Контакт

Daily news

Македонија ја губи битката со загадениот воздух – смртните случаи во пораст

Објавено пред

Се зголемува бројот на канцерогени и кардиоваскуларни болести, Македонија со сигурност за брзо време ќе стане лидер во светот на уште една непопуларна скала. И сето тоа се должи на загадениот воздух со кој граѓаните се трујат, а никој од функционерите во власта не одговара за тивкото убиство на сите граѓани. Кислород се помалку има, посебно во зимскиот период, што е главна причина за најсмртоносните болести во Македонија кои земаат замав, додека повиканите да се справат со овој проблем импровизираат и тактизираат купувајќи време.

Штетните честички во воздухот во Македонија, според Информативниот центар за животна средина, биле најприсутни во 2012, извесно намалување имало во следните години, за во 2015 да повторно да почне нагло да се зголемува.

Токму 2015 е годината во која според статистиката до која дојде Макфакс, Македонија станува четврта земја во светот по заболување од канцер на бели дробови кај мажи и жени, трета во светот по смртност од канцер на белите дробови и на високото второ место во Европа. Истата година најниска смртност од оваа болест имало во Нигерија, Танзанија и Нигер. Стручната медицинска јавност сугерира дека најголема причина за канцер на белите дробови е пушењето, но ако се погледне листата на земји со најмногу конзументи на цигари од 2015 година, ќе се види Македонија не е во првите дваесет. Тука се Грција, Индонезија, Латвија, Чиле, Кина, Русија, Франција, Турција, кои пак и покрај големиот број пушачи, не се на врвот на листата на канцер на белите дробови како што се најде Македонија.

Дополнително, според истражувањето, 3,6 проценти во 2015 година во водечките причини за неспособност во Македонија се болестите на белите дробови, 12,2 проценти се срцеви болести. Во водечките причини за смрт во Македонија 4,6 проценти се белодробни заболувања, а 25,3 отсто срцеви заболувања. Во светски рамки овие статистики се далеку помали.

Стапката на смртност во Македонија поради аерозагадување со ПМ-честички е 80,6, вели студијата на Global Burden of Disease Study од 2010 година. Извештајот на Светската банка говори за тоа дека 3,2 проценти од БДП се трошоци заради заболувања. Студијата на АРНЕСОМ говори за тоа дека со намалување на ПМ 2,5-честичките до граничната вредност на СЗО, ќе се добијат до 40 месеци очекувано траење на животот, а 775 животи годишно ќе бидат спасени во Скопје.

Во 27 земји во Европската Унија во 2005 година проценето е дека ПМ 2,5-честичките предизвикале 494.000 предвремени смртни случаи главно поради кардиореспираторните болести. 57,5 отсто е стандардизирана стапка на смртност која му се припишува на аерозагадувањето. Базирано на наодите на многубројни епидемиолошки студии, докажана е силна асоцијација помеѓу арерозагадувањето со суспендирани ПМ-честички и кардиоваскуларен морбидитет, морталитет и болнички приеми.

Постои силна асоцијација помеѓу зголемената смртност и краткорочните елевации на ПМ 10 и ПМ 2,5 честичките. Има зголемување нa дневната смртност за 0,4-1,0 отсто поради зголемувањето на ПМ 2,5 за 10-μg/m3, особено кардиоваскуларна смртност. Долготрајната изложеност на ПМ-честичките ја зголемува вкупната смртност во просек 6 отсто, а среднорочните експозиции се 4 отсто.

Алармантноста за штетните последици од загадениот воздух и високиот процент на пм 10 честитките во комбинација со пм 2.5 честичките, сè помалку предизвикуваат вознемиреност кај населението во Македонија, но сè повеќе влијаат врз здравјето на граѓаните. Светската здравствена организација предупредува дека и умереното загадување на воздухот може да биде ризик-фактор за мозочен удар.

Што е причината за загадувањето во Македонија?

Според проценките од студијата на Светска банка во Македонија, 1.100 луѓе годишно умираат како последица на аерозагадувањето. Во 2016 година најзагадено било во ноември и декември, најмалку во јули и мај. Лани најзагадени градови биле Скопје, Куманово, Тетово и Битола.

Јован Мазгански, физичар по професија, дел од Здружението „Екоскоп”, вели дека мерки за подобрување на квалитетот на воздухот, а со тоа и превенција за нарушеното здравје на граѓаните не се преземаат бидејќи властите наместо да работат на проекти за намалување на аерозагадувањето, инвестирале во споменици.

Повеќе им оди во прилог да направат еден споменик или една триумфална капија бидејќи таа ќе остане и ќе се знае кој ја направил, додека ако се посветат на загадениот воздух, тоа ќе биде заборавено. Според мене, најлошо е што ние имаме малку мерни станици. Од 13 станици, само на две места се мерат ПМ 2,5 честички, кои се поопасни затоа што најдлабоко продираат во белите дробови, додека поголемите честички остануваат во погорните дишни патишта и можат да се исфрлат со кашлање. Статистиките за 2016 се поразителни. Во Тетово, граѓаните дишеле загаден воздух 302 дена. Во Центар, 147 денови ПМ 10 честичките биле над дозволеното, во Карпош 145, во Гази Баба вкупно 177 денови, Лисиче 161, што значи, повеќе од половина од 2016 година било загадено над дозволеното.

Есента од Министерството за животна средина и просторно планирање направија истражување и на прво место како загадувач го ставија огревот на дрва. Прашувам зашто среде лето, на пример јули, статистиките повторно покажуваат дека воздухот е загаден? Ние не знаеме од каде доаѓа загадувањето. Предложив, ако треба, да ми дадат четири инструменти, без пари би анализирал за да откријам од каде доаѓа загадувањето и што е предизвикувач. Но, тие замолчеа. Кога е воздухот во прашање, не се презема речиси ништо. Со Светската здравствена организација направивме проект за здравје и екологија до 2030 година. Го предовме во Влада, тие нè пофалија, но не дадоа пари“, вели Мазгански.

Тетово и Скопје најазагадени градови

Според анализите на Светска банка, загадувањето со штетните честички го чинело македонскиот буџет околу 253 милиони евра. Огромната сума што граѓаните ја плаќаат како последица од загадениот воздух е резултат на огромниот број случаи на прерана смрт и за набавка на лекови. Тетово беше на врвот од листата на „Гардијан“ како најзагаден град во светот. Кога е во прашање Европа, Тетово и Скопје се меѓу првите три според загаденоста на воздухот, а меѓу првите десет е и Битола.

Невладината организација „Еко герила“, која работи на оваа тематика, направи стотици истражувања со цел тетовци да дишат чист воздух. Целта делумно ја постигнаа.

-Во текот на 2016, кога комбинатот Југохром не работеше, а споредбено со истиот период во 2015 година, Тетово беше 40 до 50 проценти помалку загадено. Најголема разлика е воочена во Тетово, каде што загадувањето на годишно ниво од просечната вредност од 140 до 150 микрограми на кубен метар, за првпат е намалено на 97, иако Југохром не работел само 4 месеци од годината. Намалување на загаденоста е регистрирано и во Кичево, каде РЕК Осломеј работел само 40 дена во текот на 2016 година. Бројот на малигните заболувања во Македонија последниве години достигнува огромен пораст. Ниту еден интерес не е поважен од здравјето на стотиците илјади жители кои се принудени секој ден да вдишуваат 30 тони прав од Југохром во воздухот. Во 2016 година во Тетово чист воздух се дишел само 68 дена“, велат од „Еко герила“.

„60 Стајковци“ се случуваат поради загадениот воздух

Според светските статистики, во деновите кога штетните честики се зголемени, ризикот за исхемичен мозочен удар е зголемен за 34 проценти. Освен врз мозокот, загадениот воздух има ефект и врз работата на срцето и белите дробови, а поврзан е и со дијабетесот. Во Македонија, 25 проценти од смртните случаи од срце и мозочни удари, како и 4,6 проценти од рак на белите дробови се од аерозагадувањето, пишува во анализите на Институтот за јавно здравје. Според истите студии, ако загадувањето е намалено, животот на овие болни би се продолжил за две ипол години.

Институциите си играат пинг-понг, никако не можеме да дојдеме до решението. Кога во Карпош беше измерен 20 пати позагаден воздух од дозволеното, решението беше два дена бесплатен превоз, вака состојбите ги објаснува екоактивистката Мерима Ебип од „Скопје смог аларам“, која, вели дека во Македонија речиси не се дише, а респираторните и белодробните болести царуваат.

„Во последниве две години она што го гледаме како податок е дека има околу 1350 смртни случаи како последица на загадениот воздух, или четворица мртви секој ден. Според Институтот за јавно здравје, секое второ дете кое ќе побара лекарска помош страда од респираторни болести, кои најчесто се предизвикани од загадениот воздух. Последната статистика што јас ја добив е поврзана со случувањата во Стајковци, каде, за жал, се случи една голема катастрофа и загубивме 21 човечки живот. Е, сега, како ќе ви звучи ако ви кажам дека „60 Стајковци“ се случуваат во Македонија поради смогот?! Поразителни се фактите дека Македонија се наоѓа на петто место по квалитет на лош воздух во Европа, поразително е тоа што Тетово, Скопје, заедно со општините се убијци на народот, а тоа го гледаме и по зголемените бројки на карцином и малигни заболувања. Пред неколку години имаше статистика и за Пелагонискиот Регион, каде можело да се види зголемување на бројките кога се во прашање малигните заболувања кај деца. Негрижата за животната средина и здравјето на луѓето не е политика туку криминал. Ако функционерите не се грижат за животот на граѓаните, тогаш зошто се одговорни за нас? Тие две работи по дифолт одат заедно“, вели Ебип.

Како екоактивистка, вели дека посакува таа и нејзиното дете да дишат здраво. Свесни се дека во летниот период оваа тема не е актуелна, освен за идните градоначалници. Претставници од невладината организација „Скопје смог аларм“ биле повикани да ги дадат своите предлози за подобрување на амбиеталниот воздух и здравјето на граѓаните. Воведувањето забрани за хронично болните, додека не се среди состојбата со воздухот, е мерка која веќе одамна требала да биде спроведена, бидејќи тие се изложени на најголем ризик. Гасификацијата е една од најсуштинските мерки кои со сигурност ќе го подобри животот на граѓаните кога е во прашање здравјето, но тоа остана ветување од претходната, а засега и од актуелната власт. Последниот рок за гасификација е во 2018 година за бројките кои ги презентираат ПМ 10 и ПМ 2,5 честичките да бидат намалени.

Според статистиките, бројот на загадени денови расте паралелно со бројот на малигни и респираторни заболувања, но и со смртните случаи. За оваа „еколошка трагедија“ се зборува постојано, а се заборава во летото. Бројките се поразителни, но за време на летото и власта молчи. Невладините организации се согласуваат дека Владата инвестирала во работи кои се убави за очите, но поразителни за здравјето.

Последици од аеро-загадувањето може да бидат прерана смрт, смрт како последица на дишење воздух со премногу честички, проблеми со дишењето но и астмата, болки при дишењето, хроничен бронхитис, намалена функција на белите дробови, зголемување на ризикот од срцев удар, заболување од рак но и ризик од аномалии кај новороденчиња. Македонија статистиките за смртните случаеви, последица од штетните честички во воздухот ги добива со задоцнување од година ипол.

Ако во светот загадениот воздух е четврта причина за смртност, во Македонија таа е на шестото место. Аерозагадувањето придонесува за 4,3 милиони предвремени смртни случаи.
Економската штета на ниво на Унијата е речиси 330-940 милијарди евра. Најмногу од сите смртни случаи се карциномите – 8,2 милиони: карцином на белите дробови – 1,59 милиона, карциноми на црниот дроб – 745.000, на желудникот – 723.000, колоректалниот карцином – 694.000, на дојката – 521.000, езофагеалниот карцином – 400.000.

Кристијан Ландов



©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Daily news

Груевски оди во затвор – Апелација му ја потврди казната

Објавено пред

Апелациониот суд Скопје, постапувајќи по кривичниот предмет познат во јавноста под името „Тенк“ по одржана јавна седница, донесе пресуда со која му ја потврди двегодишната затворска казна на премиерот Никола Груевски. „Жалбите на обвинетиот Никола Груевски изјавени лично и преку неговите бранители ги одби како неосновани, а првостепената пресуда ја потврди во целост, со што му ги потврди двете години затворска казна“, пишува во соопштението од судот.

Второстепениот суд делумно му ја уважи жалбата на Ѓоко Поповски и му ја намали казната на 4 години и 6 месеци, а во останатиот дел првостепената одлука ја потврди.

За Гордана Јанкулоска за „Тенк“ е издвоена во друга постапка и пресудата за неа, под обвинение дека ја злоупотребила службената положба и го натерала Поповски да го намести тендерот за „мерцедесот“ што го посакал Груевски, ќе биде изречена на 8 октомври.

Прикажи повеќе...

Daily news

Бизнисменот Минчо Јорданов треба да сведочи дали бил уценет со пари во шпионската афера

Објавено пред

Spion

Бизнисменот Минчо Јорданов утрово во кривичниот суд е повикан да сведочи во предметот што го презеде специјалното јавно обвинителство под кодно име „Шпион“.

Обвинетите Миќо Наскоски, Зоран Божиновски и Марјан Маџовски, како што рече на минатото рочиште обвинителката Елизабета Јосифовска, со цел да се стекнат со противправна имотна корист, му се заканиле на бизнисменот Минчо Јорданов дека ќе објават податоци за наводна криминална приватизација и откуп на акциите во АД „Бетон“ и на други негови фирми. Во намерата не успеале, а Јорданов не ги исплатил парите.

„Обвинетиот Александар Диневски прибавувал податоци со степен на државна тајна, а потоа ги доставувал или директно на странските разузнавачки служби или му ги давал на обвинетиот Марјан Ефремов, кој ја формирал групата за уцени, изнуди и шпионажа и ја координирал од 2009 до 2013 година, регрутирајќи нови членови во мрежата. Со обвинетиот Мирослав Зафировски од УБК прибирале податоци за луѓе од ЦИА присутни во Македонија и за штаб на ЦИА во Ирак. Тие прибирале и податоци за организациската поставеност на УБК“, рече Јосифовска за „Шпион“, кое СЈО врз база на нови прислушувани разговори го презеде од Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција.

Ефремов, според обвинението, групата за изнуда и тргување со тајни информации од безбедносните служби на Македонија ја направил во 2009 година и, како што тврди обвинителството, тој е мозокот на целата операција. Информациите им ги продавале на Кост Н. од грчката разузнавачка служба, Петар Н. и Јуриј Н. од унгарската и на други лица од странски разузнавачки служби.

Секој од обвинетите, зависно од тоа во која институција работел, снимал службени документи, кои потоа им ги продавал на грчката, руската, унгарската и српската разузнавачка служба. Обвинети во овој случај се и тогашниот шеф на Кабинетот на претседателот на Собранието, Трајко Вељаноски, генералот Горан Стојков, Миќо Насковски, Ѓорѓи Хаџимицев, Цветан Дамјановски (заедно со други нивни колеги од МВР, УБК, АР и Военото разузнавање, кои дел се веќе осудени) и Зоран Божиновски, кој во групата имал улога ако уценуваните не дадат пари, тој да ги објавува, како што вели обвинителката, во порталот „Буревесник“ или во други медиуми во кои работел. Божиновски е обвинет за злосторничко здружување, шпионажа и уцена.

Обвинетите не се чувствуваат виновни, а тврдат и дека целиот процес е монтиран. Во предметот првично беа опфатени 19 лица, од кои неколкумина ја одлежаа затворската казна. Предметот го суди судијата Владимир Туфегџиќ. На конференциска врска треба да сведочи и Драган Даравелски, кој, според обвинението, исто така бил уценуван од обвинетите.

Прикажи повеќе...

Daily news

Уставните судии ќе расправаат дали ќе ја прифатат иницијативата за стопирање на референдумот

Објавено пред

Од денешната седница на Уставниот суд ќе зависи судбината на референдумот за договорот со Грција, кој треба да се одржи по 11 денови, односно на 30 септември.

Пред девет уставни судии утрово ќе се најдат поднесените иницијативи на партијата Левица и на Светскиот македонски конгрес, со кои се бара поништување на одлуката за рефереnдум и времено да бидат стопирани активностите поврзани со референдумот.

Судот може да ја прифати или отфрли иницијативата или, пак, да се прогласи за ненадлежен. Известител е судијката Елена Гошева и, неофицијално, таа во рефератот предлага Уставниот суд да поведе постапка за преиспитување на уставноста на одлуката.

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија10 часа

Јанакиески: Немам намера да бегам, ја осудувам постапката на Груевски

Поранешниот министер за транспорт и врски Миле Јанакиески го осудува бегството на експремиерот Никола Груевски. ,,Најостро го осудувам ваквиот чин...

Македонија12 часа

СЈО ќе бара притвори за обвинети, по бегството на Груевски

Специјалното јавно обвинителство од надлежниот суд ќе бара притвор како мерка за обезбедување  присуство за лица кои се обвинети во...

Македонија12 часа

Распишана меѓународна потерница за Груевски

Судот донел одлука за распишување меѓународна потерница за поранешниот премиер Никола Груевски, по информацијата дека тој се наоѓа во Унгарија....

Македонија13 часа

МВР потврди – Груевски е во Унгарија, побарал азил

Поранешниот премиер Никола Груевски е во Унгарија, каде што побарал азил, потврди Министерството за внатрешни работи. ,,По направените соодветни проверки,...

Македонија15 часа

Унгарската влада не потврдува дали Груевски бара азил во Будимпешта

Унгарската влада ниту потврдува ниту демантира дека бившиот премиер Никола Груевски бара азил во Унгарија. Во краткиот одговорот на прашањата...

Истражувања16 часа

(ВИДЕОИСТРАЖУВАЊЕ) Како Груевски го купуваше имотот на ВМРО-ДПМНЕ

Доколку и официјално се потврдат информациите дека поранешниот премиер Никола Груевски навистина е во бегство надвор од државата, како што...

Македонија16 часа

Кривичниот суд: СЈО ниту еднаш не побара притвор за Груевски

На обвинетиот Никола Груевски му се одзмени и личниот и дипломатскиот пасош и тие сè уште се наоѓаат во судот,...

Крвав четврток17 часа

Вељаноски до Мукоски: Човекот ми кажа дека од камерите кај вратите речиси и ништо не се гледа

На 28.4.2017 во 14.24 часот, поранешниот претседател на Собранието, Трајко Вељаноски, му испратил порака на Крсто Мукоски со содржина: „Човекот...

Македонија17 часа

Арсовски: Немаме контакт и информации каде е Никола Груевски

ВМРО-ДПМНЕ не знае дали Никола Груевски е во Будимпешта. Портпаролот на партијата, Димче Арсовски, рече дека не знае каде се...

Македонија18 часа

Груевски на „Фејсбук“: Јас сум во Будимпешта, побарав политички азил

Според статус објавен на официјалната фејсбук-страница на поранешниот премиер Никола Груевски, тој избегал во Будимпешта, каде што побарал азил од...

Крвав четврток18 часа

Албанец го известувал Чавков дека се спрема изгласување претседател на Собранието

Во пораките пронајдени од вештачењето на мобилниот телефон на поранешниот претседател на Собранието, Трајко Вељаноски, пронајдена е вибер-комуникација, во која...

Македонија21 час

(Видео) Спасовски: Одговорноста барајте ја кај судиите

Министерот за внатрешни работи, Оливер Спасовски, рече дека не размислува за оставка од функцијата по синоќешниот неуспешен обид на полицијата...

Свет21 час

(Видео) Хамас лансира над 400 ракети кон Израел во најжестокиот борбен судир од 2014 година

Палестинските милитанти утрово кон Израел лансираа најмногу ракети од конфликтот во 2014 година предизвикувајќи израелски воздушни напади врз телевизијата на...

Македонија21 час

Мијалков: Не знам каде е Груевски

Поранешниот директор на УБК и прв братучед на Никола Груевски, Сашо Мијалков, пред почетокот на денешното рочиште за случајот „Титаник...

Европа21 час

(Видео) 15-годишно девојче се бори за живот по сообраќајната несреќа на автобус во Лондон

Дваесет лица беа повредени, од кои едно лице доби тешки повреди во сообраќајната несреќа на еден автобус во лондонската област...

Свет22 часа

(Видео) Расте бројот на загинати во пожарот во Калифорнија

Пожарите што беснеат веќе неколку дена во Калифорнија беа прогласени за најсмртоносни во земајата и досега однесоа најмалку 42 човечки...

Македонија23 часа

СДСМ: Груевски го допре дното

Груевски го допре дното, но нема да побегне од одговорност, велат од СДСМ. Од партијата велат дека лидерот на ВМРО-ДПМНЕ,...

Економија23 часа

Од денеска пониски цени на горивата

Од ноќеска на полноќ цената на бензините се намали 4 и 4,5 денари, а на дизелот 3 денари, соопшти Регулаторната...

Македонија23 часа

Мицкоски се сомнева дека власта не знае каде е Груевски

Лидерот на ВМРО-ДПМНЕ, Христијан Мицкоски, се сомнева дека власта не знае каде се крие неговиот претходник Никола Груевски кого полицијата...

Македонија1 ден

Јанушев: Груевски не се крие во седиштето на партијата

Генералниот секретар на ВМРО-ДПМНЕ на прес-конференција во врска со потерата за експремиерот Никола Груевски, рече дека ова што се случува...

Досие