Шест месеци по одобрувањето на грантот, до Комитетот за одобрување инвестиции во Фондот за иновации стигнала информацијата за поврзаноста на советничката на премиерот Цветанка Ласкова со фирмата на нејзината снаа. Комитетот треба да ја донесе конечната одлука дали Христина Керкез, снаата на Ласкова, преку фирмата „Декодикс“ ќе добие 320.000 евра државни пари за проектот „Декодирај – ме“. Покрај за снаата на Ласкова, Комитетот треба да донесе одлуки и за грантовите на компанијата „Контура“ на Елена Донева поврзана со поранешниот амбасадор Јован Донев, за „Т – сенс“ поврзана со сопругата на актуелниот министер за култура Асаф Адеми и за „Микросам“ на поранешниот министер без ресор Веле Самак. Сите четири компании од „Транспаренси интернешнал – Македонија“ добија оценка среден ризик од аспект  влијанието на јавните функционери со кои се поврзани.

„Комитетот за одобрување инвестиции на 21. 01. 2018 година, понеделник, одржа седница на која им беше презентирана проценката на ризик која ја направи нашиот партнер ‘Транспаренси интернешнал – Македонија’ за компаниите што пријавија поврзаност со носители на јавни функции во сопственичката структура во сопственичката структура во рамките на првиот бран од Планот за економски раст на Влада на РМ. Деновиве ја очекуваме конечната одлука на Комитетот во однос на доделување финансиски средства од ФИТР“, велат од Фондот за иновации.

Комитетот за одобрување инвестиции во Фондот за инвестиции е независно тело формирано од петмина меѓународни експерти именувани од Владата. Претседателка на Комитетот е Кларис Бехар Молад, а членови се Доналд Луис ЏР, Николаос Георгулас, Глигор Ташковиќ и Авинаш Сахи, сите со меѓународно искуство во областа на инвестициите во иновациската дејност. Комитетот во истиот состав во јули минатата година им одобри грантови и на овие четири компании за кои повторно одлучува, но по притисокот од јавноста Фондот ги обврза сите добитници да дадат изјави за поврзаност со носители на јавни функции. Откако четирите компании пријавија поврзаност со функционери, Фондот во октомври минатата година изготви протокол за проценка на ризик, а „Транспаренси интернешнал – Македонија“ како надворешен соработник го примени и оцени дека четирите фирми се со среден ризик. Во понеделникот проценката „Транспаренси“ ја покажале на Комитетот кој го има последниот збор за одобрување на грантовите.

На компанијата „Декодикс“  ѝ беше одобрен грант од 19.954.200 денари, нешто помалку, односно 19.925.977 денари беа одобрени на „Микросам“, на „Контура“ и беа одобрени 3.638.655 денари, на „Т – сенс“ и беа одобрени 4.113.041 денари. Дали ќе потпишат договори со Фондот за да ги добијат парите зависи од конечната одлука на Комитетот.

Основно јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција пет месеци води предистражна постапка за можните злоупотреби при одобрувањето на грантовите во Фондот за инвестиции и технолошки развој. Постапката беше покрената откако јавноста реагираше на одобрувањето грантови на тукушто формирани компании и на компании поврзани со носители на јавни функции.

„Предметот е во предистражна постапка. По прибраната материјална документација, надлежниот обвинител издаде наредба за прибирање информации од стручните лица што постапувале во постапките на јавниот повик“, велат од Обвинителството за гонење организиран криминал.

Обвинителството, на крајот на јули годинава, соопшти дека оформило предмет по допрен глас за да утврди дали Фондот за иновации направил злоупотреби. Обвинителството извести дека презема мерки за утврдување факти во предметот, а во врска со сторени кривични дела во постапката по јавен повик за финансирање проекти за финансирање проекти во третиот столб од Планот за економски раст – прв инвестициски бран.

Откако обвинителството оформи предмет, апликациите за грантови ги повлекоа компаниите поврзани со вицепремиерот Кочо Анѓушев и пратеникот Хари Локвенец, а Фондот побара сите останати да достават изјави за поврзаност со функционери. Само четири од 77 компании се изјаснија дека се поврзани со носители на јавни функции. Со нив не се потпишани договори и парите не им се префрлени, а одлуката за тоа дали ќе ги добијат парите Комитетот за одобрување инвестиции во Фондот за инвестиции треба да ја донесе на крајот на јануари. Тоа се компаниите „Декодикс“ поврзана со советничката за култура на премиерот Цветанка Ласкова, „Микросам“ на поранешниот министер без ресор Веле Самак, „Контура“ поврзана со поранешниот амбасадор Јован Донев и „Т – сенс“ поврзана со актуелниот министер за култура, Асаф Адеми. За овие четирити фирми „Транспаренси интернешнал – Македонија“ направи проценка на ризик и утврди ниво на среден ризик од влијанието на јавната личност кај сите, со тоа што „Микросам“ на Веле Самак  е поблиску до низок ризик, а „Декодикс“ поврзана со Цветанка Ласкова е на граница со висок ризик па не ги исполнува условите за добивање на парите.

Последниот скандал поврзан со Фондот за иновации беше одобрениот грант на фирмата „Билд ДООЕЛ Скопје“ од 200 000 евра, сопственост на сопруг на вработена во Фондот која пред две недели добила решение за вработување на определено време. Од Фондот објаснија дека договорот со „Билд“ не е потпишан поради недовршена првна процедура, а во периодот кога на незиниот сопруг му бил одобрен грантот, таа не била вработена во Фондот туку била надворешен соработник.

Вчера Фондот на 65 компании им додели грантови за кофинансирање проекти од вториот инвестициски бран во рамки на првиот повик од третиот столб од Планот за економски раст. Овој пат од Фондот изјавија дека ги провериле сите компании и дека ниту една не е поврзана со носители на јавни функции.

Фондот за иновации и технолошки развој на крајот на јули годинава одобрил грант на Александар Гаврилоски, сопственик на „Билд ДООЕЛ Скопје“, а пред две недели ја вработил сопругата на Гаврилоски, Неда Икономова- Гаврилоска. Таа и пред вработувањето работела во Фондот, но како надворешен соработник. Директорот на Фондот за иновации, Јован Деспотовски не гледа ништо спорно во апликацијата за грант на компанијата „Билд“.

„Во моментот кога компанијата аплицирала за грантот, Неда Икономова-Гавриловска не беше вработена во Фондот за иновации и технолошки развој. Неа, како и многумина други ги ангажираме повремено за одделни проекти. Комисијата каде учествувала Икономова е формирана за ‘Предизвик за млади истражувачи’ (основни и средни училишта), со други надворешни членови. Нема никаква врска со Комитетот за одобрување на инвестиции на Фондот (лица именувани од Влада), што работи на евалуација на проектите од компаниите под сосема други повици и процедури“, вели директорот Деспотовски.

На „Билд ДООЕЛ“ Фондот му одобрил грант од 12.648.160 денари или околу 205 илјади евра за проектот „Примена и реализација на иновативен концепт за изградба на заштитни конструкции за земјоделски насади во секторот земјоделство“. Директорот Деспотовски вели дека иако е одобрен грантот, договорот со оваа компанија не е потпишан. Не поради непотизам или конфликт на интереси туку поради недовршена правна процедура.

„‘Билд’ си алицирал во планот за економски раст. Одлучувањето е надворешно целосно, тоа го прави Комитетот за одобрување инвестиции во Фондот за инвестиции. Комитетот одлучил да се додели грантот, но бидејќи не е комплетирана правната процедура, со нив не е потпишан договорот и не се исплатени парите“, изјави за „Макфакс“ директорот Деспотовски.

Ова е само последниот од низата скандали кои го следеа грантирањето во Фондот за иновации по објавувањето на грантистите на крајот на јули годинава. По силниот притисок во јавноста, први од одобрените грантови се откажаа компаниите поврзани со вицепремиерот за економски прашања, Кочо Анѓушев, и пратеникот Хари Локвенец. Поради нив, Фондот побара од сите добитници на грантови да се изјаснат дали се поврзани со носители на јавни функции. Од вкупно 77 компании, поврзаност со функционери пријавија четири. Тоа се компаниите поврзани со советничката за култура на премиерот, Цветанка Ласкова, со актуелниот министер за култура, Асаф Адеми, со поранешниот амбасадор Јован Донев и со поранешниот министер без ресор Веле Самак.

На компанијата „Декодикс“ на снаата на Ласкова ѝ беше одобрен грант од 19.954.200 денари. Снаата, Христина Керкез, се иззема од сопственичката структура, но и покрај тоа компанијата не ги исполни условите да добие пари од државата бидејќи е оценета како компанија со среден, кон висок ризик од влијанието на Ласкова. Нешто помалку, односно 19.925.977 денари беа одобрени на „Микросам“ на поранешниот министер без ресор Веле Самак. И оваа компанија е оценета како средно ризична од влијанието на јавниот функционер, но нејзината оценка се ближи кон низок ризик. Оценка среден ризик од надворешниот оценувач „Транспаренси интернешнал – Македонија“ добија и „Контура“ на Елена Донева поврзана со поранешниот амбасадор Јован Донев со одобрени 3.638.655 денари и „Т – сенс“ поврзана со актуелниот министер за култура Асаф Адеми, на која ѝ се одобрени 4.113.041 денари.

Фондот со овие четири компании не ги потпиша договорите оти се очекува одлука од Комитетот за одобрување инвестиции во Фондот за инвестиции по нивните изјави дека се поврзани со носители на јавни функции.

Од Фондот најавија дека Комитетот ќе ги донесе конечните одлуки за четирите компании на следната седница, закажана за 24 јануари.