Дане Илиев, претседател на Врховниот суд, истовремено врши дваесетина претседателски функции, што го прави најмоќна фигура во судскиот систем, реагираат судии и правници

Дане Илиев, претседател на Врховниот суд, истовремено врши дваесетина претседателски функции, што го прави најмоќна фигура во судскиот систем, реагираат судии и правници.

Според нив, Илиев претседателствува 7 совети во судот, судскиот буџетски совет, претседател е на комисијата за полагање правосуден испит и на Академијата за обука на судии и обвинители. Откако ќе се усвојат измените во Уставот, претседателот на Врховниот суд ќе биде и прв човек на Судскиот совет. На оваа преголема концентрација на власта, во последно време реагирале и се жалеле неколку врховни судии. Тие сметале дека е невообичаено првиот човек на Врховниот суд да презема толкави одговорности во свои раце. И правните експерти сметаат дека независноста на судството не значи само независност од политиката, туку и од судската хиерархија.

– Со сегашната поставеност, преголема доминација има врвот на судската хиерархија. Тоа не значи судска независност. Сите функции што ги има претседателот на Врховниот суд се законски, па тоа е проблем што треба да се реши со поставеноста на функциите. Тоа треба да се смени во законите и во уставните амандмани – вели Рената Десковска, професорка од Правниот факултет.

Судиите коментираат дека ваквата „монополизација“, која не е надвор од законите и од Уставот, сепак значи окупација на работата на највисокиот судски орган во земјава. Тие коментираат дека ваквите овластувања имаат цел да го доближат судството до власта и да имаат контрола врз судството.

Претседателот на судот Дане Илиев не се согласува со ваквите тврдења. Тој смета дека не станува збор за концентрација на моќ, туку на одговорност.

– Тоа е одговорност и тешко на тој што ја има. Реакциите доаѓаат од луѓе што не сакаат промени во судскиот систем. Во сите земји претседателите на судовите судат, само кај нас тие се бизнисмени. Јас не се согласувам со тоа и сметам дека претседателите на судовите треба да ги судат најтешките предмети – вели Илиев.

Според него, својата одговорност ја заработил само со знаење и со стручност и дека во таа функција не е сконцентрирана никаква моќ.

Илиев, освен што е претседател на судот, го управува советот од пет судии во одделот за управни дела, кои решаваат предмети од контрола на даноците. Тој е претседател на советот од тројца судии кога се одлучува за пензиско, здравствено и социјално осигурување. Илиев, кога ќе одлучи дека има потреба, претседава совет од тројца судии од кривичниот оддел, каков што бил случајот со расчинетиот владика Вранишковски. Тој го претседава советот кога се одлучува за државјанство, азил и привремен престој од областа на внатрешните работи. Тој е прв човек на судскиот буџетски совет и на комисијата за полагање правосуден испит.

Извори од Врховниот суд велат дека никогаш досега не се случило претседателот на судот да земе толкав број ингеренции во свои раце. Поранешните претседатели раководеле најмногу два совети во судот.

Врховниот суд има 25 судии и е највисок судски орган во државата. Овој суд е единствен што одлучува во трет степен по жалбите на апелациските судови, решава по вонредни правни лекови против правосилните одлуки и за судирот на надлежностите меѓу судовите. Претседателот на судот има мандат од четири години.