Турската полиција во петокот вечерта ги зазема просториите на дневниот весник Zaman кој се смета за опозициски на исламско-конзервативниот претседател Реџеп Тајип Ердоган, по судската одлука овој весник да биде ставен под надзор, што предизвика во светот нови коментари за слободата на говорот во Турција.

Полицијата со солзавец и водени топови ги растера стотиците луѓе кои се собраа пред седиштето на весникот Zaman во центарот на Истанбул и влегоа во зградата, извести репортерот на AFP. Дописникот на Reuters, пак, пренесува дека полицијата ја разбила влезната врата и дека снимките покажуваат пресметка со вработените на весникот во просториите.

Во саботата утрото приодите кон редакцијата на весникот беа препречени со безбедносни огради. Полициските сили се влезени во зградата.

„Ова е мрачен период за нашата земја, за нашата демократија“, изјави главниот уредник на Zeman, Абдулхамит Биличи,

Во петокот малку порано, судот во Истанбул на барање на државниот правобранител наред да се именува привремена управа на медиумската групација Zeman, објави државната новинска агенција Anadulu. Агенција не ја наведе причината за ваквиот надзор, но за турската јавност нема многу сомневање дека станува збор за нетрпеливост меѓу уредништвото на весникот и актуелната власт.

Групацијата „Zaman“ којашто покрај дневниот весник Zaman ги поседува и весникот на англиски јазик Today’s Zaman и новинската агенција Cihan, се смета за блиска на исламскиот проповедник и филозоф Фетулах Ѓулен, кој живее во егзил во САД, а се смета за заслужен за политичкиот подем на Реџеп Тајип Ердоган, но подоцна стана негов најголем противник, а по избувнувањето на корупциската афера од крајот на 2013 година, власта го обвини за создавање паралелна држава со цел да ја собори владата на партијата AKP.

По оваа афера турските власти спроведоа чистки во полицијата и во правосудството и кривично ги гонат лицата поврзани со ткн мрежа на Ѓулен, и ги поткопуваат нивните финансиски интереси.

Веднаш по објавувањето на правосудната одлука, десетици новинари и вработени во Zаman се собраа пред седиштето на весникот во Истанбул, што беше директно пренесувано на интернет страницата на весникот. „Ќе се бориме за слободата на медиумите“, порачаа новинарите.

Европската унија ја израз во саботата својата „искрена загриженост“ за слободата на медиумите во Турција, во врска со случајот на весникот Zaman. Овој случај, инаку, се одигрува два дена пред самитот ЕУ-Турција за мигрантската криза, на кој Анкара се надева да ја забрза постапката за заживување на запрените пристапни преговори со ЕУ, и добивање финансиска помош, во замена за нејзините напори за запирање на бранот имигранти и беглаци кои кон Европа заминуваат од турското крајбрежје.

Европскиот комесар за проширување, Јоханес Хан, изјави дека е „многу загрижен поради најновите случувања во врска со Zаman кои го доведуваат во прашањето напредокот на Турција во другите сфери“. „Внимателно ќе следиме што се случува. Турција, којашто е кандидат за членство, мора да ја почитува слободата на говорот. За темелните права не може да се преговара“, порача Хан.

Известувачката на Европскиот парламент за Турција, Кети Пири, порача дека „Медиумската групација Zaman е замолчена во Турција. Пресметката со слободата на медиумите, за жал, продолжува“.

САД преку портпаролот на Стејт департментот, Џон Кирби, изразија жалење поради „последната во низата правосудни и полициски одлуки на турската влада против медиумите и оние коишто ја критикуваат“.

Турската опозиција, невладините организации за заштита на медиумите и многу западни земји со месеци изразуваат загриженост поради сé поголемиот притисок на Ердоган и неговата влада врз медиумите и предупредуваат на авторитарниот начин на неговото владеење, пишува во саботата агенцијата DPA.

Загриженост поради случувањата околу весникот Zaman изрази и новинарското здружени Committee to protect Journalists од Њујорк, порачувајќи дека тоа „отвора пат за ефикасно гушење на остатокот критички расположено новинарство во Турција“. Од Reporters sans frontières порачаа дека „целосно е нелегитимно и недозволиво тоа што Ердоган го искористи правосудството за да ја преземе контролата над големите весници и да ја елиминира поличката база на Ѓулен во општеството“. Amnesty International, пак, порача дека потезите на турската влада го одразуваат „продолжениот напад врз опозициските медиуми“ и дека со тоа „турскиот претседател ги погазува човековите права“.

Во соопштението на Здружението на турските новинари (TGC) се вели дека „назначувањето на државен повереник стана најновата алатка за замолчување на медиуми“. „Менталитетот да се замолчуваат медиумите преку затворања, апсења, забраната на интернетот и големи парични казни, ги оптоваруваат весници и телевизиите кои се уништуваат преку именување државни управници“.

Меѓународниот новинарски институт (International Press Institute – IPI), со седиште во Виена, истакна дека ситуацијата со медиумските слободи во Турција е „крајно загрижувачка“. „Турската влада, се чини, е подготвена да оди до крај во замолувањето на оние кои се сомелуваат да ја критикуваат политиката на претседателот и на владејачката AKP…“, изјави директорот за комуникации на IPI, Сивен Елис во соопштение. Тој ги повикува дипломатите и претставниците на големите меѓународни медиумски куќи „да ја потсетат владата на Турција“ дека мора да ги почитува медиумските слободи.

Светската асоцијација на весници и издавачи (World Association of Newspapers and News Publishers – WAN-IFRA), преку својот директор Ендрју Хеслоп, исто така, го осуди ставањето под државен надзор на весникот Zaman. Според него чекорот на турската влада претставува „невиден чекор кој му го ускратува на турскиот народ пристапот до алтернативните избори на информации…“/крај/мф/сн

Извор: Макфакс