Претседателот на шпанската покраина Каталонија Артур Мас најави во вторникот дека некој вид консултации за независноста на покраината, сепак, ќе се одржат на 9-ти ноември кога беше закажан референдумот за независност, откако во понеделникот беше донесена судска забрана за спроведување на плебисцитот во неговиот вообичаен облик.
 

Претседателот на шпанската покраина Каталонија Артур Мас најави во вторникот дека некој вид консултации за независноста на покраината, сепак, ќе се одржат на 9-ти ноември кога беше закажан референдумот за независност, откако во понеделникот беше донесена судска забрана за спроведување на плебисцитот во неговиот вообичаен облик.

„Ќе организираме консултација (…), но таа ќе се снова на уредбата којашто ја потпишав поради распишување на референдумот“, изјави претседателот на Каталонија Артур Мас, признавајќи дека постојат поделби по тоа прашање во таборот на приврзаниците на независноста, пренесува AFP.

Во 2009 и 2010 година во Каталонија се одржа серија неформални референдуми во малите општини, за кои не се водеше кампања. Во едната серија, што се одржа на 12-ти и 13-ти декември 2009 година, учествуваа 27 отсто од вкупниот број гласачи, а од нив 94,9 отсто гласаа за независност на Каталонија.

„Шпанската држава и натаму се противи“, истакна Мас оглушувајќи се на повикот од Мадрид за дијалог „со почитување на законите“ кои ги упати конзервативниот шпански премиер Меријано Рахој.

„Луѓето ќе можат да излезат на избирачките места и ефектот ќе биде потполно ист“, додаде Мас на прес-конференцијата во Барселона и призна дека е „начнат консензусот“ на четирите партии заговорнички на независноста, бидејќи некои сакале да се продолжи со организирањето на референдумот и покрај тоа што го прекршува шпанскиот закон.

Артур Мас, кој важи за конзервативен националист но кој поради ова прашање се сојузи со левицата којашто исто така ја заговара каталонската независност, оцени дека е „пред голем бран е подобро да се нурне и пота да се излезе на површината“, туку да се дозволи „бранот да те однесе“.

Мас истакна и дека е за одложување на каталонските избори на кои сите партии наклонети кон независноста би излегле со заедничка листа и со заедничка програма – а тоа е независноста. „Тие избори би го имале истиот ефект, како и референдумот. Ова не е крај (…) Крајот ќе биде организирање на изборите од плебисцитарниот тип“, порача каталонскиот претседател.

Уште кон крајот на март годинава Уставниот суд на Шпанија делумно ја поништи декларацијата за сувереноста на Каталонија којашто ја изгласа тамошниот парламент во јануари 2013 година. Судот донесе одлука според којашто референдумот за отцепување не е во согласност со законот, како и дека регионот во составот на Шпанија не можат еднострано да распишуваат плебисцит за самоопределување.

Каталонскиот парламент на 23-ти јануари 2013 година со мнозинство гласови ја усвои декларацијата за статусот на Каталонија како „суверен правен и политички ентитет”, што го отвори патот во 2014 година да биде спроведен референдум за иднината на покраината. Сепак, за законитоста на таквиот референдумот е уште едно големо прашање, откако ланскиот мај Уставниот суд на Шпанија го прифати барањето на централната влада на Шпанија да го суспендира дејствието на каталонската декларација.

Причина за остриот раст на сепаратистичките тенденции во Каталонија се проблемите во економијата, со оглед на финансиската и економската криза во Шпанија. Застапниците на отцепувањето на Каталонија од Шпанија веруваат дека економски развиениот регион, чијашто економија е поголема од, на пример, на Португалија, кој има удел од 20 отсто од бруто домашниот производ (БДП) на кралството, го издржува остатокот од Шпанија. Каталонците сметаат дека тие и повеќе уплаќаат во заедничката каса отколку што им се враќа и дека добиваат во форма на грантови и исплати помал износ од 16 милијарди евра годишно, што е еднакво на 8 отсто од регионалниот БДП.

Меѓу населението на Каталонија владее уверување дека не треба да се толерира таквата неправда и дека е време да престанат да плаќаат за грешките на економските политики Мадрид.

Централната власт на Маријано Рахој остро ја осудува идејата за независност на Каталонија и во неколку наврати самиот премиер изјави дека ќе направи сѐ што е можно за да се спречи отцепувањето. Во моментов, според членот 92 од Уставот на Шпанија, ваквите одлуки ги носи централната власт и Конгресот на пратениците, а ги одобрува кралот. Мадрид, исто така, може да го примени правото на укинувањето на автономното управување на регионалните влади, а во согласност со членот 8,1 од Уставот да ја искористи армијата за заштита на унитарноста на земјата.

Покрај тоа, на сепаратизмот се спротиставуваат и делови од каталонската бизнис заедница коишто стравуваат од губењето на важниот за нив шпански пазар и неподготвеноста на Европската унија за прием на нова членка.

Според водечките политичари во Каталонија ќе биде најсоодветно да го има статусот како членка на Европската унија. Каталонија, на тој начин, се обидува да се здобие со статусот на европска нација со истите овластувања како што се предвидени за, на пример, Данска, Словенија, Финска, Естонија, Литванија и Латвија.

Во моментов Каталонија е најзадолжената од 17-те шпански автономни региони. Но Каталонија е првиот економски извозник во Шпанија со 28 отсто од шпанскиот извоз, „доколку Каталонија е држава, би биле меѓу првите 50 земји извозници на светот”, истакна во своите минатогодишни истапувања каталонскиот премиер Мас.

Заканите со отцепување на севеористочната шпанска покраина со 7,5 милионско население, претставува голем предизвик и проблем за шпанскиот премиер Маријано Рахој кој се бори со големите економски проблеми.

Како и другата шпанска покраина со сепаратистички тенденции Баскија, и населението на Каталонија има засебен јазик и култура од остатокот од Шпанија. Меѓутоа јакнењето на рецесијата во Шпанија, и невработеноста од 25 отсто и драстичните мерки за штедење, во Каталонија ги засили тенденциите за самостојност.

Како и Шкотска во Велика Британија, Фландрија во Белгија или Паданија во Италија, и Каталонија верува дека подобро ќе живее како самостојна држава којашто не мора да ги финансира посиромашните региони.

Меѓутоа и Каталонија премногу трошеше во децении од градежниот бум кој траеше до 2007 година кога градежниот балон се издува, и повеќе не може да се задолжува на пазарите, бидејќи нејзиниот кредитен рејтинг е оценет како „ѓубре”. Поради тоа Каталонија мораше да побара пет милијарди евра од Шпанија за да ги плати доспеаните долгови.

Каталонците за проблемите ја обвинуваат владата во Мадрид, а не своите лидер. Според анкетите спроведени во 2012 и минатата 2013 година, меѓу 46 и 57 отсто од избирачите сакаат независност и се очекува дека Мадрид ќе мора да ја почитува нивната одлука за самоопределување. Меѓутоа, Мадрид предупредува дека каталонскиот пат до независност не води никаде и дека во тој случај Барселона би морала да аплицира за прием во Европската унија. Економистите тврдат дека брзото одвојување од Шпанија ќе придонесе за голема економска штета./крај/мф/сн

Извор: Макфакс