Илјадници Кинези во вторникот повторно излегоа на протести против Јапонија во неколку градови, што предизвика јапонските компании во Кина привремено да ги суспендираат своите операции во земјата.

Антијапонските протести се испровоцирани од територијалниот спор на двете земји во Источното Кинеско Море, а траеја целиот викенд, и очекувано се засилија во вторникот на денот кога Кина ја одбележува годишнината од почетокот на јапонската инвазија врез Манџурија во 1931 година.

Тензиите дополнително беа подигнати со истоварувањето на двајца јапонски активисти на спорниот архипелаг во вторникот. Кинеското министерство за надворешни работи таквиот потег го нарече „тешка провокација и нарушување на кинескиот суверенитет“, пренесува AFP.

Територијалниот спор драматично ескалираше во петокот кога Кина испрати шест извидувачки бродови до групата ненаселени острови во Источното Кинеско Море, што ги подигна тензиите меѓу двете земји на највисоко ниво од 2010 години.

Тоа беше одговор на Кина, којашто има слични територијални спорови со другите соседи, по одлуката на јапонската влада да ги откупи островите коишто Јапонија ги нарекува Сенкаку, а во Кина – Дјаојујидао, од приватниот јапонски сопственик и покрај кинеското предупредување да не го прави тоа.

Во Пекинг во вторникот повеќе од илјада демонстранти се приближиле кон амбасадата на Јапонија, којашто е обезбедувана со шест полициски кордони и метални препреки високи по два метра. Демонстрантите јапонската дипломатска мисија ја гаѓале со пластични шишиња со вода и со јајца.

„Збриштете се јапонски“, „Јапонците надвор од Дјаојујидао“, „Бојкотирајте ги јапонските производи“, беа написите на транспарентите што ги носеа демонстрантите, а, исто така, носеле и портрети на комунистичкиот лидер Мао Це Тунг, основач на Народна Република Кина.

Во Шангај повеќе од три илјади лица се собрале пред јапонскиот конзулат,а протести има и во други градови. Протесните собири имаат логистичка поддршка од кинеските државни медиуми, пренесува Reuters.

Стотици јапонски фабрики, погони, продавници и ресторани во Кина се затворени во вторникот за да ги заштитат своите вработени, сеќавајќи се на уништувањето на јапонските имоти во текот на протестите во саботата и неделата. Меѓу другите своите погони ги затворија „Honda“, „Toyota“, „Panasonic“, „Hitachi“, „Mazda“ и „Mitsubishi“.

Американскиот министер за одбрана Леон Панета кој од посетата во Јапонија во понеделникот допатува во посета на Кина, ги повика двете страни на воздржаност и зачувување на мирот.

На 10-ти септември, јапонската влада донесе официјално решение за национализирање на трите од вкупно петте спорни острови Сенкаку за кои се спори со Кина, од приватните сопственици на малиот архипелаг. Според јапонските медиуми, договорот за преземање на трите острови на архипелагот – Уоцуриџима, Китакоџима и Минамикоџима.

Пекинг претходно објави дека не го смета овој договор за валиден, потсетувајќи ја Јапонија дека островите историски и’ припаѓаат на Кина. Кинеското министерство за надворешни работи купувањето на островите од страна на јапонската влада го смета за нарушување на територијалниот суверенитет на Кина и предупреди дека доколку Јапонија не се откаже од таквата акција, би можела да се соочи со „сериозни последици“.

На крајот од август јапонската агенција Kyodo пишуваше дека јапонската влада води заткулисни игри за откуп на петте острови од приватните поседници. За државниот закуп за островите семејството Курихара, плаќаше вкупно 24 милиони јени (околу 314 илјади долари) годишно. Од април оваа година властите на јапонската престолнина Токио преговараа за купување на островите од сопствениците со пари од буџетот на округот на главниот град, што предизвика бран незадоволство кај централната влада. Според идејата за купување на островите, градоначалникот на јапонската престолнина Токио собра 1,3 милијарди јени (16 милиони долари).

На крајот од јули, централната јапонска власт, исто така, направиjа понуда за сопствениците на островите, и изразила подготвеност да се купат островите наместо тоа да го стори јапонската престолнина за 26 милиони долари. Во овој случај, државата понуди очигледно повисока цена за островите отколку токиските градски власти. Сепак, сопствениците на островите изјавија дека не може да го загубат достоинството и да ја одбијат понудата на градоначалникот на Токио кој прв ја објави подготвеноста за нивното купување.

Во меѓувреме, според извори на агенцијата, од неодамна семејството Курихара заземало малку помека позиција по ова прашање. Така, агенцијата пишува дека започнале тајни преговори со сопствениците на островите кои ги предводи заменик-генералниот секретар на јапонската влада, Хиројуки Нагахама по налог на јапонскиот премиер Јошихико Нода.

Како што пишува агенцијата, претставници на централната власт одржале неколку официјални средби со сопствениците на островите, откако претходно во август семејството Курихара одби да се сретне со претставниците на регионот Токио, изразувајќи несогласувања околу цената на трансакцијата.

Покрај ова, централната јапонска влада одговори со официјално одбивање на барањето на градоначалникот на Токио Шинтаро Исихари за посета на група експерти на островите Сенкако за кои се спорат Јапонија и Кина, коишто би спровеле топографско истражување на областа.

Од своја страна, пак, токиските градски власти соопштија дека имаат намера да спроведат истражување на области во морето, доколку не добијат дозвола да се истоварат на островите.

Петте острови Сенкаку (Дјаојујидао) претставуваат спорна територија меѓу Јапонија и Кина. Токио и Пекинг не можат да ја одредат насоката на границата меѓу ексклузивните економски зони околу островите. Јапонија инсистира на исцртување на линијата на поделба во средината на водното пространство, додека Кина бара линијата на раздвојувањето да се помести поблиску до јапонскиот брег.

Јапонија тврди дека островите се нејзина територија од 1895 година, додека во Пекинг потсетуваат дека на јапонските географски мапи од 1783 и 1785 година островите Дјаојујидао се означени како кинеска територија. По Втората светска војна островите биле под контрола на САД и ѝ биле предадени во владеење на Јапонија во 1972 година. На Тајван и во континентална Кина сметаат дека Јапонија ги поседува островите незаконски. Јапонија, од своја страна, тврди дека Кина и Тајван почнале да претендираат на островите во 1970-те години, кога станало јасно дека во оваа област има ресурси од многу минерали.

Спорот околу сопственоста на островите кулминираше во 2012 година. Во август годинава активисти до двете земји се стоварија на островите, што имаше силна поддршка и од граѓаните од двете страни. Досега конфликтот беше надминуван по дипломатски пат./крај/мф/сн