Регулаторите и ОКТА тврдат дека кај цената на бензините не се можни никакви „подземни договори"

Регулаторите и ОКТА тврдат дека кај цената на бензините не се можни никакви „подземни договори"

Дали рафинеријата ОКТА купува многу поевтина руска нафта и потоа ја преработува и продава многу поскапо на македонскиот пазар? Точно ли е дека руската нафта што се набавува кај нас е со послаб квалитет, бидејќи, наводно, содржела многу повеќе сулфур и затоа била многу поевтина? Врз основа на тоа, дали и кој остварува евентуални заработки од разликата во цената, што, пак, ја плаќаат крајните потрошувачи преку купувањето на нафтените деривати? Овие дилеми стануваат сж поактуелни по нафтениот шок што го тресе светот речиси една година. И, конечно, се прашуваат многумина, можно ли е нафтата да е набавена пред неколку месеци, кога цената ч беше многу пониска на светските пазари, а да се продава сега, кога е многу поскапа.

Овие нејаснотии испливуваат на површина во период кога цел свет трепери под налетот на високите нафтени цени, а во земјава има континуиран пораст на вредноста на нафтените деривати. Завчера, по долг период само поскапување, бензините поевтинија за симболични 0,76 отсто, согласно со последната одлука што ја донесе Регулаторната комисија.

Но, сите претходно изнесени шпекулации и дилеми најкатегорично ги демантираат и во Регулаторната комисија за енергетика и во рафинеријата ОКТА. Регулаторите прецизно објаснуваат дека цената на нафтените деривати се утврдува врз основа на модел кој е „чиста математика" и каде што не се возможни никакви „подземни договори", туку само прецизни пресметки и дневни следења на берзанските цени. „Цената на нафтените деривати се утврдува на секои 14 дена, согласно со движењата на цената на суровата нафта тип брент. Тоа е норвешка лесна нафта, чија цена се публикува секој ден во лондонското списание „ПЛАТТС". Ние ја земаме просечната цена од претходните 14 дена, што е математички модел, и тука нема ништо тајно. Притоа, се земаат предвид и цените на нафтените деривати на светските берзи како референтни цени. Потоа се пресметува и колку изнесуваат транспортните трошоци на ОКТА, како и маржата што ја наплатува рафинеријата за преработка", објаснуваат во Регулаторната комисија. Мора да се води сметка и за моменталниот курс на доларот, бидејќи нафтата се купува во долари, а тука се продава во денари. Така се добива излезната рафинериска цена, на која потоа се додаваат трошоците за превоз до пумпите и маржите и се добиваат малопродажните цени. Регулаторите потенцираат дека на кој износ ќе се утврдат цените воопшто не зависи од тоа дали и колкаво поскапување бара ОКТА, туку само од оваа методологија која, според нив, многу е коректна.

„Точно е дека ОКТА во тој 14-дневен период можела да работи со друг тип нафта, која може да не е брент. Но, кој тип нафта ќе го преработува зависи од тоа какви нафтени деривати сака да добие. Во секој случај, според стандардите точно е утврдено од каква нафта колку и какви деривати се добиваат. Ако сака повеќе светли деривати – бензини и дизел, ќе преработува лесна и поскапа нафта која дава повеќе такви деривати, а ако сака мазут, ќе преработува тешка нафта. Тоа зависи од менаџерскиот тим на ОКТА и не може никој да им го диригира, а се раководат од она што им го бара пазарот и од нивниот технолошки процес", потенцираат регулаторите.

Во Регулаторната велат дека тоа дали ОКТА чува одредени резерви нафта купени по одредена цена е нејзин ризик, бидејќи ако поскапи, може да заработи, но ако поевтини, ќе оствари загуба. И, конечно, објаснуваат регулаторите, самата рафинерија мора да си води сметка за цената, бидејќи ако и е превисока, фирмите што увезуваат ќе набават по поевтина цена и таа би остварила загуба.

Истото објаснување вчера ни го дадоа и неофицијални извори од ОКТА. Оттаму нагласуваат дека Регулаторната ја одредува цената, а дали рафинеријата се согласува или не, тоа е нејзин проблем. „Од квалитетот на нафтата што ја обработуваме зависи колку ќе нж чини и ќе трае процесот на обработка. Колку е полош квалитетот на нафтата што се обработува толку е поскапо и полошо за нас, бидејќи имаме повеќе остатоци. Но, најбитно е тоа дека каква било нафта да обработуваме, таа од кај нас излегува со сертификат, што е доказ за нејзиниот квалитет", децидни се експерти од рафинеријата кои бараат да останат анонимни. Истите извори тврдат дека измислената тема за „руската нафта со сулфур" секогаш злонамерно ја пласираат одредени кругови во отсуство на други атрактивни приказни.