наутро, 19 веќе се откажани, објави раководството на аеродромот, пренесува медиумот.

