Регион
Турција го одбележа османлиското освојување на Цариград
Неколку стотици илјади луѓе во неделата присуствуваа на раскошното одбележување на 563-годишнината од османлиското освојување на Цариград, денешен Истанбул.
Прославата на влегувањето на султанот Мехмед Втори Освојувачот во Цариград на 29-ти мај 1453 годна беа организирани ширум Турција, но секако најспектакуларното беше во самиот Истанбул.
Одбележувањето, како што најавија организаторите, претставуваше комбинација меѓу модерното и средновековното, па така парадата на учесниците во јаничарските униформи беше проследена со демонстрација на сегашната турска воена моќ, како прелетите на турските борбени авиони.
Градските власти на Истанбул соопштија дека голем тим од 520 луѓе „експерти во своите области“, работеа на подготовките на крајбрежјето кај Јеникапи каде со помош на современа технологија беше направен 3Д приказ кој го реконструираше освојувањето на Цариград или по византиски тогашен Константинопол. Стотици илјади луѓе го проследија овој приказ, а концерт одржа воениот оркестар со токму 563 музичари.
Сите прослави низ Турција беа проследени со големи безбедносни мерки, имајќи предвид дека последните години е потресувана од неколку големи атентати кои се припишуваат на екстремната сунитска организација Исламска држава и на забранетата Работничка партија на Курдистан (PKK).
За безбедноста беа ангажирани една подморница, фрегата, пет хеликоптери, 9.000 полицајци, меѓу кои 40 елитни снајперисти, повеќе десетици кучиња трагачи, извести провладината новинска агенција Anadolu. На просторот предвиден за прославата беа поставени повеќе од 150 контролни влезови.
„Ги поздравувам сите братски градови од Сараево до Баку“, изјави во говорот турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган, чиишто политички чекори понекогаш во самата Турција, но и во соседството, се опишуваат како „неоосманизам“.
„До 2023 година Турција, наследникот на ‘болниот од Босфорот’, ќе биде една од најголемите економски сили“, вети Ердоган алудирајќи на изразот кој во европските престолнини се користел за Османлиското Царство кои пропаѓало кон крајот на XIX век.
Владејачката Партија на правото и развојот (AKP), чиј еден од основачите е Ердоган, од доаѓањето на власт во 2002 година настојува да ги заживее спомените на големото османлиско минато на Турците, што според некои, ја оддалечува земјата од западното влијание во правецот на „неосманлискиот империјализам“, пишува AFP.
Ердоган, исто така, најави дека во август ќе биде отворен и третиот мост преку Босфор, кој ќе биде именуван по султанот Селим Први, кој е контроверзен во турската историја поради тоа што во XVI век масакрирал 40.000 алевите (шиити), припадници на либерално муслиманско конфесионално малцинство кои биле значајна заедница во Истанбул.
На минатогодишното одбележување, кое се одвиваше во пресрет на парламентарните избори, Ердоган својот говор го претвори во предизборно обраќање и жестоко се пресмета со оние кои го критикуваат.
Своевремено најголемиот и најбогат град во Европа, повеќе од илјада години престолната на Византија или на Источното Римско Царство, паднал на 29-ти мај 1453 година, по жестока 53-дневна опсада од османлиските војски. Освојувањето на Цариград, кој во последните години пред падот бил само сенка на својата некогашна величина, бил симболични доказ дека тогашното Османлиско царство станало светска сила.
Претходно со векови Цариград бил бедем на источните и исламските војски кои продирале од исток кон Европа. Дури со неговиот пад во западна Европа станале свесни дека со освојувањето на „Новиот Рим“ столицата на православната црква, во опасност е и стариот – столицата римокатоличката црква. Само два века подоцна, османлиите стигнале длабоко во Европа, заканувајќи ѝ се на хабсбуршката престолнина Виена.
Ердоган, кој не пропушта можноста да ја нагласи големината на Османлиското царство и да ја поистовети со него денешна Турција, се претпоставува дека денешниот говор ќе го искористи за промоција на планираните измени на уставот со кои во земјата ќе биде воведен цврст претседателски систем и значително ќе ги зголеми неговите овластувања./крај/мф/сн
Извор: Макфакс
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
Експерт по несреќата: Стари трамваи биле увезени за ситни пари, одржувањето мора да биде под контрола
По вчерашната трагична несреќа во која трамвај излета од шините во центарот на Сараево, што резултираше со губење на еден млад живот и сериозни повреди на граѓаните, јавноста со право бара прецизни одговори. Додека надлежните институции ја спроведуваат истрагата, клучно е да се слушне гласот на професијата. Шевал Ковачевиќ, дипломиран сообраќајно инженерство и постојан судски експерт во сообраќајната професија, во телевизиски настап истакна дека сè уште стои на ставот дека шемата на трагедијата е несоодветната брзина. Сепак, истакнува тој, причините зад оваа брзина сè уште се непознати.
„Што го предизвика, дали беше невнимание на возачот, дали ја занемари рутата што ја движеше, дали стануваше збор за технички дефект на возилото, дали контакторот на погонот се заглави и доби приклучок, дали беше нешто друго, но фактот е дека брзината го предизвика она што се случи“, подвлече тој, потсетувајќи дека брзината на движење на оваа раскрсница е 10 км.
Како што нагласи, тоа е „тројно и повеќекратно опасно место“, каде што се среќаваат трамвајот, раскрсницата и интересите на другите возила.
„Многу сложена раскрсница која има безброј точки на конфликт, можеби ако требаше да се пресмета сообраќајот, ќе имаше 35-36 точки на конфликт. Мора да се пристапи кон оваа раскрсница со голема претпазливост“, додаде Ковачевиќ.
Коментирајќи го видеото, Ковачевиќ повторува дека очигледно станува збор за „огромна брзина“.
На прашањето дали една од причините за неприлагодената брзина може да биде фактот што железницата е реконструирана на тоа место, а трамвајот што излетал од шините бил од постар датум на производство, тој одговара:
„Веројатно е дека пругата е обновена на таа локација и дека нема технички дефекти, не знаеме, тоа ќе го утврди истрагата. Но, што се однесува до вториот дел, без разлика каква била пругата, дали е овозможено нормално движење, дали трамвајот е неисправен, дали има гуми или тркала што се потпираат на шините и ја пренесуваат тежината, дали количките на кои се потпира каросеријата се со зголемен клиренс, во празен òд или ако гумите се истрошени, возилото станува нестабилно и колку е поголема брзината, толку е поголема нестабилноста“.
Тој, исто така, апелираше до обвинителот или раководителот на случајот да ги користат сите достапни видео надзори од околните згради и објекти од железничките станици до влегувањето во процесот на удар, „да се види кој одел директно зад ова возило, никој да не го вознемирува возачот, едноставно да се расчисти“.
Како едно од решенијата за оваа комплексна раскрсница, тој смета дека е потребно да се инсталира видео камера со контрола на брзината и за трамваите и за сите други возила што минуваат низ тој дел од патот.
Осврнувајќи се на староста и рокот на траење на трамвајот, Ковачевиќ смета дека овој исход веројатно немаше да се случи доколку беше еден од новите трамваи, со оглед на техничката исправност, висококвалитетните гуми и амортизерите, кои овозможуваат безбедно движење по шините.
Факт е, продолжува тој, дека станува збор за трамвај стар 55-60 години, и ја истакнува потребата од квалитетен дневен, неделен и квартален преглед на возилото, со прецизни информации во картичката – кој го направил тоа и што направил.
„Пред војната работев во GRAS околу 3 и пол години, имавме таканаречена регенерација на делови, сите оние делови што беа во исправна состојба, се чистеа од маснотии, прашина, загадување, се ставаа во решетка за кога ќе бидат потребни за да не мора да се купуваат нови и да бидат во резерва. За жал, по војната, се увезуваа стари трамваи за ситни пари, а беа увезувани и делови што не беа потребни. Денес, во хангари има делови што никогаш не се користеле“.
„Оваа старост на трамвајот без понатамошно оправдување не требаше да се пушта во сообраќај. Има некои што се подобри, но бараат редовно одржување проследено со документација. Такво нешто не постои, само писмено. Дневна инспекција, кој ја извршил работата, седумдневни, тримесечни инспекции, што е направено и кој го извршил тоа. Не гледам дека има некаков ред во оваа ситуација. Последиците се големи. Работа со возачите. Трамвајскиот сообраќај е армија и треба да се почитува на тој начин. „Одговорноста е голема. Нема алтернатива, сè мора да работи беспрекорно“, нагласи тој.
Регион
(Видео) Страшна сообраќајна несреќа во Сараево: 23-годишник загина кога го удри трамвај на станица
Окружното обвинителство на Сараево денес ја продолжи истрагата за околностите околу тешката сообраќајна несреќа што се случи претходниот ден кога трамвај излета од шините во центарот на Сараево, при што загина едно лице, а четири други беа повредени, од кои едно тешко.
Обвинителството најави дека нема да изнесуваат никакви информации додека не заврши истрагата, вклучително и стручен преглед на уништениот трамвај кој беше изваден од шините дури вчера вечерта. Видео од моментот на несреќата што се појави на социјалните мрежи и е снимено од автомобил што минува, јасно го покажува трамвајот како влегува во кривината со голема брзина, иако ограничувањето за трамвај на таа локација е 10 километри на час.
Zašto je hitna stala usred raskrsnice? Kao da čeka nešto. #tramvaj #sarajevo pic.twitter.com/I1D9ulmUmx
— Bosnia Reporter (@BosniaReporter) February 12, 2026
Првичните проценки се дека големата брзина, но и лошата состојба на стариот трамвај, довеле до излетувањето од шините, каде што тој ја пробил заштитната ограда и завршил на прометен пат.
По полициската истрага, беше потврдено дека лицето кое беше згмечено до смрт од трамвајот всушност е 23-годишен млад човек. Во времето на несреќата, тој го чекал на станицата трамвајот што го уби.
Медиумите објавија дека станува збор за Ердоан Моранкиќ од Брчко, кој студирал ликовни уметности во Сараево.
„Никогаш не поминуваше без да се поздрави. Им помагаше на сите и сите го фалеа. Во шок сме и не можеме да веруваме дека ова се случи“, изјави неименуван извор од Академијата за ликовни уметности за порталот „Дневни аваз“.

Повредена девојка сè уште се бори за живот
Општата болница во Сараево потврди дека на 17-годишно девојче кое е тешко повредено по ударот од трамвај, морало да ѝ се ампутира ногата, а нејзиниот живот сè уште е во опасност.
„Продолжуваме со интензивната терапија“, изјави директорот на болницата Исмет Гавранкапетановиќ.
Јавната транспортна компанија ГРАС во Сараево, која управува со трамвајскиот сообраќај, објави дека нема да коментира за случајот додека не заврши истрагата.
Окружниот министер за транспорт Аднан Штета објави дека ќе инсистира да се утврдат сите околности на несреќата и одговорните да бидат казнети.
Регион
„Не сум магионичар“: Кос за идејата сите земји од Западен Балкан да влезат во ЕУ одеднаш
„Живееме во геополитички чувствително време. Може да има мир во Украина и тоа ќе донесе нова реалност во Европа“, изјави европската комесарка за проширување Марта Кос.
Црна Гора би можела да ги заврши техничките преговори до крајот на годината, објави европската комесарка за проширување Марта Кос.
Таа го кажа ова во интервју за телевизијата Н1.
На прашањето што конкретно може да направи Европската Унија (ЕУ) за да му помогне на регионот, како и на изјавата на новинарката на Н1 дека парите и предупредувањата не се доволни, дека може да се види дека ЕУ ја губи информациската војна во регионот, особено во Србија, а делумно и во Босна, и дека дипломатскиот јазик не помага, Кос рече дека не прифаќа „критики дека не сме успешни во проширувањето“.
„Две од четирите водечки земји се од Западен Балкан. Црна Гора би можела да ги заврши техничките преговори до крајот на годината, а Албанија е следна. Ова е успех. Живееме во геополитички чувствително време. Може да има мир во Украина, а тоа ќе донесе нова реалност во Европа. Ако го забрзаме процесот, ќе ги разгледаме сите кандидати, но мора да има јасна посветеност. Не е доволно само да се хармонизира законодавството, треба да ја почувствувам и видам политичката волја. Процесот на пристапување не е само технички, туку зависи и од земјите-членки“, рече Кос.
На прашањето што мисли за идејата сите земји-кандидатки да влезат во ЕУ одеднаш, Кос рече: „Да можев, би сакала сите земји, особено од Западен Балкан, да влезат заедно“.
„Но, јас не сум магионичар. Ако има промени, внимателно ќе ја разгледаме секоја земја. Проширувањето мора да ја направи ЕУ посилна, а не послаба. Ова е цел што мора да ја постигнеме заедно“, рече Кос.

