Европските сојузници внимателно го следат политичкиот подем на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс, кого некои аналитичари го сметаат за поидеолошки профилирана фигура од сегашниот претседател на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп.

Според експертите интервјуирани од „Политико“, доколку Венс стане шеф на државата, тој би можел да тргне по многу поинаков курс во надворешната политика, со понагласени елементи на изолационизам.

Дел од европските дипломати, како што е наведено, не очекуваат Венс да ја продолжи улогата на САД како клучен гарант за безбедноста на сојузниците, што е една од централните детерминанти на американската глобална стратегија со децении. Ваквите проценки поттикнуваат дискусии за можното преобликување на односите меѓу Вашингтон и европските престолнини, особено во контекст на безбедносните предизвици на истокот од континентот.

Политикологот Суматра Маитра, која се смета за еден од блиските соработници на Венс, смета дека критичарите ја толкуваат неговата идеолошка ориентација како подготвеност за одлучувачки пресврт во американската надворешна политика. Како што оценува, Венс не е склон кон концептот на САД како „глобален полицаец“ и е за редефинирање на улогата на Америка во светот.

Во центарот на политичката програма на Венс, како што истакнува Маитра, е економската реконструкција на земјата. Посебен акцент се става на зајакнување на домашната индустрија и поддршка на работничката класа, што се вклопува во поширокиот наратив за враќање на производството во САД и намалување на зависноста од странските пазари.

Венс, кој има 41 година, сè повеќе се споменува како водечки републикански кандидат за претседателските избори во 2028 година. Неговото евентуално влегување во трката за Белата куќа, судејќи според сегашните проценки, би отворило нова фаза на дискусија за насоката во која ќе се движи американската внатрешна и надворешна политика во следната деценија, пренесува медиумот.

Финскиот претседател, Александар Стаб, изјави дека САД не можат да ѝ наредат на Финска да се откаже од својата одбрана во случај на руска агресија, нагласувајќи дека такво сценарио „нема да се случи“.

Стаб, кој е долгогодишен експерт за Русија и Владимир Путин и еден од европските лидери ценети од американскиот претседател Доналд Трамп, одговараше на прашање за зависноста на европските сојузници од американската воена поддршка. Во едно интервју, новинарот му претстави хипотетичка ситуација во која идниот американски претседател би ѝ рекол на Финска да не војува со Русија, дури и во случај на напад врз балтичките држави, туку да се согласи на преговори.

„Не. И тоа нема да се случи“, одговори Стаб. Тој додаде дека односот меѓу Хелсинки и Вашингтон е двонасочен и дека соработката се заснова на заеднички интереси.

„Тоа е исто така однос на реципроцитет“, рече тој, нагласувајќи дека постои причина зошто билатералната одбранбена соработка меѓу САД и Финска е подлабока од кога било.

Стаб потсети дека следната недела 25.000 војници ќе се обучуваат во северна Норвешка и Финска, вклучувајќи 5.000 Американци. „Постои причина зошто Америка сакаше да купи 11 мразокршачи, кои ќе се користат за нејзините поморски сили. Постои причина зошто имаме договор за одбранбена соработка. А причината е што Финска има една од најмоќните армии на границата со Русија“, рече тој.

Финска дели граница со Русија од околу 1.340 километри, најдолга меѓу членките на Европската унија. Откако Русија започна целосна инвазија на Украина во 2022 година, Хелсинки брзо стави крај на децениите воена неврзаност и стана членка на НАТО во 2023 година.

Пристапувањето на Финска во НАТО значително ја промени безбедносната архитектура во северна Европа. Тоа ѝ даде на алијансата дополнителна копнена граница со Русија, а Финска стана клучна за одбраната на балтичкиот регион и Арктикот. Според НАТО и финското Министерство за одбрана, земјата има силни резервни сили и развиен систем за општа воена регрутација, додека ги модернизираше своите воздухопловни сили преку купување американски борбени авиони Ф-35.

Во декември 2023 година, Финска и Соединетите Американски Држави потпишаа Договор за одбранбена соработка (DCA), кој им овозможува на американските сили пристап и користење на неколку фински воени локации. Договорот е дел од поширокото зајакнување на американското воено присуство во нордискиот регион, во координација со Норвешка, Шведска и Данска.

фото/Depositphotos

Иако наводно бил омилен на неговата мајка, кралицата Елизабета II, поранешниот принц Ендрју долго време е извор на проблеми за британското кралско семејство.

Ендрју Маунтбатен-Виндзор беше уапсен вчера, на неговиот 66-ти роденден, под сомнение за злоупотреба на јавна функција како дел од истрагата што произлегува од неговата врска со Џефри Епстин. Тој е првиот висок член на британското кралско семејство уапсен по речиси 400 години, од времето на кралот Чарлс I.

Роден како принц во 1960 година, Ендрју е трето дете и втор син на кралицата и нејзиниот сопруг, принцот Филип. Додека неговиот постар брат Чарлс беше предодреден за тронот, Ендрју го следеше испробаниот пат за помладите кралски синови: воена служба.

По 22 години во Кралската морнарица, за време на кои летал во борбени мисии како пилот на хеликоптер во Фолкландската војна во 1982 година, Ендрју беше назначен за специјален претставник на Велика Британија за меѓународна трговија и инвестиции во 2001 година. Неговите чести патувања финансирани од даночните обврзници му го донесоа прекарот „Ер Мајлс Енди“ во печатот.

Тековната полициска истрага е поврзана со тој период. Таа доаѓа откако документите во неодамна објавените досиеја на Епстин сугерираат дека Ендрју, додека бил трговски претставник, му предал официјални владини документи на покојниот финансиер.

Некогаш предмет на медиумска фасцинација за неговиот љубовен живот, човекот наречен „Ренди Енди“ од таблоидите стана редовен извор на наслови за неговите финансиски проблеми и врски со сомнителни личности, вклучувајќи го и Епстин, американски финансиер и осуден сексуален престапник.

Во 2015 година, американските судски документи тврделе дека Ендрју имал сексуални односи со малолетничка, три пати помеѓу 1999 и 2002 година во Лондон, Њујорк и на приватниот карипски остров на Епстин. Тој негира дека некогаш се сретнал со жената, подоцна идентификувана како Вирџинија Робертс Џуфре.

Откако Епстин беше повторно уапсен во 2019 година, Ендрју даде катастрофално интервју за програмата „Newsnight“ на Би-Би-Си, во кое се обиде да ги објасни своите контакти со Епстин. Се покажа како целосен неуспех – интервјуто беше критикувано за неговите неверојатни објаснувања и недостаток на сочувство кон жртвите на Епстин.

Соочен со негативни реакции, Ендрју објави на 20 ноември 2019 година дека се повлекува од јавни должности и добротворни улоги „до понатамошно известување“.

Во август 2021 година, Џуфре поднесе тужба против Ендрју во суд во Њујорк, тврдејќи дека принцот имал секс со неа кога имала 17 години. Ендрју продолжи да ги негира обвинувањата, но беше лишен од сите негови воени и кралски добротворни должности.

На крајот постигна спогодба во случајот за неоткриена сума. Иако се изјасни за невин, Ендрју го призна страдањето на Џуфре како жртва на трговија со луѓе заради сексуална експлоатација. Џуфре изврши самоубиство во април минатата година на 41-годишна возраст.

Минатата година, еден судски случај откри врска на Ендрју со бизнисмен и осомничен кинески шпион на кого му беше забранет влез во Обединетото Кралство како закана за националната безбедност. Властите беа загрижени дека човекот можеби го злоупотребил своето влијание врз Ендрју, според судските документи.

Откако се појавија е-пошта што покажаа дека Ендрју бил во контакт со Епстин подолго отколку што претходно тврдеше, и откако посмртно објавените мемоари на Вирџинија Џуфре донесоа нови обвинувања, кралот Чарлс III му ги одзеде титулите на својот брат како принц и војвода од Јорк во октомври и го избрка од неговата вила во Кралската ложа во Виндзор.

Објавувањето на милиони страници од досиејата на Епстин од страна на Министерството за правда на САД минатиот месец предизвика нова истрага.

И покрај отстранувањето на неговите титули, тој останува осми во редот за британскиот престол.

фото/Depositphotos