Поранешниот германски канцелар Хелмут Шмид, кој почина во вторник на 96-годишна возраст, најпознат е по борбата со домашниот тероризам во седумдесеттите години од минатиот век, и по ставањето на економските темели за воведување на еврото.

Хелмут Хајнрих Шмид е роден во Хамбург, еден месец по завршувањето на Првата светска војна. Ја водеше западната половина на Германија, којашто во 1970-те години беше потресувана од тероризмот на RAF и во годините на блоковската идеолошка Студена војна меѓу капиталистичкиот Запад предводен од САД и комунистичките земји предводени од некогашниот Советски сојуз.Меѓу неговото трајно политичко наследство е еврото воведено во 1999 година, но чии темели ги положија Хелмуд Шмид и тогашниот француски претседател Валери Жискар Дестен кога дваесет години претходно ја основаа Европската монетарна унија.Шмид бил регрутирана во германската нацистичка армија во Втората светска војна и служел во тенковска дивизија на источниот фронт. Социјалдемократ станал во британски заробенички логор. Подоцна студирал економија и целиот живот го мина во политиката.  Се оженил со својата љубов од детството Ханелопе уште во 1942 година и во брак со неа беа до нејзината смрт во 2010 година.Како политичар „без влакна на јазикот“ првпат е забележан како министер за внатрешни работи на градот-покраина Хамбург кога поради големите поплави на помош ја повика армијата. Со таа одлука веројатно спасил неколку стотици животи на своите сограѓани, но технички го прекрши тогашниот германски устав. Кога беше критикуван, одговори „Тие денови не гледав каде ми е уставот“.Неговиот директен и прагматичен пристап го водеше во подем и на сојузната и на свеската политичка сцена, но подоцна ги предизвика и идеолошките судири со колегите од владејачката коалиција. Кога западногерманскиот канцелар Вили Бранд во 1972 година мораше да поднесе оставка поради шпионски скандал и наводно минато во нацистичка Германија, неговиот веќе искусен министер за финансии Шмид ја презема канцеларската должност.Во првиот мандат се стекна со угледот на решителен државник, особено во надворешната и финансиската политика, беше коосновач на групата на седумте најразвиени земји Г7, и умееше да каже дека „карактерот се докажува во кризните периоди“.Кон крајот на 1977 година кога Германија се најде на ударот на терористите од групата Фракција на Црвените бригади (RAF), карактерот на Шмид беше ставен на искушение до крајните граници. Ги одби барањата на RAF да ги ослободи затворените терористи од затворите во замена за животот за грабнатиот претседател на германското здружение на работодавачите Ханс-Мартин Шлејер. Шлејер поради тоа беше убиен.Речиси истовремено беше грабнат и авион на германската воздухопловна компанија „Lufthansа“ со 86 патници и членови на екипажот .Шмид ѝ се обрати на јавноста и рече дека државата ќе одговори со „неопходната цврстина“. Им нареди на специјалните сили да упаднат во авионот на пистата и тогаш имаше повеќе среќа – беа ослободени сите патници.Неговата политика на прифаќање на нуклеарната енергија, јакнењето на војската и на НАТО, како и фаворизирањето на претприемништвото, го доведе во судир со левичарите во неговиот политички блок, што всушност претставуваше и почеток на неговиот политички крај.Во 1982 година, во неговиот трет канцеларски мандат, го загуби парламентарното мнозинство со преминувањето на либералите на страната на Христијанско-демократската унија (CDU) и шест месеци подоцна, откако Бундестагот му изгласа недоверба, на должноста шеф на владата го замени Хелмут Кол.Надвор од својот работен канцеларски кабинет, Шмид беше ценет и влијателен државник и натаму ревносно го заговараше еврото, беше надворешен уредник на неделникот Die Zeit и стана своевидна покровителска фигура на левиот центар.Хелмуд Шмид е автор на повеќе од 30 книги за надворешната и за внатрешната политика, често користејќи се со вродената духовитост за подбивање со модерните политички ега. Дури, како способен музичар, снимаше клавирски концерти од Моцарт и Бах.И во своите деведесетти години редовно гостуваше во политичките емисии. И, што е речиси неверојатно за човек со пејсмејкер, не се одвојуваше од цигарите. Пушеше и во јавноста и во телевизиските емисии во кои гостуваше, поставувајќи го како услов за своето учество, во рестораните – секаде каде што тоа е забрането. А полицијата едноставно одбиваше да го гони поранешниот канцелар. Еден од најпознатите такви случаи е кога како 94-годишник, Хелмут Шмид во едно телевизиско интервју испуши дури 13 цигари пред камерите. По најавите во 2013 година дека Европската унија ќе ги забрани цигарите со вкус на ментол, Шмид објави дека се погрижил за своите резерви – купил 200 штеки и ги чува во својот дом.Велеше дека за неверојатната политичка кариера, каква што беше неговата, биле потребни само две нешта – волјата и цигарите./крај/мф/сн

Извор: DPA