Свет
Во Балетот владее страв
Со Балетот раководат две личности од сенка, при што целиот репертоар и програма се приспособуваат за едната од нив. Имам чувство дека Националниот балет се приватизира, а атмосферата, од уметнички аспект, се повеќе се политизира
КАТЕРИНА КИПРОВСКА – ПРИМАБАЛЕРИНА
Со Балетот раководат две личности од сенка, при што целиот репертоар и програма се приспособуваат за едната од нив. Имам чувство дека Националниот балет се приватизира, а атмосферата, од уметнички аспект, се повеќе се политизира
*Во моментов во Балетот се подготвува "Ромео и Јулија". Вие веќе еднаш бевте Јулија, дали сте и сега во поделбата?
– Да, во поделба сум. Но, за жал, нема да играм. Актуелното раководство на Балетот, од причини кои не се професионални и уметнички туку поинакви, одлучи целиот ансамбл да се подготвува заедно, а јас поединечно и сама. Сето време работев без партнер, иако требаше да ја толкувам главната улога. Тој факт нека му служи на чест на раководството, особено што јас сум единствената активна првенка во Македонија која ја има одиграно оваа улога. Згора на тоа, јас ја работев со кореографот Хазарос Сурмеан пред седум години кога се поставуваше претставата, што значи дека најмногу ја познавам улогата.
*Која е основната причина што нема да играте: кадровска политика, недостиг на партнер или нешто трето?
– За жал, по заминувањето на првенецот Василиј Чичијашвили, не само јас туку и други солистки од Балетот се оставени без партнер. Постојаното канење на гости, всушност, е само за една балерина, но така не се води репертоар и репертоарска политика. Инаку, заминувањето на Чичијашвили го чувствувам и како лична загуба, бидејќи во изминатите четири години ми беше постојан партнер. Заедно го одигравме целиот репертоар, а со успех ја претставуваме повеќепати Македонија и во странство. Тој беше миленик на нашата публика. Но болна вистина е дека тој не замина туку беше избркан, па дури и депортиран од Македонија. Не сакам да помислам, но сепак се сомневам дека тоа е направено од завист, од оние на кои им пречеа неговиот квалитет и успех кај публиката и критиката. Кога сето оваа лакрдија ја спроведуваше раководството во Балетот, а за жал и со поддршка на Министерството за култура, очекував дека некои вработени во Балетот, кои имаат посредно влијание во политиката, тоа ќе го спречат. Се чини дека се случи токму спротивното, тие да бидат главните организатори на неговото депортирање. Токму на тој начин, оние што требаа да се грижат за Македонскиот балет, практично го уназадија. Со тој потег му овозможија на Загрепскиот балет да добие еден врвен уметник, а Македонија да остане културно многу посиромашна. Впрочем, сиот тој срамен случај и нанесе штета и го извалка образот на нашата култура, па и на сета земја.
* Дали во ансамблот можеби имаше некакви реакции за то случај.
– Не, чудно, но немаше.
* Зошто?
-Од едноставна причина: во Балетот, во сиот ансамбл е внесен страв. Тоа се чувствува во контактите со луѓето, се чувствува во воздухот.
*На кој начин?
– Со директни и индиректни притисоци однатре и однадвор.
* Во смисла на квалитет, каква е моменталната состојбата во Балетот?
– За состојбата говори фактот што веќе го споменав. Балетот е доведен во ситуација кога без постојани гостувања на странски уметници, не може да го одржува репертоарот. Имаме само еден маж првенец – Горан Божинов. Со него соработувам 17 години и го почитувам, но нему годините веќе не му дозволуваат самиот да го носи целиот репертоар. Исто така, мислам дека и атмосферата, од уметнички аспект, се повеќе се политизира, за што нема никаква потреба. Не сакам ниту да ги коментирам најавите дека во МОБ ќе гостуваат кореографи од хип-хоп сцената во Америка. Ако идејата алтернатива на класичната балетска уметност да бидат кореографи од шоу-бизнисот, тогаш е јасно каде се движи Балетот, а и нашата култура. Што се однесува до најавите за редефинирање на репертоарот, повеќе од очигледно е дека тоа не се случува. Костурот на репертоарот и натаму се претстави кои се поставени во изминативе 2-3 години. Ова се однесува и на големата и на малата сцена.
*Сегашното раководство ве обвини како ексдиректори за оставени долгови и нереализирана програма. Коментар?
– За финансиските аспекти на работењето, јас, како поранешен уметнички директор на Балетот, не можам да коментирам. Но знам дека оставивме помалку долгови отколку што наследивме. За уметничките и програмски остварувања подобро од мене ќе говори фактот што во 2006 година за прв пат Балетот ја доби највисоката државна награда "11 Октомври". Не верувам дека државата и одборот немале точна процена за тоа што постигнал Балетот, но веднаш по донесувањето на одлуката за наградата, јас бев разрешена како директор од новите власти во МОБ. За жал, и тоа говори за цената на успехот која некогаш треба да се плати.
* Балетот неодамна доби уште една награда "Златна бубамара".
– Ако таа награда е критериум за една национална институција од областа на уметноста, тогаш коментар не е потребен.
*Што мислите за вечниот проблем со недостиг на балетски кадар?
– За да може една национална установа, каква што е Балетот, да го одржува квалитетот на репертоарот и високите уметнички стандарди на т.н. железен репертоар, нужно е да ги има сите неопходни услови кои ги побаруваат кореографските и сценските стандарди.
Изминативе две години направивме еден исчекор со вработување на 5 нови балетски танчари, а многу членови на ансамблот се здобија со многу високо образовани и специјализации во странство. Би било добро таа политика да трае и натаму. Но, очигледно, и тенденциите се обратни, а дури и првенци се бркаат од Балетот.
*Се зборува дека во МОБ и особено во Балетот има директор во сенка. Што мислите?
– Мислам дека сте во право. Во Балетот раководат две личности од сенка, при што целиот репертоар и програма се приспособуваат за едната од нив. Имам чувство дека Националниот балет како да се приватизира и поради тоа трпат многумина.
*Последен пат пред публиката настапивте како Жизел. Дали сте задоволна?
– Задоволна сум од настапот. Улогата на Жизел е една од најтешките во балетската уметност. Тоа е критериум за успешност на една првенка. На мојата матична сцена во МОБ и на повеќе светски сцени ја имам одиграно повеќе од 35 пати. Жалам што во Македонија како да се одбегнува оваа улога, бидејќи таа подразбира исклучителна техничка и уметничка подготовка.
*Што друго имате на вашиот репертоар?
– Ги играм сите главни улоги кои во моментов се на репертоарот на нашиот балет – во "Есмералда", "Оревокршачка", "Танго" и, секако, во "Жизел". Дирекцијата на Балетот не ме стави само во поделбата во "Шехерезада" што сметам дека не беше професионален туку калкулантски чекор на тие што одлучуваат. Но за оваа улога воопшто и не жалам бидејќи целата претстава трае 30-ина минути, од кои вистинска балетска игра на главната женска улога е само 10 минути. А и тие си играат, како што ние професионално велиме, на полупрсти, без шпиц патики. Тоа и не е некој предизвик за балетско докажување.
*По сите овие улоги, што би било нов предизвик за вас?
– Има уште улоги од класиката, од железниот репертоар кои би сакала да ги одиграм, а кај нас не се поставени. Како одат работиве во Балетот, којзнае дали во догледно време ќе имам шанса нешто такво да заигра. Ете, во моментов ми беше предизвик повторно да ја подготвам Јулија. Работев напорно и тешко, бидејќи работев сама, но многу ми помогна репетиторот Јагода Сланева со која соработувам 17 години. Јулија е една прекрасна улога од класичниот балет која не била често на репертоарот на нашата сцена. А јас за неа добив прекрасни критики од балетските критичари. Иако нема да играм, сепак, како човек од Балетот, ме радува фактот што оваа претстава повторно ќе заживее на сцената, а со тоа на многумина за првпат ќе им се даде шанса да настапат во оваа претстава која изобилува со прекрасни танчарски и драмски елементи, специфични за Шекспир. Д.Стојановиќ
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
(Видео) „Пиротехника поставена на шишиња со пијалоци го запалија таванот, а потоа се појави паника“: сведоци ги опишаа деталите од трагедијата на новогодишната ноќ во Швајцарија
Сведоците на трагедијата во барот „Le Konstelasion“ во Кран-Монтана тврдат дека пожарот, во кој загинаа повеќе од десетина луѓе, а околу 100 се повредени, бил предизвикан од пиротехника.
Швајцарските медиуми ги објавуваат изјавите на сведоци кои тврдат дека виделе пиротехника, а потоа слушнале силна експлозија.
„На новогодишната ноќ имаше многу огномет, иако беше забрането. Потоа се слушна многу гласна експлозија. После тоа слушнав неколку амбулантни возила“, раскажува туристо од Лондон за швајцарскиот „Блик“.
19-годишник за швајцарскиот „24er“ изјавил дека пиротехничките направи поставени на шишиња со пијалоци предизвикале пожар на таванот на барот.
Strage a #CransMontana in #Svizzera. Sono almeno 40 i morti e 100 in feriti a causa di una esplosione nel bar #LeConstellation della nota località sciistica durante la notte di capodanno#Tg1 pic.twitter.com/MndG3MMZFR
— Tg1 (@Tg1Rai) January 1, 2026
Според него, таванот многу брзо се запалил, што потоа довело до паника и брзање кон излезот од салата што се наоѓала во подрум, до кој се стигнувало преку скали што водат до ходник.
Властите не ја потврдија причината за пожарот, само беше наведено дека истрагата е во тек.
„Луѓето врескаа, видовме црн чад“
Андреа Еклеси, чистач на зградата до барот, кој ги прими евакуираните жители на зградата каде што се наоѓа „Ле Констеласион“, сведочи за драматичните моменти. Тој и неговата сопруга беа разбудени од вресоци.
„Луѓето врескаа, видовме црн чад, мирисаше ужасно. Брзата помош и пожарникарите пристигнаа многу брзо. Се облековме и се симнавме долу. Жителите на зградата излегоа во паника, се плашеа дека пожарот ќе се прошири на зградата. Многумина дојдоа кај нас, луѓето беа во паника. Им направивме кафе и останавме со нив до четири часот наутро“, опиша Еклеси.
Прогласена вонредна состојба
Државниот совет донесе одлука да прогласи вонредна состојба од 1 јануари во 9:00 часот наутро.
Како што објави „Блик“, беше поставена телефонска линија за итни случаи за семејствата и најблиските, додека амбулантни возила од други кантони беа на пат кон Кран-Монтана во текот на утрото. Исто така, во конгресниот центар „Реган“ во Кран-Монтана, локалните власти воспоставија приемен центар за членови на семејството кои ги бараат своите најблиски.
„Тој исчезна. Никој не знае каде е“, извика мајка која плачеше додека го бараше својот син, според швајцарските медиуми.
Многу од повредените имаат тешки изгореници, а одделенијата за интензивна нега во локалните болници се полни, па затоа некои пациенти се префрлени во болници во други кантони. Еден читател-репортер изјави за „Блик“ дека хеликоптерите летаат над неговата куќа со часови во интервали од околу десет минути.
Италијанското Министерство за надворешни работи објави дека информациите што ги добиле од швајцарската полиција укажуваат дека бројот на жртви може да биде околу 40, но полицијата не даде прецизни податоци на конференцијата, пренесува Гардијан.
Пожарот и чадот биле забележани околу 1:30 часот по полноќ, по што биле повикани службите за итни случаи, а полицијата и пожарникарите брзо пристигнале на местото на несреќата. Службениците велат дека неколку стотици луѓе биле вклучени во инцидентот на некаков начин и дека меѓу нив имало неколку националности, поради што идентификацијата ќе потрае.
Полицијата нагласи дека нема индикации дека станува збор за терористички напад и дека пожарот не е предизвикан од експлозивна направа.
Свет
Зеленски: Мировниот договор е 90 проценти завршен, но клучните десет, одлучуваат сè
Украинскиот претседател Володимир Зеленски во своето новогодишно обраќање до нацијата изјави дека Украина сака крај на војната, но не по секоја цена. Тој нагласи дека нема да потпише „слаб“ мировен договор што само ќе го продолжи конфликтот, објави Ројтерс.
Седејќи во својата канцеларија со празнична елка во позадина, Зеленски во 21-минутен говор објавен непосредно пред полноќ рече дека Украинците се исцрпени по речиси четири години војна – подолго од германската окупација на многу украински градови во Втората светска војна.
Сепак, нагласи тој, тие не се подготвени да се откажат. „Што сака Украина? Мир? Да. По секоја цена? Не. Сакаме крај на војната, но не и крај на Украина“, рече Зеленски, облечен во традиционална украинска темнозелена кошула. „Дали сме уморни? Многу уморни. Дали ова значи дека сме подготвени да се предадеме? Секој што мисли така, длабоко греши“, додаде тој.
Зеленски предупреди дека секој потпис „ставен на слаби договори само поттикнува војна“. „Мојот потпис ќе биде ставен на силен договор. И тоа е она за што се однесува секој состанок, секој телефонски повик, секоја одлука сега“, рече тој. „Да се обезбеди силен мир за сите, не за еден ден, една недела или два месеци, туку мир со години“.
Според него, неделите дипломатија предводена од САД, вклучувајќи ги и неговите разговори со Доналд Трамп минатиот викенд во Флорида, резултираа со мировен договор кој е речиси финализиран. „Мировниот договор е 90% готов, остануваат 10%“, рече Зеленски. „Тие 10% содржат сè, тоа се 10% што ќе ја одредат судбината на мирот, судбината на Украина и Европа и како ќе живеат луѓето“.
Зеленски ги отфрли руските барања за целосно повлекување од Донбас како „измама“. „Дали некој сè уште им верува? За жал, да“, рече тој. „Бидејќи премногу често вистината се избегнува и се нарекува дипломатија, кога всушност таа е едноставно лага, облечена во деловни костуми“.
Свет
Орбан посака Европа да се врати на здравиот разум во 2026 година
Унгарскиот премиер Виктор Орбан испрати новогодишна порака до европските земји во која посака континентот да се врати на „здравиот разум“ во 2026 година, со јасна порака дека мирот мора да биде приоритет пред понатамошната ескалација на конфликтот.
„Среќна Нова Година! Нека 2026 година биде годината во која владее мирот и Европа се враќа на здравиот разум!“ напиша Орбан на Икс.
Унгарскиот премиер испрати слична порака за време на божиќните празници, нагласувајќи дека посветеноста на Будимпешта кон мирот треба да послужи како пример и поттик за остатокот од Европа, како што изјави, „да оди по вистинскиот пат“. Долго време Орбан го застапува ставот дека конфликтот во Украина не може да се реши со воени средства, туку исклучиво преку дипломатски канали, анализираат медиумите.
Во пресрет на Нова Година, тој исто така процени дека во 2026 година може да има реална можност за склучување мировен договор за украинското прашање меѓу Русија и Соединетите Американски Држави, но предупреди дека Европската Унија може да остане надвор од клучните преговарачки процеси.
Според Орбан, постои длабока дивергенција во ставовите меѓу Вашингтон и Брисел за прашање од стратешко значење – вооружен конфликт на европско тло. Тој верува дека американскиот претседател Доналд Трамп го претставува концептот за мирно решение и прекин на војната, додека институциите на Европската Унија, како што тврди, продолжуваат да инсистираат на политиката на продолжување на борбите, дури и ако Соединетите Американски Држави се откажат од директно учество.
Ставовите на Орбан, кои честопати се разликуваат од официјалната линија на Брисел, овој пат се во фокусот на европската јавност, особено во контекст на сè поизразените поделби во рамките на ЕУ во врска со понатамошниот тек кон Украина и односите со главните глобални актери.

