Заштитените насилници некогаш посилни и од нивните заштитници: задоцнети интервенции во откривање на убиство по нарачка

Насилници сеат страв меѓу мирните македонски граѓани

ЗАШТИТА

Заштитените насилници некогаш посилни и од нивните заштитници: задоцнети интервенции во откривање на убиство по нарачка

Коста ПОПОВСКИ

Во Државно основно училиште во населбата Козле во Скопје деновиве беше спречено киднапирање ученичка. Киднапирањето, според пријава во МВР од родител на ученичката, требало да го извршат лица во времето кога девојчето во придружба на мајката влегувало во училишниот двор. Од автомобил „опелли без регистарски таблички, наводно, излегле две лица и се заканувале:::“На девојчето ќе му ја смениме облеката??и, што мајката „го превелааи дека ќерката ќе биде киднапирана. Рекетарите потоа влегле во автомобилот и исчезнале. Полицијата ги откри пријавените и биле повикани на информативен разговор. Тие се бранеле дека немале намера да киднапираат, а таму биле само за тоа на мајката на ученичката да Ј кажат дека нејзиниот сопруг им должи пари и оти сакале да ја замолат да влијае да им ги врати парите. Но, не знаеле како да го кажат тоа за да се разбере, па рекле дека ќе му ја сменат облеката на девојчето.Тие имале и докази за долгот.Истовремено, осомничените поднеле приватна тужба против мајката за лажно пријавување грабнување. Во полицијата беше потврден настанот, со објаснување дека двете страни се прикажувале како жртви по нерасчистени должнички односи и дека пријавеното киднапирање не било поткрепено со валидни докази.

Вакви и слични настани се евидентираат насекаде во државава. На крајот на минатиот месец во едно кумановско село беше киднапирано дванаесетгодишно дете. Насилниците барале пари од неговите родители. Полицијата во меѓувреме ги најде киднаперите и против нив поднесе кривична пријава за киднапирање. Во 2003 година, во Врапчиште, Гостиварско, беше киднапиран оџата. И денес не се знае неговата судбина, и покрај тоа што на киднаперите им биле исплатени, наводно, 800.000 марки. Во петокот во населбата Аеродром, откако ја скршиле бравата во еден стан, млада брачна двојка влегла во него и ја сменила бравата. Сопствениците на станот подоцна повторно ја скршиле влезната врата, влегле во станот и тие ја смениле бравата. Моментално трае предистражна постапка да се докаже чиј е станот. Има индиции дека станот бил под хипотека и додека траела хипотеката првиот сопственик успеал да го препродаде дури на седум лица. Во полициските станици во државава дневно се пријавуваат најмалку пет обиди за киднапирања, насилства, уцени или извршени убиства поради нерасчистени должнички односи, закани на лихвари спрема побарувачите на пари дека ќе бидат убиени тие или член од нивното семејство, притоа покажувајќи валидни документи дека заемобарателите се согласиле со условите на заемодавците. Чести пријави до полицијата се доставуваат против рекетари, наводни заштитници на лица и објекти, кои со уцени принудуваат бизнисмени да ги „заштитуваатти божем од насилници и крадци. По интервенција на полицијата, осомничените заканувачи, кои се повикувани на информативен разговор, се жалат дека судските органи не сакаат или немаат време да ги решаваат имотноправните долгови на граѓаните или таквите предмети се влечкаат и по десет години, па тие се принудени самите да интервенираат. По правило, полицијата само евидентира вакви случаи, а потоа странките ги упатува да поведат судска парница. Во меѓувреме, се случуваат разни кривични дела. Насилствата од ваков вид практично го парализираа и онака лошото функционирање на правната држава. Полицијата не е многу ангажирана, исто и судството. Голем број граѓани станаа заложници на насилници, на рекетари, на уценувачи, на слободни стрелци кои се најмуваат на пазарот како да земате рентакар. Тие што ги бараат услугите на рекетарите тврдат дека легално, преку судски инстанци, не можат да ги остварат своите законски права и оти единствен начин да дојдат до своите пари се овие насилници, кои често знаат да се завртат и против сопствените нарачатели.

Во секој помал град во Македонија, во локалните кафулиња, како украсен декор, седат млади лица со габаритна физика, со потстрижени глави, дебели, мускулести куси вратови на кои висат дебели златни синџири со крст или полумесечина или симболите „вера љубов и надежжи и златни белезици на десната и со „картиеее“ на левата тетовирана рака.Тие се заштитен знак на градот. Страв и трепет. Тие се закон. Самите се нарекуваат заштитници на трговски објекти, златарници, маркети, установи, автомобилски салони, слаткарници, на сопственици на бутици, кафулиња, амбуланти, ординации и на бизнисмени или на партиски или политички личности. Народот ги нарекува како што треба: рекетари, изнудувачи, насилници, грабнувачи, неранимајковци.Тие седат по кафулињата, со сув „џек дениелссс“ со индиски оревчиња и пржени ракчиња и „давидоффипо некоја извршена акција на насилство или чекаат да бидат најмени.

Во Охрид против рекетарите се изречуваат прекршочни и кривични казни, но никако да одат во затвор. „Станува збор за познати прекршители на јавниот ред и мир и сторители на кривични дела. Против нив повеќе пати се пишувале пријави, а другото е работа на судските органи°, вели Петар Коровешоски, началник на СВР-Охрид. „Ќе побарам поголема ефикасност во справувањето со нарушувачите на јавниот ред и мир и безбедноста°, е ставот на охридскиот градоначалник Александар Петрески. Охридската јавност прашува како е можно луѓе кои учествувале во демолирањето на дел од полициската станица во Охрид, во неколку крвави тепачки, пукале и тешко раниле неколкумина да се наоѓаат на слобода и повторно да предизвикуваат инциденти.

Очигледно, некој им помага да ги избегнат казните. Во Тетово грижата за обезбедување кафулиња, пицерии, ресторани, бизнис-објекти, приватни капацитети и бизнисмени, трговци, политичари и партиски простории ја имаат рекетарите. Сопствениците на угостителски или трговски објекти избегнуваат да спомнат име на рекетар. Нив во Тетово ги има најмалку дваесет групи со по шест-седум изнудувачи. „Цел ден седат по кафулиња, пицерии и ресторани. Јадат и пијат на сметка на домаќинот. Угостителите не смеат да се спротивстават, ни рече еден соговорник, сопственик на златарница и кафуле. Тетовските „кртовиии“, „црвиии“ и како уште се нарекуваат самите остваруваат тесни врски со скопското подземје, но и со слични во Албанија и во Бугарија. Возат силни автомобили БМВ, „мерецедесиии, „голфовиии“, „аудиии“,,,“поршеааа“. Некои се поврзани со структури во полицијата и во судството. Во СВР-Тетово не го коментираат присуството и однесувањето на овие рекетари. Во Струмица изнудувачите најмногу се присутни низ угостителските и трговските објекти и фирми. Така е и во секој друг град во државава. Полицијата, наводно, нема докази да реагира, а судството чека комплетни досиеја да суди.

Во Скопје ги има најмногу. Наш соговорник, полициски инспектор во Одделот за борба против секаков вид насилство, тврди дека има над сто групи од три до седум изнудувачи, заштитници, кои со сила „вршат услугиии“ на сопственици на разни претпријатија. Најмногу се ангажирани од лица кои враќаат свои пари од зајмувачи, исто така махери, кои заборавиле дека се должни, а судот не е заинтересиран таквите случаи да ги реши бргу или во примерно време.Во Македонија класичното рекетарство, изнудувањето, насилното наплатување за наводна заштита на имотот и луѓето, влезе пред најмногу десет или дванаесет години. Првиот час по рекетарство го одржаа насилниците при демонтирање на ноќниот клуб „Хард роккиво Скопје, под закрила на СДСМ. Случајот и денес, полициски и судски, не е расчистен. Истовремено, во Градскиот парк во Скопје беа уапсени шест изнудувачи, фатени на дело. Уценетиот бизнисмен со кафе, кај фонтаната во Градскиот парк, на рекетарите кои го уценуваа со убиство, во актовка им предаде 250.000 марки, наводно за да го заштитуваат неговиот бизнис, и покрај неговото противење да ги најми. Откако ги предаде парите, според планот, полициски инспектори ги уапсија сите шест рекетари. Највисока казна доби водачот на рекетарите- една година затвор во †Идризовоои. Вратата на рекетарството во државава беше широко отворена.

Политичкото рекетарство се појавуваше и се појавува пред секои парламентарни, локални и претседателски избори. Партиите најмуваат „бричени главиии“ да ги заплашуваат избирачите. По изборите, во зависност од тоа кој победил, рекетарите или се повлекуваат во илегала или стануваат главни изнудувачи, заштитени од партијата на власт. Економското рекетарство е најсилно. Изнудувачите, откако ќе дознаат дека на некого добро му одат работите, почнуваат да го уценуваат и да земаат процент . Лихварското рекетарство е најнеобјасниво. Во тој незаконски бизнис влегуваат лица кои зајмуваат пари и лица кои бараат заеми, а потоа не можат да ги вратат. Најчесто тоа се случува при големи партии комар или во легалните коцкарници,кога се зајмуваат пари од рекетари и од луѓе на кои им е работа тоа. Во Македонија се случуваат вистински драми и семејни трагедии по големи загуби пари на комар. Се губат станови, куќи и викендички. Цели семејства осиромашуваат и ги плаќаат долговите со години. Функционерското рекетарство е најзаштитено. Во него се вмешани најчесто синови, но и членови на семејства на влијателни функционери или влијателни бизнисмени. Заштитените таткови галеничиња прават сў што сакаат и пак се слободни и недопирливи.

Дали државава има сила да се ослободи од нив. „Нолимус аут велимусси? Сакаат ли надлежните да ги снема таквите?

Полицијата тврди дека докажувањето рекатарство е многу тешка работа. Испреплетени се состојбите: во секоја интервенција следува противинтервенција. Од власта, од влијателни лица, од бизнисмени, од лица кои се поврзани семејно со изнудувачи, со оние кои барале заштита од рекетари, од влијателни полицајци или политичари, без разлика дали се на власт или не се. Во судството и во полицијата има структури кои ги штитат пропаднатите бизнисмени, лихварите, трговците со незаконска стока. Сите тие по правило најмуваат рекетари да бидат заштитени. Министерот за внатрешни работи, Љубомир Михајловски, како што дознаваме од полициски извори, од петни жили настојува, без разлика на сў, неговата †армадааи да влезе во војна со рекетарството и со заемодавците. Но, очигледно, отпорите се големи и во полицијата и во политичките елити, затоа истражните органи се недоволно агилни во прибирање аргументи, докази и сведоци, така што обвинителствата ги одбиваат полициските пријави, а во многу случаи и валидните докази не се многу почитувани од обвинителствата и од судските совети. Рекетарите имаат направено погодна клима на одбрана: ако се загрозени, знаат кому да му се јават за да бидат заштитени!