Ирците со 60,3 отсто гласови го одобрија европскиот фискален договор на плебисцитот, објави во петокот претставничката на изборната комисија Риона Ни Флангхајл,

За договорот со „да“ гласале 955.091 гласач, наспроти 629.088 коишто гласале против на референдумот на кој Ирците ги повика премиерот Енда Кенеди, потсетувајќи дека тоа претставува нивна должнсот.

„Станува збор за голема доверба. Така тоа ќе биде гледано од странство“, реагираше ирската министерка за социјална грижа Џоан Бартон, директорка на кампањата за референдумот во лабуристичката партија, која е членка во владината коалиција.

Ирска е единствената земја Европската унија којашто организираше референдум за европскиот буџетски договор, кој предвидува строги мерки за штедење, во спротивно се закануваат санкции. Победата на противниците на договорот немаше да го спречи применувањето на текстот на договорот, кој треба да биде ратификуван 12 од 17-те земји на еврозната за да стапи на сила, но би испратил многу негативна порака во периодот кога во еврозната беснее должничката криза.

Земјите коишто ќе го ратификуваат договорот ќе може да добијат помош од Европската унија доколку се најдат во тешкотии прекуи Европскиот механизм за стабилност, кој ќе стапи на сила во јули.

Ирска е единствената земја којашто одржа национален плебисцит за фискалниот договор, кој го потпишаа 25 од 27-те земји членки на Европската унија, освен Велика Британија и Чешката Република, па овие резултати со големо внимание се следат во другите земји членки. За да стапи на сила, фискалниот пак кој целосно го носи називот Договор за стабилност, координација и управување во Економската и монетарната унија, мора да го ратификуваат 12 од 17-те членки на еврозоната.

Надворешниот долг на Ирска во моментов изнесува на 2,4 трилиони долари, а земјата е многу зависна од средствата што ги добива од Меѓународниот монетарен фонд (ММФ). Доколку биде ратификуван договорот за буџетската стабилност, долгот нема да биде избришан, односно Даблин ќе мора да продолжи да воведува мерки за да го намали. Меѓутоа, истовремено со тоа Ирска, којашто беше меѓу најтешко погодените земји во периодот на колапсот на банкарскиот систем во 2008 година, во случај на нова криза ќе може да смета на надворешна финансиска помош од Механизмот за финансиска стабилност (ISF).

До 2014 година, Ирска се надева дека ќе се врати на меѓународните кредитни пазари, но тоа не е гаранција дека овојпат ќе биде во можност тоа да го стори без меѓународна поддршка. Така, резултатите од референдумот ќе бидат клучни за спроведување на овие планови.

Според одредбите од документот, за надминување на буџетскиот дефицит на земјите за повеќе од 3 отсто од БДП-то, се воведува автоматски систем на санкции до 0,1 отсто од БДП-то. Средствата собрани од земјите на еврозоната, ќе бидат внесени во постојаниот Механизам за финансиска стабилност (ISF).

Договорот, исто така, предвидува и воведување правила за ткн балансиран буџет, што претполага практично буџетскиот дефицит да е на нула или суфицит во која и да е од земјите членки на ЕУ. Нема да се смета дека одредена држава го прекршила договорот, доколку годишниот структурен дефицит не надминува 0,5 отсто од БДП-то според пазарните цени. Во случај на нарушување на ткн „златно правило“, ќе се покрене автоматскиот корективен механизам, за секоја земја посебно.

Фискалниот пакт прва во март го ратификуваше Грција, а по неа во април Португалија и Словенија, и во мај Романија. Процесот на ратификација на договорот е во тек во Шведска, Данска, Шпанија, Италија, Полска и Латвија (Летонија). Сѐ уште не е познат датумот на неговата ратификација во Австрија, Белгија, Бугарија, Кипар, Естонија, Финска, Унгарија, Литванија, Луксембург, Холандија и Словачка. Во ниту една од овие земји не се очекуваат проблеми, иако ратификацијата во Белгија ќе потрае, бидејќи согласноста мора да ја дадат сојузниот и петте регионални парламенти.

Како потенцијално проблематични се сметаат ратификациите во Франција и Германија.

Францускиот претседател Франсоа Оланд стравува дека пактот ќе воведе трајно штедење. Во текот на неговата предизборна кампања тој се залагаше за нови преговори за фискалниот пакт за потоа да изјави дека би можел да се согласи на додатоци во вид на одредби за поттикнување на економскиот раст.

Кога, пак, станува збор за Германија, пактот бара измени на уставот на државата, а за тоа е потребно двотретинско мнозинство во долниот дом од парламентот, што подразбира и гласови од опозицијата. Проблемот е во тоа што социјалдемократите во замена за поддршката бараат отстапки, на пример воведување мерки за поттикнување./крај/мф/сн