Швајцарците на референдумот во неделата одлучуваат за воведување закон со кој би се воспоставила депортација на странците кои ќе сторат некои кривично дело.

Околу половина од швајцарските избирачи ја поддржуваат иницијативата, сметајќи дека протерувањето на странските државјани со кривична пресуда од Швајцарија би го намалило нивото на криминалот. Другата половина, пак, се загрижени дека директната демократија почнала да ѝ штети на нивната земја.

Постерите на иницијаторите на референдумот, кои прикажуваа бела овца како удира во задницата на црна ова, доволно јасно укажуваат на идејата. Ги дизајнираше Швајцарската народна партија (SVP) која го поттикна плебисцитот за автоматското исфрлање од земјата на странските државјани коишто ќе сторат кривично дело, помало или поголемо, независно од тоа колку долго живеат во Швајцарија.

Исходот од неделниот референдум е неизвесен, бидејќи анкетите покажуваат дека ставовите на петте милиони избирачи се речиси изедначени околу новиот закон.

Популистичката SVP, која поддршката ја обезбедуваше до слоганот „Да создадеме сигурност!“, на парламентарните избори во декември освои најмногу гласови водејќи антидоселеничка кампања, па сеа имаат две до седум министерски ресори во повеќепартиската влада. Противниците на нивната иницијатива сметаат дека таа ќе доведе до големи проблеми, ја поткопува парламентарната демократија и правната држава. Референдумот е покренат за да се заобиколи постојниот предлог во парламентот, како и улогата на судовите, предупредуваат.

Според законот што го предлага SVP, државата не би ги депортирала само странците кои сториле убиство, силување или трговија со луѓе, толку и за помали прекршоци, како давање лажни сведочења, закани кон државни службеници или вандализам. Обвинувачките пресуди автоматски би воделе кон депортирање, а судиите повеќе не би имале право да ја проценуваат индивидуалната ситуација на секој обвинет пред да му биде одредена таквата казан.

Сите други партии во парламентот му се противат на овој предлог, а против него е потпишан и манифест на групата 120 правни и 270 поранешни и сегашни парламентарци. Критичарите сметаат дека новиот закон би бил особено неправеден кој околу 400.000 ткн „секондоси“, втората генерација странци, коишто се родени во Швајцарија, но немаат швајцарско државјанство.

Поранешниот судија на Врховниот суд Николо Расели тоа сценарио пластично го претстави на примерот на 20-годишниот полски „секондос“ Андреј, кој досега не бил казнува, но се напил со своите швајцарски пријатели, со кои потоа провалиле во селската продавница за да украдат алкохол. За тоа целата група би била казнета, но со една голема разлика. „Тоа не би им направило проблеми на Швајцарците, но Андреј автоматски би го загубил правото на престој, би требало да го напушти своето семејство и работата, Би морал да се пресели во држава чиј јазик слабо го зборува и каде никого не познава“, вели судијата Расели.

„Тоа значи дека ист чин различно би се казнувал, зависно од државјанството. Казните повеќе не би биле пропорционални на кривичните дела“, вели швајцарскиот експерт за миграции Џани Д’Амато, професор на универзитетот во Нојшател.

Критичарите предупредуваат и дека таквиот закон би го кршел договорот на Швајцарија и Европската унија за слободното движење, што би можело дополнително да ги влоши односите меѓу Брисел и Берлин, веќе нарушени со швајцарската одлука да го ограничи доселувањата од земјите членки на ЕУ и другите земји.

Во SVP метат дека ваквите драконски мерки се неопходни за да се намали стапката на криминалот. „Многумина стравуваат од насилствата и криминалот, особено жените, но и постарите граѓани и младите. Се плашат да излезат од домовите, ноќе избегнуваат некои улици или цели квартови. Повеќето злосторства, како силувањата, ги вршат странци“, изјави претседателот на партија, Тони Брунер.

Швајцарските медиуми ги проверуваа овие наводи и ја истражуваат ефикасноста од предложените правила за депортирањето. Се покажало точно дека половината од осудените во 2014 година биле странци., но како што пренесува Tages-Anzeiger, повеќето од нив живеат надвор од Швајцарија и не се нејзини државјани.

Судиите и интелектуалците не се загрижени само поради владеењето на правото, туку и опасноста, според нив, во којашто неконтролираната директна демократија би можела да го доведе швајцарскиот демократски систем.

„Гласот на мнозинството кој не ги почитува и ги намалува правата на поединецот и на малцинствата не е дозволен. Гласот ‘за’ во недела би значело откажување од нашиот сегашен концепт на демократијата“, предупреди во новински коментар судијата на Врховниот суд, Томас Штаделман./крај/мф/сн

Извор: DPA