И годинава илјадници луѓе, претставници на цивилните и верските власти во Босна и Херцеговина, судии на Хашкиот трибунал за поранешната СФРЈ во понеделникот во меморијалниот центар Поточари кај Сребреница им одадоа почит на жртвите на масакрот над Бошњаците во јули 1995 година кој меѓународната заедница го квалификува како геноцид кој го извршиле војската и полицијата на босанските Срби, но кој Република Српска го негира на 21-годишната.

Бројните учесници на комеморацијата дадоа почести за повеќе од осумте илјади убиени Бошњаци, по што следеше верски обред што го предводеше поглаварот на Исламската заедница во БиХ, реис Хусеин Кавазовиќ и погребот на 127-те жртви чии посмртни останки се откриени во масовни гробници, а се идентификувани во изминатата година дена.

Според официјалните документи, тие се убиени откако единците под команда на генералот Ратко Младиќ во попладневните часови на 11-ти јули 1995 година ја заземаа енклавата која беше под заштита на силите на Обединетите нации (УНПРОФОР) и спровеле планирана и систематска масовна ликвидација на сите бошњачки мажи и момчиња кои ги заробиле. Меѓу останките во понеделникот се дванаесет малолетници, а најмладиот убиен бил Авдија Мемиќ кој во јули 1995 година имал само 14 години.

Според податоците на Институтот за исчезнати лица во БиХ (INO), досега се пронајдени и идентификувани 6.532 жртви од колежот во Сребреница чии тела биле закопани во најмалку 77 масовни гробници. Останките на 6.302 од нив се претходно погребани во кругот на меморијалниот центар.

Сегашниот градоначалник на Сребреница, Ќамил Дураковиќ, изјави на комеморацијата дека падот на Сребреница бил еден од најтемните моменти во XX век. Ги повика сите коишто знаат нешто за преостанатите а неоткриени можи масовни гробници каде се најверојатно останките на уште околу илјада пријавени за исчезнати, тоа да го пријавата.

„Вистината и правдата се подеднакво потребни и за Бошњаците и за Србите“, порача градоначалникот на Сребреница и додаде дека само на тој начин е можено да се подигнат темелите за напредок.

Кармел Агиус, претседател на Меѓународниот кривичен суд за поранешна Југославија, изјави во Сребреница дека болката на семејствата не може да се искаже, но оти постои подготвеност трагедијата од 1995-та никогаш да не биде заборавена, а фактите јасно да се истакнат.

„Основниот елемент на секое помирување е правдата, а Трибуналот имаше многу важна улога. Важно е да се инсистира на тоа во процесот на зближување на трите народа да се признае минатото, заедно да се тагува и низ искрен дијалог да се свртат кон иднината и де се осигури злосторствата од 1995 година никогаш на не се повторат“, нагласи Агиус.

Цели 23- години Трибуналот се бореше за откривање на вистината на борбите во поранешна Југославија, а особено за настаните во Сребреница, кои ја „посрамотија и меѓународната заедница“, нагласи Агиус.

„Горд сум што Трибуналот недвосмислено утврди дека во Сребреница во 1995-та се случил геноцид и на тоа што Трибуналот процесуираше цела низа одговорни за тоа злосторство“, додаде. Призна притоа дека мандатот на Трибуналот бил ограничен, но тврди дека тој суд сепак дал важен придонес во откривањето на сите важни информации што е „најдобар одговор на сите кои се обидуваат да ги негираат злосторства и на кои поради тоа еден ден ќе им суди историјата“.

„Повикуваме политиката на надежи да преовладува над политиката на поделби“, рече Агиус.

Долгогодишниот судија и претседавач со Трибуналот, Теодор Мерон, во говорот истакна дека е убеден дека Хашкиот суд со своите пресуди придонел „на крајот да победи правдата а не силата“. Со пресудите како за генералот на војската на босанските Срби, Радислав Крстиќ, осуден за геноцидот во Сребреница, се зачувува колективното сеќавање на злосторствата и нивните жртви, рече Мерон.

„Важно е идните генерации да го научат урокот од минатото и никогаш да не се повтори“, рече Мерон кој во моментов е на должноста претседател на Резидуалниот механизам за кривични судови на Обединетите нации.

Претседателот на Претседателството на БиХ, Бакир Изетбеговиќ, најави дека сега уште порешително од кога и да е претходно ќе бара задоволување на правдата за секој убиен во Сребреница. „Без правда нема помирување ниту предуслови за проштевање и помирување“, рече Изетбеговиќ додавајќи дека вистината е најпотребна за градење заедничка иднина во земја оптоварена со тешки историски предизвици како што е БиХ. „Сонот за уништување на другите секогаш завршува со сопствен пораз…“, порача Изетбеговиќ,

Турскиот министер за надворешни работи Мевлут Чавушоглу порача на комеморацијата дека во неговата земја сочувствуваат со семејствата на жртвите во сребреничакта трагедија и сака БиХ и Балканот по воените страдања трајно да се стабилизираат. „Ако Босна не е мирна, ниту Турција не е Мирна“, рече Чавушоглу порачувајќи дека без стабилен нема ни стабилна Европа.

Поради минатогодишниот инцидент кога беше каменуван српскиот премиер Александар Вучиќ, во Сребреница не присуствуваа лица од српскиот државен врв. Во Сребреница, сепак, дојде Чедомир Јовановиќ, челникот на опозициската на Либерално-демократската партија на Србија (ЛДП), кој се залага за искрено соочување на Србија со одговорноста за злосторствата во војните од 1990-те,

„Негирањето на пресудите Хашкиот трибунал не нé води никаде. Потребно е јасен политички став кон политиката на злосторството и додека тоа не се случи, српскиот народ ќе носи хипотека којашто не му припаѓа“, рече Јовановиќ за новинарите и додаде дека с таков однос всушност сите Срби ги прави соодговорни за злосторството од јули 1995-та/

Според него, Вучиќ направил дополнителен проблем кога во 2015-та дојде во Сребреница на комеморацијата избегнувајќи да признае дека е извршен геноцид. Го критикуваше и претседателот на Република Српска, Милорад Додик кој одбива да дојде во Сребреница да им даде чест на жртвите.

Самиот Додик подоцна во понеделникот повтори дека останува на досегашниот став проблематизирајќи го и бројот на убиените Бошњаци во Сребреница.

„Ви велам дека нема да признаеме геноцид. Геноцид ниту се случил. Почна со лажната приказна за 8.700 убиени, Хашкиот трибунал ја намали бројката на 5.000, а сега се оперира со 4.000. Ние не знаеме што е вистината“, изјави Додик за новинарите во Бања Лука.

Предложи да се формира нова меѓународна комисија којашто ќе ги испита сите случувања,./крај/мф/сн

Извор: Макфакс