Полјаците во недела гласаат на парламентарните избори чиј исход може да има последици и многу подалеку од Варшава, од улогата којашто Полска би ја имала во актуелната бегалска криза во Европа, преку односите на Брисел кон Русија, до изгледите британскиот премиер Дејвид Камерон успешно да го испреговара новиот статус за својата земја во Европската унија.

Полска е единствената земја во ЕУ која ја избегна рецесијата и останува една од најбрзо растечките европски економии. Доколку, сепак, се покаже дека анкетите се точни, по осум година на власт би можела да се врати конзервативната и евроскептична партија Право и правда (PiS) на поранешниот премиер Јарослав Качински.

Според последните анкети, PiS има околу 36 отсто поддршка, дури 14 отсто повеќе од Граѓанската платформа (PO) на премиерката Ева Копач, која ја презема должноста откако нејзиниот претходник Доналд Туск минатата година беше избран за претседател на Европскиот совет. PO е централната партија во владејачката коалиција од 2007 година.

Право и правда (PiS) ја основаа во 2001 година браќата Качински, близнаците Лех и Јарослав, кои подоцна беа избрани за претседател и премиер. Лех загина во воздухопловната несреќа кај руски Смоленск во 2010 година, Јарослав сега е претседател на партијата.

Доследниот конзервативец Качински ја истакна помалку борбената политичарка Беата Шидло за партиска кандидатка за премиерка. Иако ја ублажи антиевропската реторика, неговата длабока недоверба во европските сили, особено во Германија, не е променето и коментаторите мислат дека ќе продолжи да ги влече конците од заднина. Можеби не им се допаѓа на сите кога се борите за своите интереси. Но ЕУ не е клуб на алтруисти“, вели Витолд Вашчиковски., водечки експерт на PiS за надворешна политика.

Со „подрската“ Полска, ЕУ би можела да има повеќе проблеми во барањето решение за најголемата бегалска криза, постигнувањето на единствен став во борбата со климатските промени или во политиката против Русија. Премиерката Ева Копач, на пример, се согласи да прими 7.000 бегалци според квотата одредена од Европската комисија. Во текот на последната влада на PiS, Полска одолговлекуваше со ратификацијата на Лисабонскиот договор и го блокираше покренувањето на преговорите за партнерскиот договор со Русија. Се претпоставува и дека односите меѓу Туск, како претседател на Европскиот совет, кому Качински многу му забележуваше како премиер, и новата полска влада би биле напнати.

Полјаците избираат 460 пратеници на Сејмот (парламентот) според пропорционален систем. На политичките партии им требаат 5 отсто за преминување на изборниот праг, а на коалициите 8 отсто.

Освен PiS и PO, во парламентот веројатно ќе влезе и Обединетата левица кога во анкетите добива околу 10 отсто поддршка. Главни во оваа коалиција се социјалдемократите кои во 1990-те беа силни на полската политичка сцена, но од 2001 година изборните резултати им се слаби и се движат меѓу 8 и 11 отсто.

Околу 6 отсто доверба во анкетите добиваат уште три групации, и тоа Полската партија од десниот центар, која е малцинскиот партнер во владата на PO, Коалицијата за обновување на републиката, слободата и надеждта (KORWiN), од крајната десница, Модерната партија која неодамна ја формираше економистот на Светската банка Ришард Петру и партијата Кукиз 15, протесно движење која ја води пејачот Павел Кукиз, кој освои 21 отсто гласови на претседателските избори во мај и заврши на третото место.

Според анкетите, PiS без проблеми би требало да победи на изборите, а во полза ѝ оди и тоа што партискиот кандидат Аднжеј Дуда неодамна победи на претседателските избори, но ниедна партија од падот на комунизмот не успеа да оствари апсолутно мнозинство во парламентот. За тоа на PiS му е потребен 231 мандат. Доколку не успее во тоа, формирање на коалицијата би можело да биде тешко, па дури ни сојуз на PO со сите против PiS, не е невозможен.

Во секој случај, кој и да ја формира следната влада, неа ќе ја предводи жена, бидејќи освен Копач и Шидло на чело на третата најсилна групација, Обединетата левица, се наоѓа жена – Барбара Новацка. Тоа ќе биде познато набрзо по 21 часот кога ќе бидат затворени избирачките места кои беа отворени во 7 часот, кога ќе бидат објавени излезните анкети./крај/мф/сн

Извор: Макфакс