Шпанците во неделата во девет часот ги отворија избирачките места, вторпат за последните шест месеци, меѓутоа и овие повторени парламентарни избори веројатно ќе ги исфрлат четирите парии од коишто ниедна нема да добие доволно гласови за самостојно да ја составува владата.

Околу 36,5 милиони граѓани со право на глас до 21часот ќе имаат можноста да ја изменат ситуацијата од пред 189 дена, кога последен пат гласа. Четирите водечки парии, пак, не се изјаснија за можните коалиции по неделните избори.

Шпанија, земја со 20 отсто невработени, по Грција најмногу во ЕУ, мораше да организира нови избори откако главните партии не успеаја да постигнат договор и да формираат влада по изборите во декември. Доколку дојде повторно до политичка блокада, Шпанија може да остане без нова влада и до есента.

На изборите пред шест месеци беше нарушен 40 години долгиот двопартизам во текот на кој на власта се менуваа партијата од десниот центар Народна партија (Partido Popular), и партијата од левиот центар Шпанската социјалистичка работничка партија (PSOE). Двете нови партии, Можеме (Podemos) и Граѓани (Ciudadanos), успеаја да ја канализираат огорченоста од традиционалните политички партии, како и незадоволството од високата невработеност и корупциските скандали.

Анкетите пред изборите укажуваат дека парламентот и по овие парламентарни избори ќе биде поделен како и по минатите избори, на четирите споменати големи партии и шест помали. За самостојно формирање на владата, потребни се 176 од вкупно 350 мандати во парламентот, но толку пратеници ниедна партија не може да добие самата, покажуваат испитувањата на јавното мнение.

Народната партија на претходниот и сега привремен премиер Маријано Рахој, која е на власт од 2011 година, може повторно да победи со совиени 120 пратеници, но засега не може да смета на ниедна друга партија за достигнување на потребните 176 гласови во парламентот. Нејзиниот природен сојузни, партијата Граѓани, која се залага за слична економска политика и е против референдумот за независност на покраината Каталонија, добива околу 40 мандати, покажаа последните анкети. Евентуалното коалицирање би дало недоволно 160 пратеници.

Шпанската економија пораснала минатата година за 3,2 отсто, најмногу меѓу големите земји во еврозоната. Стапката на невработеноста паднала во последните три години од 26 на 20 отсто, пораснала личната потрошувачка, и стабилизиран е финансискиот систем. Благото економско закрепнување и туристичката сезона го поткрепуваат 61-годишниот Рахој кој истакнува дека за водење на државата е важно искуството кое го немаат младите лидери на опозициските партии. Рахој дојде на власт во текот на длабоката рецесија, позајми пари за паднатите банки, го намали јавниот дефицит и го либерализираше пазарот на трудот. Сега тврди дека земјата мора да продолжи во насока на закрепнувањето.

Неговите мерки за штедење, меѓутоа, оставија лузни во шпанското општество. Личните примања и натаму се помали отколку во 2008 година кога започна кризата. Оние кои сега ќе најдат работа примаат помали плати, покрај несигурноста, има многу привремени работни места, а според државната статистика 14 отсто од населението нема доволно пари за намирување на основните месечни потреби.

За младите Шпанци подеднакво се виновни и Народната партија и Социјалистите. На изборите во декември беше очигледен генерацискиот јаз, имајќи предвид дека повеќе од половината помлади од 35 години гласаа за Можеме и Граѓаните додека постарите од 54 години ги поддржаа традиционалните партии. Корупциските скандали кај народњаците и социјалистите, исто така, ги нарушија нивните кредибилитети.

Можеме, која доживува подем врз фрустрацијата на младите и која ги нарекува традиционалните партии каста, во неделата може да внесе значителен пресврт на шпанската политичка лева сцена. Имено, социјалистите кои со земјата владееја 21 од последните 34 години може првпат да падне на третото место. Во декември Социјалистите освоија 90 места во парламентот, а Можеме – 69.

Потоа Можеме со малцинската партија Обединета Левица ја основаше коалицијата Обединети можеме, која може да го освои второто место на изборите, покажаа анкетите од минатата седмица. Тоа, по победата на заговорниците за излегување на Велика Британија од Европската унија, би можело да биде вториот удар за традиционалните партии во Европа./крај/мф/сн

Извор: Макфакс