Свет
Во Балетот владее страв
Со Балетот раководат две личности од сенка, при што целиот репертоар и програма се приспособуваат за едната од нив. Имам чувство дека Националниот балет се приватизира, а атмосферата, од уметнички аспект, се повеќе се политизира
КАТЕРИНА КИПРОВСКА – ПРИМАБАЛЕРИНА
Со Балетот раководат две личности од сенка, при што целиот репертоар и програма се приспособуваат за едната од нив. Имам чувство дека Националниот балет се приватизира, а атмосферата, од уметнички аспект, се повеќе се политизира
*Во моментов во Балетот се подготвува "Ромео и Јулија". Вие веќе еднаш бевте Јулија, дали сте и сега во поделбата?
– Да, во поделба сум. Но, за жал, нема да играм. Актуелното раководство на Балетот, од причини кои не се професионални и уметнички туку поинакви, одлучи целиот ансамбл да се подготвува заедно, а јас поединечно и сама. Сето време работев без партнер, иако требаше да ја толкувам главната улога. Тој факт нека му служи на чест на раководството, особено што јас сум единствената активна првенка во Македонија која ја има одиграно оваа улога. Згора на тоа, јас ја работев со кореографот Хазарос Сурмеан пред седум години кога се поставуваше претставата, што значи дека најмногу ја познавам улогата.
*Која е основната причина што нема да играте: кадровска политика, недостиг на партнер или нешто трето?
– За жал, по заминувањето на првенецот Василиј Чичијашвили, не само јас туку и други солистки од Балетот се оставени без партнер. Постојаното канење на гости, всушност, е само за една балерина, но така не се води репертоар и репертоарска политика. Инаку, заминувањето на Чичијашвили го чувствувам и како лична загуба, бидејќи во изминатите четири години ми беше постојан партнер. Заедно го одигравме целиот репертоар, а со успех ја претставуваме повеќепати Македонија и во странство. Тој беше миленик на нашата публика. Но болна вистина е дека тој не замина туку беше избркан, па дури и депортиран од Македонија. Не сакам да помислам, но сепак се сомневам дека тоа е направено од завист, од оние на кои им пречеа неговиот квалитет и успех кај публиката и критиката. Кога сето оваа лакрдија ја спроведуваше раководството во Балетот, а за жал и со поддршка на Министерството за култура, очекував дека некои вработени во Балетот, кои имаат посредно влијание во политиката, тоа ќе го спречат. Се чини дека се случи токму спротивното, тие да бидат главните организатори на неговото депортирање. Токму на тој начин, оние што требаа да се грижат за Македонскиот балет, практично го уназадија. Со тој потег му овозможија на Загрепскиот балет да добие еден врвен уметник, а Македонија да остане културно многу посиромашна. Впрочем, сиот тој срамен случај и нанесе штета и го извалка образот на нашата култура, па и на сета земја.
* Дали во ансамблот можеби имаше некакви реакции за то случај.
– Не, чудно, но немаше.
* Зошто?
-Од едноставна причина: во Балетот, во сиот ансамбл е внесен страв. Тоа се чувствува во контактите со луѓето, се чувствува во воздухот.
*На кој начин?
– Со директни и индиректни притисоци однатре и однадвор.
* Во смисла на квалитет, каква е моменталната состојбата во Балетот?
– За состојбата говори фактот што веќе го споменав. Балетот е доведен во ситуација кога без постојани гостувања на странски уметници, не може да го одржува репертоарот. Имаме само еден маж првенец – Горан Божинов. Со него соработувам 17 години и го почитувам, но нему годините веќе не му дозволуваат самиот да го носи целиот репертоар. Исто така, мислам дека и атмосферата, од уметнички аспект, се повеќе се политизира, за што нема никаква потреба. Не сакам ниту да ги коментирам најавите дека во МОБ ќе гостуваат кореографи од хип-хоп сцената во Америка. Ако идејата алтернатива на класичната балетска уметност да бидат кореографи од шоу-бизнисот, тогаш е јасно каде се движи Балетот, а и нашата култура. Што се однесува до најавите за редефинирање на репертоарот, повеќе од очигледно е дека тоа не се случува. Костурот на репертоарот и натаму се претстави кои се поставени во изминативе 2-3 години. Ова се однесува и на големата и на малата сцена.
*Сегашното раководство ве обвини како ексдиректори за оставени долгови и нереализирана програма. Коментар?
– За финансиските аспекти на работењето, јас, како поранешен уметнички директор на Балетот, не можам да коментирам. Но знам дека оставивме помалку долгови отколку што наследивме. За уметничките и програмски остварувања подобро од мене ќе говори фактот што во 2006 година за прв пат Балетот ја доби највисоката државна награда "11 Октомври". Не верувам дека државата и одборот немале точна процена за тоа што постигнал Балетот, но веднаш по донесувањето на одлуката за наградата, јас бев разрешена како директор од новите власти во МОБ. За жал, и тоа говори за цената на успехот која некогаш треба да се плати.
* Балетот неодамна доби уште една награда "Златна бубамара".
– Ако таа награда е критериум за една национална институција од областа на уметноста, тогаш коментар не е потребен.
*Што мислите за вечниот проблем со недостиг на балетски кадар?
– За да може една национална установа, каква што е Балетот, да го одржува квалитетот на репертоарот и високите уметнички стандарди на т.н. железен репертоар, нужно е да ги има сите неопходни услови кои ги побаруваат кореографските и сценските стандарди.
Изминативе две години направивме еден исчекор со вработување на 5 нови балетски танчари, а многу членови на ансамблот се здобија со многу високо образовани и специјализации во странство. Би било добро таа политика да трае и натаму. Но, очигледно, и тенденциите се обратни, а дури и првенци се бркаат од Балетот.
*Се зборува дека во МОБ и особено во Балетот има директор во сенка. Што мислите?
– Мислам дека сте во право. Во Балетот раководат две личности од сенка, при што целиот репертоар и програма се приспособуваат за едната од нив. Имам чувство дека Националниот балет како да се приватизира и поради тоа трпат многумина.
*Последен пат пред публиката настапивте како Жизел. Дали сте задоволна?
– Задоволна сум од настапот. Улогата на Жизел е една од најтешките во балетската уметност. Тоа е критериум за успешност на една првенка. На мојата матична сцена во МОБ и на повеќе светски сцени ја имам одиграно повеќе од 35 пати. Жалам што во Македонија како да се одбегнува оваа улога, бидејќи таа подразбира исклучителна техничка и уметничка подготовка.
*Што друго имате на вашиот репертоар?
– Ги играм сите главни улоги кои во моментов се на репертоарот на нашиот балет – во "Есмералда", "Оревокршачка", "Танго" и, секако, во "Жизел". Дирекцијата на Балетот не ме стави само во поделбата во "Шехерезада" што сметам дека не беше професионален туку калкулантски чекор на тие што одлучуваат. Но за оваа улога воопшто и не жалам бидејќи целата претстава трае 30-ина минути, од кои вистинска балетска игра на главната женска улога е само 10 минути. А и тие си играат, како што ние професионално велиме, на полупрсти, без шпиц патики. Тоа и не е некој предизвик за балетско докажување.
*По сите овие улоги, што би било нов предизвик за вас?
– Има уште улоги од класиката, од железниот репертоар кои би сакала да ги одиграм, а кај нас не се поставени. Како одат работиве во Балетот, којзнае дали во догледно време ќе имам шанса нешто такво да заигра. Ете, во моментов ми беше предизвик повторно да ја подготвам Јулија. Работев напорно и тешко, бидејќи работев сама, но многу ми помогна репетиторот Јагода Сланева со која соработувам 17 години. Јулија е една прекрасна улога од класичниот балет која не била често на репертоарот на нашата сцена. А јас за неа добив прекрасни критики од балетските критичари. Иако нема да играм, сепак, како човек од Балетот, ме радува фактот што оваа претстава повторно ќе заживее на сцената, а со тоа на многумина за првпат ќе им се даде шанса да настапат во оваа претстава која изобилува со прекрасни танчарски и драмски елементи, специфични за Шекспир. Д.Стојановиќ
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Градоначалничката на Париз ги откри имињата на научниците кои ќе бидат врежани на Ајфеловата кула
Градоначалничката на Париз, Ан Идалго, денес ги откри имињата на 72 научници кои ќе бидат додадени на листата со имињата на научници врежани на првиот кат од Ајфеловата кула пред повеќе од 130 години, според француските медиуми.
Списокот опфаќа речиси 250 години историја, а го вклучува и името од Анжелик ди Кудре, бабица од 18 век, до неодамна починати научници, објасни претседателката на здружението „Жени и наука“, Изабел Воглен, објави Фигаро.
Градоначалничката на француската престолнина му ја довери на ова здружение, составувањето на листата.
Овие имиња сега мора да бидат доставени до Академиите за наука, технологија и медицина за нивно мислење пред конечното одобрување.
Градоначалничката според написите, не одреди датум за спроведување на овој проект.
Кога кулата била изградена во 1889 година, инженерот Густав Ајфел имал намера таа да биде „пантеон на науката“, и на големиот фриз на првиот кат ги врежал имињата на 72-та најголеми француски научници кои оставиле свој белег во историјата од Француската револуција.
Меѓу нив биле хемичарите Лавоазје и Шаптал, астрономите Араго и Лаплас, натуралистот Кивија, пронаоѓачот на фотографијата Дагер, но таму не се нашло ниту едно женско име, иако во тоа време работата на жени научници, како што е математичарката Софи Жермен, веќе била добро позната, се присетува Фигаро.
Свет
Трамп испраќа граничен експерт во Минесота: oд Волц побарано да се намали бројот на федерални агенти
Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека го испраќа својот „граничен цар“ Том Хоман во државата Минесота, по притисокот да се спроведе истрага за пукањето во кое федералните имиграциски агенти убија демонстрант овој викенд.
Трамп подоцна објави дека имал добар разговор со гувернерот на Минесота, Тим Волц, кој е демократ и со кого претходно имал остри размени, особено во врска со постапките на федералните имиграциски агенти во таа држава.
Протестите продолжија во Минеаполис, Минесота и други американски градови поради постапките на агентите на Службата за имиграција и царина (ICE) кои го убија 37-годишниот Алекс Прети минатиот викенд.
Ова е второ убиство за помалку од еден месец во Минеаполис во кое се вклучени агенти на ICE, кои беа задолжени од администрацијата на претседателот Трамп да се справат со нелегалните имигранти, анализираат медиумите.
Трамп денес напиша на својата социјална мрежа „Truth Social“ дека Хоман не бил вклучен во таа област, но дека ја познава и дека му се допаѓаат многу луѓе од таму, како и дека е цврст и фер и дека ќе му поднесува извештаи директно нему.
„Му реков на гувернерот Волц дека ќе му кажам на Том Хоман да го повика и дека ги бараме сите или сите криминалци што ги држат“, напиша Трамп на социјалните мрежи, осврнувајќи се на неговиот разговор со демократскиот гувернер на Минесота.
Трамп рече дека Волц е „среќен што Том Хоман доаѓа во Минесота“.
"Governor Tim Walz called me with the request to work together with respect to Minnesota. It was a very good call, and we, actually, seemed to be on a similar wavelength… Crime is way down, but both Governor Walz and I want to make it better!" – President Donald J. Trump 🇺🇸 pic.twitter.com/ZjrSDU8uAz
— The White House (@WhiteHouse) January 26, 2026
„Имавме толку огромен успех во Вашингтон, Мемфис, Тенеси и Њу Орлеанс, Луизијана, и практично на секое друго место што го „допревме“, дури и во Минесота, криминалот се намали во голема мера, но и гувернерот Волц и јас сакаме да биде уште подобро“, напиша Трамп, осврнувајќи се на постапките на агентите на ICE во другите федерални држави и главниот град на САД.
Волц во посебна изјава рече дека неговиот разговор со претседателот Трамп денес бил продуктивен, пренесува BBC. За време на разговорот, Волц рече дека укажал на потребата од „непристрасни истраги за пукањата во Минеаполис во кои се вклучени федерални агенти“, како и на потребата од намалување на бројот на федерални агенти во државата Минесота.
Волц рече дека Трамп се согласил да разговара со неговиот Оддел за внатрешна безбедност за да ѝ дозволи на државната полиција да учествува во истрагите за пукањето.
„Претседателот, исто така, се согласил да размисли за намалување на бројот на федерални агенти во Минесота и да соработува со таа држава на покоординиран начин за спроведување на имиграциските закони поврзани со насилни криминалци“, рече Волц.
Свет
Две медицински сестри во Индија заразени со вирусот „Нипа“, една во кома
Индиските власти потврдија два нови случаи на смртоносниот вирус „Нипа“ во Западен Бенгал, што ги натера здравствените службеници да воведат карантин и да го интензивираат надзорот. Станува збор за смртоносен вирус за кој нема лек, пишуваат медиумите.
Според извештаите, две медицински сестри во приватна болница во близина на Калкута се заразени со вирусот. „Две медицински сестри од приватна болница се заразени со вирусот „Нипа“, од кои едната е во критична состојба“, изјави здравствениот службеник Нарајан Сваруп Нигам.
Медицинските сестри работеле заедно од 28 до 30 декември, а во деновите што следеле, од 31 декември до 2 јануари, двете развиле висока температура и проблеми со дишењето. Откако нивната состојба се влошила, тие биле примени на одделот за интензивна нега во болницата каде што биле вработени на 4 јануари. Една од нив моментално е во кома, според написите.
Првичните наоди од истрагата сугерираат дека двете сестри го добиле вирусот од пациент со тешки респираторни симптоми. Пациентот починал пред да може да се тестира за „Нипа“. „Најверојатниот извор на инфекција е пациент кој претходно бил примен во истата болница. Го сметаме ова лице за пациент нулта и истрагата е во тек“, рече висок здравствен службеник вклучен во надзорот.
Воведени мерки и тестирање на лилјаци
Службениците објавија дека 180 лица во регионот биле тестирани за „Нипа“ до 20 јануари, а 20 лица кои имале контакти со висок ризик со заразените сестри биле ставени во карантин. Нигам потврди дека сите тестови досега биле негативни и дека оние во изолација ќе бидат повторно тестирани по период од 21 ден.
„Со оглед на сериозноста на инфекцијата со вирусот „Нипа“, болест со висока стапка на смртност и потенцијал за брзо ширење, на ситуацијата се пристапува со највисок приоритет“, рече висок службеник на Министерството за здравство.
Во истрагата се вклучени локални и национални агенции, вклучувајќи го и Националниот центар за контрола на болести. Како дел од истрагата, службениците започнаа и со тестирање на лилјаци во зоолошката градина Алипор во Калкута за да се исклучи можноста за инфекција. Истражувачите собрале примероци од крв и брисеви од лилјаци, а RT-PCR тестови се спроведуваат на лилјаци низ Западен Бенгал.
„Тимот собрал брисеви од лилјаци, следејќи ги сите протоколи“, рече директорката на зоолошката градина Трипти Сах. Други службеници рекоа дека се преземаат мерки на претпазливост и дека „нема причина за паника“.
Според Светската здравствена организација (СЗО), вирусот Нипа предизвикува низа болести, од асимптоматска инфекција до акутни респираторни проблеми и фатален енцефалитис, или воспаление на мозокот. Исто така, предизвикува тешки форми на болеста кај животните, како што се свињите.
Првата епидемија е регистрирана во Малезија во 1999 година, кога 100 луѓе починаа во Малезија и Сингапур. За да се спречи ширењето, еден милион свињи беа убиени, со сериозни економски последици за земјоделците.
СЗО вели дека вирусот најверојатно се пренесува преку изложеност на животински екскрети или контакт со ткивото на заразено животно. Некои епидемии се поврзани со овошје или овошни сокови контаминирани со урина или плунка на заразени овошни лилјаци. Болеста може да се пренесе и од човек на човек.
Не постои вакцина или лек за вирусот, а лекарите можат само да ги третираат симптомите. Инкубациониот период е од четири до 14 дена. Случаи на инфекција никогаш не се пријавени во Соединетите Американски Држави.
Повеќето луѓе кои се разболуваат целосно се опоравуваат, но некои пациенти пријавиле долгорочни невролошки ефекти од енцефалитис.
Рускиот орган за санитарен надзор објави дека во моментов нема регистрирани случаи на инфекција со вирусот „Нипа“ во Русија. За да се намали ризикот од внесување на вирусот во земјата, развиен е систем за дијагностичко тестирање и обезбедени се доволно залихи на тестови за навремено лабораториско откривање.
На граничните премини работи автоматизиран систем за следење познат како Периметар, кој овозможува идентификација во реално време на патниците со знаци на заразни болести и спречување на понатамошно ширење.
Тајванскиот центар за контрола и превенција на болести (CDC) вчера објави дека има намера да ја класифицира инфекцијата со вирусот „Нипа“ како заразна болест од категорија 5 по новите случаи во Индија. Овој потег би го сместил вирусот „Нипа“ меѓу новите или ретки инфекции со висок ризик за јавното здравје, што бара итно известување и посебни контролни мерки.
Според CDC, вирусот е под зголемен надзор во Тајван од 2018 година. Откако вирусот беше првпат откриен во 1998 година, регистрирани се повеќе од 750 случаи низ целиот свет, со стапка на смртност од околу 58 проценти.

