Стотици илјади Каталонци се подготвуваат подоцна да излезат на улиците на каталонската престолнина Барселона, за да го побараат правото за отцепување на Шпанија, известува Reuters и додава дека надежите на населението на оваа шпанска покраина во борбата за независност дополнително се зголемија поради претстојниот референдум за независноста на Шкотска.
 

Стотици илјади Каталонци се подготвуваат подоцна да излезат на улиците на каталонската престолнина Барселона, за да го побараат правото за отцепување на Шпанија, известува Reuters и додава дека надежите на населението на оваа шпанска покраина во борбата за независност дополнително се зголемија поради претстојниот референдум за независноста на Шкотска.

Околу половина милион Каталонци се очекува да минат низ Барселона облечени во црвено-жолто, во боите на каталонското знаме, и ќе го формираат знакот „V“ (за гласање), за да ја искажат својата поддршка на правото да решаваат за сопствениот статус. Каталонија е најбогатиот регион на североистокот на Шпанија, со сопствен јазик и култура,

Движењето за независност на Каталонија значително зајакна последните децении и дополнително доби на сила поради економските кризи кои тешко ја погодија Шпанија. Покрај тоа, многумина во покраината се револтирани од оглушувањата на централната влада во Мадрид на незадоволството на Каталонците.

Каталонската регионална влада, која има голем степен на автономија, повика на референдум за отцепување кој ќе се одржува на 9-ти ноември, но официјален Мадрид тврди дека тоа изјаснување нема правна заснованост и дека не може да се одржи.

„Ние сакаме да одлучуваме за нашата иднина. Не разбираме зошто тоа постојано се оспорува. Шкотска ни е пример“, рекол во анкетата на Reuters Виктор Паниела. „Тоа би претставувал триумф на народот, доколку ни дозволат да гласаме. Доколку живееме во демократија, би требало да имаме право на тоа“, изјавил 58-годишен градежен работник од местото Монсерат.

Анкетите покажуваат дека поддршката за независност на Каталонија од 13,9 отсто во март 2006 година, се зголемила на 45,2 проценти во март 2014 година, што значи дека тројно се зголемила. Мадрид, меѓутоа, кој силно се спротиставува на каталонскиот национализам, го проблематизира начинот на кој се спроведувани тие анкети. Според резултатите од некои анкети пролетта 2014 година, пак, дури 59,6 отсто од населението во Каталонија сака независност од Шпанија, како и овој регион да стане и нова држава членка во Европската унија, додека во јануари 2013 година процентот Каталонци кои го поддржуваа осамостојувањето изнесуваше 52 отсто.

Кон средината на март 2014 година, Уставниот суд на Шпанија делумно ја поништи декларацијата за сувереноста на Каталонија којашто ја изгласа тамошниот парламент уште во јануари 2013 година. Судот донесе одлука според којашто референдумот за отцепување не е во согласност со законот, како и дека регионот во составот на Шпанија не можат еднострано да распишуваат плебисцит за самоопределување.

Каталонскиот парламент на 23-ти јануари 2013 година со мнозинство гласови ја усвои декларацијата за статусот на Каталонија како „суверен правен и политички ентитет”, што го отвори патот во 2014 година да биде спроведен референдум за иднината на покраината. Сепак, за законитоста на таквиот референдумот е уште едно големо прашање, откако ланскиот мај Уставниот суд на Шпанија го прифати барањето на централната влада на Шпанија да го суспендира дејствието на каталонската декларација.

Причина за остриот раст на сепаратистичките тенденции во Каталонија се проблемите во економијата, со оглед на финансиската и економската криза во Шпанија. Застапниците на отцепувањето на Каталонија од Шпанија веруваат дека економски развиениот регион, чијашто економија е поголема од, на пример, на Португалија, кој има удел од 20 отсто од бруто домашниот производ (БДП) на кралството, го издржува остатокот од Шпанија. Каталонците сметаат дека тие и повеќе уплаќаат во заедничката каса отколку што им се враќа и дека добиваат во форма на грантови и исплати помал износ од 16 милијарди евра годишно, што е еднакво на 8 отсто од регионалниот БДП.

Меѓу населението на Каталонија владее уверување дека не треба да се толерира таквата неправда и дека е време да престанат да плаќаат за грешките на економските политики Мадрид.

Централната власт на Маријано Рахој остро ја осудува идејата за независност на Каталонија и во неколку наврати самиот премиер изјави дека ќе направи сѐ што е можно за да се спречи отцепувањето. Во моментов, според членот 92 од Уставот на Шпанија, ваквите одлуки ги носи централната власт и Конгресот на пратениците, а ги одобрува кралот. Мадрид, исто така, може да го примени правото на укинувањето на автономното управување на регионалните влади, а во согласност со членот 8,1 од Уставот да ја искористи армијата за заштита на унитарноста на земјата.

Покрај тоа, на сепаратизмот се спротиставуваат и делови од каталонската бизнис заедница коишто стравуваат од губењето на важниот за нив шпански пазар и неподготвеноста на Европската унија за прием на нова членка.

Според водечките политичари во Каталонија ќе биде најсоодветно да го има статусот како членка на Европската унија. Каталонија, на тој начин, се обидува да се здобие со статусот на европска нација со истите овластувања како што се предвидени за, на пример, Данска, Словенија, Финска, Естонија, Литванија и Латвија. Како и Шкотска во Велика Британија, Фландрија во Белгија или Паданија во Италија, и Каталонија верува дека подобро ќе живее како самостојна држава којашто не мора да ги финансира посиромашните региони.

Во моментов Каталонија е најзадолжената од 17-те шпански автономни региони. Но Каталонија е првиот економски извозник во Шпанија со 28 отсто од шпанскиот извоз, „доколку Каталонија е држава, би биле меѓу првите 50 земји извозници на светот”.

Заканите со отцепување на севеористочната шпанска покраина со 7,5 милионско население, претставува голем предизвик и проблем за шпанскиот премиер Маријано Рахој кој се бори со големите економски проблеми.

Како и другата шпанска покраина со сепаратистички тенденции Баскија, и населението на Каталонија има засебен јазик и култура од остатокот од Шпанија. Меѓутоа јакнењето на рецесијата во Шпанија, и невработеноста од 25 отсто и драстичните мерки за штедење, во Каталонија ги засили тенденциите за самостојност.

Меѓутоа и Каталонија премногу трошеше во децении од градежниот бум кој траеше до 2007 година кога градежниот балон се издува, и повеќе не може да се задолжува на пазарите, бидејќи нејзиниот кредитен рејтинг е оценет како „ѓубре”. Поради тоа Каталонија мораше да побара пет милијарди евра од Шпанија за да ги плати доспеаните долгови.

Во 2009 и 2010 година во Каталонија се одржа серија неформални референдуми во малите општини, за кои не се водеше кампања. Во едната серија, што се одржа на 12-ти и 13-ти декември 2009 година, учествуваа 27 отсто од вкупниот број гласачи, а од нив 94,9 отсто гласале за независност на Каталонија.

Каталонците за проблемите ја обвинуваат владата во Мадрид, а не своите лидер. Според анкетите спроведени во 2012 и минатата 2013 година, меѓу 46 и 57 отсто од избирачите сакаат независност и се очекува дека Мадрид ќе мора да ја почитува нивната одлука за самоопределување. Меѓутоа, Мадрид предупредува дека каталонскиот пат до независност не води никаде и дека во тој случај Барселона би морала да аплицира за прием во Европската унија. Економистите тврдат дека брзото одвојување од Шпанија ќе придонесе за голема економска штета./крај/мф/сн

Извор: Макфакс