Регион
Турските парламентарни избори тест за власта на Ердоган
На турските парламентарни избори во недела на кои е повикани да излезат точно 53.741.838 гласачи, нема да се одлучува само за тоа дали претседателот на државата Реџеп Тајип Ердоган ќе ја зацврсти власта, туку и за идниот мировен процес со Курдите.
Како што сметаат аналитичарите, овие две прашања нераскинливо се поврзани, делумно и поради невообичаено високиот изборен праг во Турција од 10 отсто.
Доколку курдската Демократска народна партија (HDP) успее да го мине прагот, ќе земе многу пратенички места на владејачката Партија на правдата и развојот (AKP). Со Курдите во 550-члениот парламент, AKP нема да има никакви шанси да дојде до двотретинско мнозинство што е нејзината крајна цел. Воедно тоа би било првпат некоја курдска партија директно да биде избрана во турскиот парламент. Во спротивно, AKP, којашто владее од 2002 година би можел да има доволно мандати за усвојување на уставните реформи и менување од парламентарен во претседателски систем.
Анкетите, на коишто инаку во Турција многу не им се верува, укажуваат дека поддршката на Ердогановата AKP опаѓа, а дека прокурдската HDP е блиску изборниот праг.
„Доколку на изборите се потврди дека на Ердоган и AKP им опаѓа популарноста, тоа ќе претставува, нема сомневање, шлаканица по образот на најмоќниот човек во Турција“, смета Фади Хакур, аналитичар за Турција, во центарот Чатам Хаус во Лондон.
Според него, забавувањето на турската економија е клучното прашање. Растот во оваа година според предвидувањата би требало да изнесува околу 3 отсто, што е проблем за владејачката партија која во јакнењето на популарноста најмногу се потпира на економскиот „бум“. Според предвидената стапка на невработеноста, сега на 11,2 отсто, нема да може да биде намалена.
Ердоган директно не се кандира на овие избори, бидејќи минатото лето, повеќе од деценија откако беше премиер, убедливо победи на претседателските избори, но сака што поубедлива победа на неговата партија, за дополнително да се зацврсти на власта.
Дури и доколку AKP не успее да дојде до двотретинско мнозинство, неопходно за промена на уставот, нема знаци дека Ердоган има намера да се откаже од насоката којашто неговите критичари ја нарекуваат пат во авторитаризам. Ердоган беше активно вклучен во кампања, на незадоволство на опозицијата којашто смета дека со тоа ја крши уставната одредба според која шефот на државата не смее да учествува во партиските политики. Неговата крајна цел, сметаат аналитичарите, е промена на уставот со кој Турција ќе ја воведе во полн претседателски мандат. Тоа можеше да се насети уште на минатогодишните претседателски избори кога Ердоган правеше споредби, на пример, со претседателскиот систем во САД.
Неговата повремена националистичка реторика, меѓутоа, го попречува мировниот процес со Курдите започнат уште во март 2012 година. Во еден момент Ердоган изјави дека „Турција повеќе го нема курдскиот проблем и го испровоцира гневот меѓу групите Курди коишто сочинуваат 18 отсто од турското население, од кои религиозно најтврдокорните го поддржуваа.
Исламистичко конзервативната Партија на правдата и развојот (AKP) е на власт од 2002 година, а на минатите парламентарни избори победи со 49,8 отсто од гласовите. Нејзиниот формално прв кандидат е партискиот претседател и премиер Ахмет Давутоглу. Партијата се зазема за промена на уставот и воведување претседателски систем. А тоа е потребно двотретинско мнозинство, а ниедна друга партија тоа не го поддржува. Но од друга страна, партијата сака и да го заврши започнатиот мировен процес со Курдите за ставање крај на непријателствата кои во изминатите речиси четири децении загинаа неколку десетици илјади луѓе.
Републиканската народна партија (CHP) е најголемата опозициска партија. Пред четири години на изборите освои 26 отсто од гласовите. Оваа партија на левиот центарот ја основал таткото на модерната турска држава Мустафа Кемал Ататурк, а сега нејзин водечки кандидат е Кемал Киличдароглу.
Ултранационалистичката Партија на националното движење (MHP) на минатите избори освои 13 отсто.
И се залага за итен прекин на преговори со Курдите. MHP сака зголемување на издвојувањата за пензионерите и воените ветерани, а ветува и пониска цена за струјата и поголема минимална плата. Првпат
Прокурдската Демократска народна партија (HDP) првпат се кандидира на избори. Како и секоја друга функција во партијата и претседателството е поделено меѓу жена – Фиген Јуксекдаг и маж – Селахатин Демирташ. Партијата, во прв ред, ги заговара малцинските права. И таа се залага за подигнување на минималната плата./крај/мф/сн
Извор: Макфакс
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
Вучиќ: Одлука за воен рок за еден или два месеци, првите регрути во касарните во декември или март
Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, денес објави дека во рок од еден или два месеца ќе се донесе одлука дали задолжителнниот воен рок официјално ќе започне од декември или од март следната година, како и дека регистрацијата на регрутите ќе започне од септември и октомври.
Вучиќ, откако началникот на Генералштабот на српската армија, Милан Мојсиловиќ, ги разгледа резултатите од анализата на состојбата, оперативните и функционалните способности на армијата за 2025 година, рече дека одлуката ќе биде донесена во српскиот парламент.
„Разговаравме за воениот рок, за тие 75 дена. Наскоро ќе донесеме одлуки. Прашањето е дали ќе започнеме со официјална служба од декември или од март, но дефинитивно ќе ја донесеме таа одлука во следните еден или два месеца и ќе одиме пред Народното собрание на Србија. Од септември, октомври ќе започнеме со регистрација на регрутите“, рече Вучиќ.
На прашањето од што зависи дали ќе започне со официјална служба во декември или март следната година, Вучиќ рече дека зависи од подготовките.
„Мораме да ги подготвиме сите објекти, мора да подготвиме доволно од сè, пушки, чизми, центри за регрутација, центри за регистрација. Мораме да ги подобриме амбулантните возила, да ги реновираме, да ги уредиме поинаку, па затоа ова се важни прашања за нас и сакаме да бидеме подготвени да чекаме овие млади луѓе да ги поминат тие два и пол месеци во најдобри услови, за да имаат најдобри спомени, да добијат одговорност, да добијат сериозност“, рече Вучиќ.
Како што додаде, патриотизмот треба да биде важен дел од разбирањето на улогата на армијата во општеството и присуството на војниците во неа, пренесува Танјуг.
Вучиќ изјави дека е многу задоволен од резултатите на армијата, но и дека се многу загрижени за формирањето на воени сојузи во „нашата средина против Србија, поради што одбранбените капацитети на нашата земја се драстично зголемени“.
„Многу сме загрижени за формирањето на воени сојузи во нашата средина против Србија и соодветно на тоа дејствуваме одговорно, сериозно, не провоцираме никого, туку сакаме да го одвратиме секој што би извршил агресија врз нашата земја. Нашите одбранбени капацитети на воздухопловните сили и противвоздушната одбрана се драстично и драматично зголемени. И во годините што доаѓаат, особено, сите други системи ќе бидат, во сите други видови на нашата армија и родови на армијата, секако“, изјави Вучиќ пред новинарите по состанокот.
Тој истакна дека е многу задоволен од резултатите што ги постигнала српската армија.
„За граѓаните на Србија да знаат, ми се чини дека ќе разберат сè врз основа на овие бројки – имаме рекордни издвојувања, некаде околу 2,65 проценти од БДП за одбранбениот и безбедносниот систем, дури и малку повеќе, но не на најдиректен начин, но од тие големи пари, она што е најинтересно, дури 54,1 процент се инвестиции“, рече Вучиќ.
Тој додаде дека само 32,5 проценти се трошоци за персонал и други оперативни трошоци.
„Мислам дека ова зборува многу за нашите инвестиции во армијата, бидејќи е важно да се зачува мирот, а ние можеме да го зачуваме мирот само со одвраќање на некои од потенцијалните напади врз нашата земја“, нагласи Вучиќ.
Регион
Италија ги истражува „викенд-снајперистите“, Сараево се приклучува на постапката
Градскиот совет на Сараево денес даде согласност Градот да се приклучи кон кривичната постапка што во Милано се води против лица осомничени за снајперско дејствување врз цивили за време на војната. Одлуката е донесена откога италијанското обвинителство покрена истрага за таканаречените „викенд-снајперисти“, кои наводно плаќале за да пукаат врз цивили во опколениот град, пренесе Радио Слободна Европа.
Италијанските медиуми на почетокот на ноември минатата година објавија дека обвинителството во Милано покренало истрага врз основа на пријава од писателот и новинар Ецио Гавацени. Според неговата пријава, странци плаќале големи суми пари за со снајпер да убиваат граѓани.
Гавацени, по неколку обиди на Радио Слободна Европа да добие изјава, индиректно порача дека не сака јавно да истапува. Во меѓувреме, во Милано одржал прес-конференција на која најавил дека во февруари ќе објави книга за „снајперското сафари“.
Првите наводи за доаѓање странци на боиштето, како што вели, ги видел уште во 1995 година во текст на весникот Кориере дела Сера, по што почнал да пишува трилер на таа тема. Но, набрзо се откажал бидејќи сфатил дека знае премалку. На идејата повторно се вратил дури во 2022 година, поттикнат од документарниот филм Сараево сафари на словенечкиот режисер Миран Жупанич.
Се очекува обвинителството во Милано јавноста да ја информира за резултатите од истрагата во март оваа година. Доколку биде подигнато обвинение и се докаже вината на осомничените, тоа ќе биде прв случај во Европа некој пред суд да одговара за снајперски убиства на цивили во Сараево.
Додека се чека исходот од истрагата во Италија, и правосудството на Босна и Херцеговина ги проверува наводите, но до денес ниту еден снајперист не е процесиран за убиствата на цивили, а особено на деца, во Сараево.
За време на војната од 1992 до крајот на 1995 година, странски новинари и фоторепортери повремено престојувале на позициите на српските сили околу градот. Радио Слободна Европа контактирала некои од нив, но никој не можел да потврди дека лично видел странец кој платил за да пука врз градот.
За време на речиси четиригодишната опсада на Сараево, според податоците на здруженијата на жртви и пресудите на меѓународните судови, секое десетто дете убиено во градот загинало од снајперски истрел. Ранети се повеќе од 14.000 деца.
И покрај тоа, ниту еден снајперист до денес не одговарал по лична одговорност, ниту пред домашните, ниту пред меѓународните судови. Хашкиот суд во пресудите против највисоките функционери на Република Српска заклучи дека снајперската кампања имала една цел – „тероризирање на цивилите во Сараево“.
Регион
Софија предупредува: Блокадата на границите со Србија и Македонија носи критични економски загуби
Економските загуби за Бугарија и соседните земји ќе бидат критични поради блокадата на границите со Србија и Северна Македонија, изјави бугарскиот вицепремиер и министер за транспорт и врски Гроздан Караџов за време на денешниот „Софски економски форум“.
„Ваквите блокади водат до многу сериозни последици не само за транспортот, туку и за целата економија што зависи од снабдувањето“, рече Караџов, цитиран од БНТ. Според него, постапките на превозниците од Западен Балкан ги кршат основните европски права за слободно движење на стоки.
И покрај сериозноста на ситуацијата, министерот за транспорт појасни дека Бугарија нема овластување сама да го реши проблемот. Тој ги упати превозниците кон европските институции, бидејќи спорот е поврзан со новите правила за влез во Шенген зоната, пренесува „Факти.бг“.
„Подобро е да седнеме и да разговараме со европските институции. Ниту владата во Бугарија, ниту која било друга земја-членка немаат никаква врска со оваа одлука“, додаде Гроздан Караџов. Тој ја повика Европската комисија што поскоро да почне преговори за да се најде компромис додека не се отворат границите.
Вицепремиерот изрази сериозна загриженост дека неговите обиди да иницира „прозорци“ за премин преку граничните премини Калотина и Гујешево може да бидат неуспешни.
Во моментов, загубите за превозниците се проценуваат на десетици илјади евра дневно, а ризикот од последователни потреси врз цените на основните производи останува висок.

