Турскиот парламент со мнозинство гласови во раните утрински часови во саботата го усвои пакетот уставни измени со предлог закон од 18 членови кој вклучува премин кон претседателски систем, и со што се создава можноста референдумот за ова прашање да се одржи во април.

Пакетот уставни измени е усвоен со 339 гласови „за“ и 142 „против“, а за негово изгласување беа потребни најмалку 330 гласови. Уште треба да биде потврден на референдум, на кој за да мине е потребно просто мнозинство.

Се очекува дека претседателот Реџеп Тајип Ердоган во наредните денови, најмногу две седмици, ќе го потпише законот, по што тој ќе биде ставен на референдум, кој ќе се одржи најмалку 60 дена по објавувањето на текстот од законот во службениот весник.

Предлогот на измените и дополнувањата на уставните закони, кој подразбира воведување претседателски систем во Турција наместо парламентарниот, тенденции кои постојат од формирањето на Турската Република во 1923 година, во парламентот го предложи владејачката Партија на правдата и развојот (AKP).

Критичарите велат дека уставните амандмани ќе го ослабат системот на проверки и рамнотежа, како и улогата на парламентот, како и дека премногу овластувања ќе бидат концентрирани во претседателскиот кабинет. Загрижени се, исто така, и за нивното влијание врз независноста на судството.

Ердоган, кој е на чело на Турција од 2003 година, прво како премиер а до 2014 година како претседател, веќе се соочува и дома и во странство, во прв ред кај западните сојузници, со обвинувањата за зголемено авторитарно водство на земјата.

Но претседателот и неговите приврзаници тврдат дека претседателскиот систем на Турција ќе ѝ донесе стабилност, особено кога се соочува со безбедносни закани.

Владејачката AKP на Ердоган, има 316 од 550 мандати во парламентот. Уставните амандмани беа усвоени со помош на мнозинството пратеници од десната Партијана на националното движење (MHP).

„Ние ја направивме нашата работа. Сега го премесуваме тоа прашање… на нашиот народ“, изјави по гласањето во парламентот премиерот Бинали Јилдирим, пренесе агенцијата Anadolu.

Пакетот уставни реформи, меѓу другото, вклучува и укинување на премиерскиот кабинет, а претседателот ќе стане шеф на владата со овластувања да именува и сменува министри/ Ќе биде воведена и функцијата потпретседател на државата.

Народната републиканска партија (CHP), од левиот центар, гласаше против новите измени и ја осуди промената на системот, порачувајќи дека парламентот ќе ослаби. Кемал Киличдроглу, лидер на CHP, рече дека „парламентот ја изневерил својата историја“, додавајќи дека народот би можел да ја исправи оваа грешка на референдумот.

Левичарската прокурдска Народна демократска партија (HDP) го бојкотираше гласањето во парламентот, откако беа приведени поголемиот дел од првите луѓе на партијата.

Доколку уставните промени минат на референдум, Турција првпат во историјата ќе има формален претседателски систем.

Според новиот устав, претседателот на државата нема да мора да го откажува членството во својата политичка партија, како што е сега случајот иако Ердоган е основач на партијата AKP.

Претседателот, исто така, ќе има право на два петгодишни мандати, но турските аналитичари сметат дека во тоа најверојатно нема да се смета тековниот мандат на Ердоган, така што би можел да остане на власт до 2029 година./крај/мф/сн