Челниците на земјите членки на Европската унија ќе се соберат во четврток и петок на самитот на кој според најавите треба да го предложат долгогодишниот луксембуршки премиер Жан-Клод Јункер за нов претседател на Европската комисија и покрај жестокото спротиставување на Велика Британија.

Состанокот на врвот на шефовите на држави и влади на 28-те земји членки на Европската унија, овојпат ќе се одржува на две локации. Во четвртокот, на првиот ден од самитот, челниците ќе се состанат во Ипр, во северозападна Белгија, по повод одбележувањето на стогодишнината од почетокот на Првата светска војна. Околината на Ипр во оваа војна претставувала боиште на кое се водени неколку големи битки. Местото е познато и по тоа што првпат во историјата, од страна на германската армија во 1915 година првпат било употребено хемиско оружје – хлор, а во 1917 година и гасот како оружје – наречен иперит.

Европските челници во музејот во Ипр „Во полињата на Фландрија“, ќе учествуваат на церемонијата на одавањето почести на загинатите и на инаугурацијата „Клупи на мирот“ во градината на меморијалниот споменик Менин Гејт, Во градскиот совет во Ипр потоа е имаат неформална вечера на којашто ќе разговараат за стратешките приоритет за следните пет години.

Францускиот претседател Франсоа Оланд и италијанскиот премиер Матео Ренци бараат пофлексибилна фискална политика во однос на буџетскиот дефицит и државниот долг, како мерки за штедење кои не би оделе на штета на растот. Од друга страна, пак, германската канцеларка Ангела Меркел истакна дека не доаѓа предвид промената на Пактот за стабилност на еврото и дека во рамките на Пактот има доволно флексибилност.

„Германската влада се согласува дека Пактот за стабилност и раст му дава одлични услови за поттик на растот и конкурентноста со јасни ограничувања, од една страна, и со многу инструменти за флексибилност, од друга страна. Мораме да ги користиме и едните и другите, како што беа користени и порано“, изјави Меркел во средата во германскиот Бундестаг (парламентот).

Спомнувањето на пофлексибилната примена на правилата за буџетскиот дефицит и државниот долг се толкува како гест кон италијанскиот премиер Матео Ренци, кој е претставник на левиот центар, за возврат тој да го поддржи Жан-Клод Јункер кој ја има поддршка од конзервативните и силите од десниот центар за нов претседател на Европската комисија.

Именувањето на новиот претседател на Европската комисија, според официјалната најава, на дневен ред е вториот дена од самитот. Иако за ова прашање вообичаено досега се одлучувало со консензус, британскиот премиер Дејвид Камерон најави дека ќе бара гласање, иако знае дека ќе остане во малцинство. На почетокот имаше неколку европски челници кои покажуваа разбирање за британските позиции, особено во тоа дека Европскиот парламент не може и да предлага и да го избира претседателот на Европската комисија, но постепено се откажуваа еден по еден, и во моментов покрај Камерон остана само унгарскиот премиер Виктор Орбан кој и натаму се спротиставува на именувањето на Јункер.

Со инсистирањето на гласање, очигледно е дека Камерон сака да добие поени кај британската јавноста, како и во редовите на неговата партија, којашто е изразено евроскептична. Камерон најави дека доколку победи на изборите следната 2015 година, до 2017 година ќе организира референдум за останување или излегување на Велика Британија од Европската унија, и тоа откако ќе ги испреговара новите односи меѓу Лондон и Брисел.

Јункер на почетокот од својата кампања за претседател на Европската комисија најави дека доколку биде избран, ќе се обиде да најде одговор на британското прашање и ќе постигне чесен договор со Лондон, но тоа воопшто не го ублажи противењето на Камерон. Британија проговара дека Јункер е старомоден политичар, заговорник на федерализацијата на Европа, како и дека не е во состојба да ги спроведе реформите какви што ги бара Лондон. Од друга, страна, не се ретки оние во ЕУ коишто сметаат дека да се бара претседателот на ЕК да не биде федералист е исто како кога од „папата би се барало да не биде католик“.

Прашањето за избор на челникот на ЕК по правилата кои успеа да ги наметне Европскиот парламент, односно претседателот на Комисијата да го дава онаа политичка групација којашто добила најмногу гласови на европските избори, е едно од клучните на кои челниците на ЕУ ќе мора да најдат решение. Без оглед на личноста на претседателот на ЕК, сега се поставува прашањето кој е изворот на демократскиот легитимитет во ЕУ, демократски избраните влади на земјите членки или Европскиот парламент избран на непосредни избори, но на кои излегуваат многу мал број избирачи. Од одговорот на тоа прашање, за што веројатно ќе биде потребно многу време, ќе зависи и насоката во којашто ќе тргна Европската унија.

Самиот Јункер, познат по својата смисла за хумор, на прашањето дали очекува да биде избран на овој самит договори дека ќе биде (избран) „доколку победи здравиот разум, но како што знаете здравиот разум не секогаш е рамномерно распореден“. Ако, како што се очекува, Европскиот совет го именува Јункер на овој самит, тогаш Европскиот парламент ќе го потврди на пленарната седница којашто ќе се одржи од 14-ти до 17-ти јули.

Според дипломатски извори од Брисел, на овој самит нема да се разговара за другите функции коишто треба да бидат пополнети до крајот на 2014 година, како што се претседателот на Европскиот совет, високиот претставника за заедничка надворешна и безбедносна политика и претседателот на еврогрупата, односно форумот на министрите за финанси на 17-члената еврозона.

Оттаму, се споменува и можноста да биде закажан и вонреден самит, кој би се одржал ден пред изборот на претседателот на Европската комисија, најверојатно на 16-ти јули, на кој би се одлучувало за имињата коишто би ја преземале оваа функција. Притоа, з анов претседател на Европскиот совет најчесто се споменуваат данската премиерка Хеле Торнинг-Шмид, за нов шеф на дипломатијата на ЕУ министрите за надворешни работи ан Холандија или на Словачка, Франс Тимерманс односно Мирослав Лајчак, а за шеф на еврогрупата шпанскиот министер за финансии Луис де Гуиндос.

Челниците на ЕУ во петок, на вториот ден од самитот ќе ги потпишат спогодбите за придружување со Украина, Молдавија и Грузија. Исто така, би требало и да го потврдат и кандидатскиот статус за Албанија./крај/мф/сн

Извор: Макфакс