Економија
Медведев: Русија и Србија наскоро ќе го потпишат договорот за Јужен тек
Проектот на гасоводот Јужен тек, проектиран за транспорт на рускиот природен гас во Европа по дното на Црното Море, останува приоритет што е во контекст на случувањата во Украина, изјави во понеделникот рускиот премиер Дмитриј Медведев на заедничката прес-конференција со српскиот колега Александар Вучиќ најавувајќи дека Москва и Белград следните денови ќе го потпишат договорот за изградба на делницата од гасоводот низ Србија.
„Една од најважните делници на гасоводот Јужен тек е на територијата на Србија. Поради тоа претставува приоритетен проект, кој е многу сериозен за сите нас, што стана очигледно во контекстот на настаните во Украина. Се надевам дека тоа ќе помогне да се обезбеди сигурноста на испораките на рускиот гас до европските потрошувачи во наредните децении“, изјави Медведев. Рускиот премиер истакна и дека Јужен тек претставува заемно корисен проект и повика да не биде политизиран. „Според нас, овој проект не смее да биде политизиран, тој е од заемна позла“, порача Медведев. Од своја страна, српскиот премиер Александар Вучиќ потврди дека во врска со гасоводот Јужен тек остануваат само технички прашања, коишто „брзо ќе бидат затворени“. Претходно во понеделникот во Софија, бугарскиот премиер Пламен Орешарски и министерот за надворешни работи Кристијан Вигенин на средбите со шефот на руската дипломатија Сергеј Лавров, изјавија дека Бугарија не се откажува од изградбата на Јужен тек преку нејзината територија. „Многупати најавувавме силна заинтересираност за реализација на овој проект. Од самиот почеток на работата на оваа влада почнавме да вложуваме напори за реализација на проектот и постигнавме значителен напредок. Нашата земја има подготвено одговори за прашањата на Европската комисија (ЕК). Сметам дека имаме доволно добри аргументи и останувам оптимист дека тие ќе бидат прифатени”, изјави Орешарск, додавајќи дека бугарската влада ќе вложи максимални напори за реализација на проектот, но во рамките на европското законодавство.Дека Бугарија ја поддржува изградбата на гасоводот Јужен тек потврди и Вигенин по разговорите со Лавров. Гасоводот „има големо значење за Бугарија и југоисточна Европа. Ние ја поддржуваме изградбата на гасоводот во согласност со европското законодавство, и се надеваме дека дијалогот со Европската комисија ќе помогне да започне неговата изградба“, рече бугарскиот министер за надворешни работи. Според Вигенин, Софија очекува да продолжи работата на изградбата на Јужен тек на бугарска територија по добивање на појаснувањата од Европската комисија. На почетокот од јуни, бугарскиот премиер Орешарски изјави дека земјата ја прекинува работата на проектот Јужен тек до решавањето на забелешките на Европската унија. Софија и Белград се под притисок на Брисел и Вашингтон во врска со зависноста од руските енергенси, во настојувањата да се намали зависноста на Европската унија од испораките на рускиот гас. Гасоводот кој ќе ја заобиколува Украина ги подгреа тензиите меѓу ЕУ и Русија, откако Брисел минатата недела побара од Софија да запре со работата сé додека не биде донесена одлука околу тоа дали изградбата на гасоводот е во согласност со европските прописи. Вашингтон, исто така, ја предупреди Софија дека доколку за изградбата на бугарскиот дел на „Јужен тек” избере конзорциум со чело на фирмата „Стројтрансгаз”, кон која има наметнато санкции, тогаш и на бугарските компании кои учествуваат во проектот исто така би можеле да им се наметнат санкции.Меѓутоа, последните изјави на европските челници покажуваат колебања кај некои членки на ЕУ во врска со рускито гасовод, како онаа на еврокомесарот за енергетика Итингер, медијатор во руско-украинските преговори, кој откако во Киев, Русија и Украина не постигнаа договор, а руски „Газпром“ ги прекина испораките за Украина, рече дека Јужен тек е проект кој ЕУ би можела да го прифати. Еврокомесарот досега изјавуваше дека тој проект во сегашната фаза ги прекршува законите, но истакна дека „тоа прашање не е нерешливо”, како и дека „Јужен тек е проект кој навистина можеме да го прифатиме“.Италијанскиот премиер Матео Ренци, пак, беше главниот инспиратор на заедничкото писмо до Европската комисија во поддршка на проектот Јужен тек, потпишано од лидерите на земјите низ кои треба да помине овој гасовод.Челниците на австриски OMV и на руски „Газпром“ кон крајот на јуни го потпишаа во Виена договорот за изградбата на делницата од гасоводот Јужен тек до Австрија, и покрај противењето на Европската унија на овој проект. Јужен тек претставува глобален инфраструктурен проект на рускиот енергетски гигант „Газпром“ со капацитет од 63 милијарди кубни преку акваториумот на Црното Море во земјите од Јужна и Централна Европа со цел да се прошират правците за транзитот на рускиот природен гас и да се исклучат транзитните ризици, особено во Украина. Кон крајот на 2015 година, според планот, треба да бидат испорачани првите количества гас преку Јужен тек, а работата на гасоводот со целосен капаците е предвидена за во 2018 година./крај/мф/сн
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Економија
Македонски производи во износ од 15,5 милиони евра извезени преку мрежата на Лидл во 2025 година
Извозот на македонски производи во 2025 година преку продажната мрежа на Лидл достигна 15,5 милиони евра, што е јасен показател за извозниот потенцијал на домашните производи и можноста за пласман на европските пазари што ја нуди Лидл. Ова претставува огромен раст, во споредба со 5 милиони евра извоз во 2024 година и 570 илјади евра во 2023 година.
Странските пазари најголем интерес покажаа за трпезното грозје, од кое беа реализирани приходи од 3,3 милиони евра, а имаше најголем пласман во Полска. Одлични резултати имаше и од извозот на јагнешко месо во Бугарија, чија продажба донесе прилив од 2,2 милиони евра.
Дека свежото овошје и зеленчук се еден од домашните извозни адути покажа податокот според кој од вкупниот износ од 15,5 милиони евра, во минатата година беше реализиран извоз од 5 милиони евра. Преку мрежата на Лидл се извезени 15 вида од овие земјоделски култури, од преку десет добавувачи. Петте најизвезувани производи беа грозје, зелка, пиперка, моркови и домати, кои одлично поминаа во Бугарија, Германија, Романија, Полска, Словачка, Србија, Чешка и други земји. Во рамки на редовниот извоз од 7 милиони евра доминираа конзервираните производи, со остварени продажби во странство од 5,8 милиони евра, по што следуваат кондиторските, млечните производи, како и виното и пијалаците.
„Постои голем потенцијал за извоз на македонските производи. За нас во Лидл е успех што можеме да ги поддржиме и да бидеме мост за македонските производи кон европските пазари. Постојано соработуваме со производители од земјава и сме особено горди што на десетици компании можеме да им помогнеме во процесите на сертификација, зголемување и унапредување на капацитетите за производство и да овозможиме извоз на европските пазари“ изјави Стефан Георгиев, комерцијален директор на Лидл Северна Македонија.
Преку иницијативата „Македонска недела“, Лидл во претходните две години организираше 22 промоции во маркетите во Бугарија, Словенија, Србија и Хрватска, со понуда на над 70 македонски производи од 17 добавувачи и над 2.200 палети производи, правејќи ги многу повидливи и препознатливи за странските потрошувачи.
Лидл се позиционира како сериозен и значаен партнер на македонската економија, со мерливи резултати во извозот на домашни производи и конкретна поддршка на домашните компании. Со отворањето на маркети низ целата земја компанијата очекува зајакната соработка со домашните производители, со цел на потрошувачите да им понуди широк спектар на квалитетни производи по пристапни цени.
(ПР)
Економија
Забрзување на енергетската транзиција: Јасен план и координиран пристап – одржан состанок на JETIP Инвестициската платформа
Денеска се одржа четвртиот координациски состанок на Инвестициската платформа за праведна енергетска транзиција (JETIP – Just Energy Transition Investment Platform), на кој клучните актери разговараа за напредокот во политиките, планирањето и регулаторните реформи што ја поддржуваат праведната енергетска транзиција на Северна Македонија.
Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, г-ѓа Сања Божиновска, истакна дека во изминатиот период Министерството е фокусирано на зајакнување на политичките и планските основи неопходни за ефективна имплементација на Инвестициската платформа.
Во таа насока, подготвени се два Годишни планови за развој на енергетскиот сектор за 2025 и 2026 година, усогласени со приоритетите на праведната транзиција, кои обезбедуваат јасна краткорочна рамка за реализација на проектите и подготвеност за инвестиции.
Паралелно, Националниот план за енергија и клима ја заврши фазата на јавни консултации и влезе во завршна фаза на финализација. НЕПК ги обединува целите за декарбонизација, развојот на обновливите извори на енергија и потребите за флексибилност на енергетскиот систем, со посебен фокус на регионите погодени од транзицијата од јаглен. По неговото усвојување, Планот ќе претставува стабилна основа за јавните и приватните инвестициски одлуки.
На регулаторен план, во завршна фаза е и подготовката на Законот за обновливи извори на енергија, со чијштоo усвојување ќе се создадат услови за значително забрзување на инвестициите и исполнување на целите за декарбонизација.
Овие активности не претставуваат изолирани реформи, туку овозможувачки чекори за реализација на проектната рамка на Инвестициската платформа.
Владата уште еднаш ја потврди својата силна посветеност на праведната енергетска транзиција, поддржувајќи ја Инвестициската платформа како клучен механизам за координација, инвестиции и забрзана имплементација на реформите.
Економија
НБРМ: Усвоен Кварталниот извештај, макроекономските движења во согласност со очекувањата на Народната банка
Советот на Народната банка, на седницата одржана на 3 февруари 2026 година, го усвои Кварталниот извештај, во кој се наведува дека макроекономските показатели упатуваат на стабилни остварувања во најважните сегменти на економијата и во најголем дел се во согласност со октомвриските проекции на Народната банка. Домашната инфлација очекувано забави под влијание на забавувањето на базичната инфлација, а домашната економската активност умерено забрза. Банкарскиот сектор и натаму остварува солиден раст на депозитната база и кредитната активност, а девизните резерви се задржуваат на соодветно и сигурно ниво.
Народната банка продолжи со унапредувањето на својот оперативен инструментариум заради поддршка на ефикасното спроведување на монетарната политика. Во последниот квартал од 2025 година, таа изврши приспособување на оперативната монетарна рамка заради подобрување на управувањето со ликвидноста и зајакнување на монетарната трансмисија. Со измените се става посилен акцент на инструментите со пократок рок на достасување и на почестите операции, што овозможува поефикасно пренесување на монетарните сигнали до краткорочните каматни стапки на пазарот на пари, без да се менува поставеноста на монетарната политика.
Во Кварталниот извештај се наведува дека во четвртото тримесечје од 2025 година годишната стапка на инфлација изнесуваше 4,2%, што претставува очекувано забавување. Инфлацијата за целата 2025 година, во просек, изнесува 4,1%, што е близу до октомвриските согледувања. Според октомвриските оцени, за 2026 година и на среден рок се очекува забавување на инфлацијата и постепено враќање кон историскиот просек. Сепак, и понатаму постојат одредени ризици, при што главните извори на неизвесност се поврзани со движењата на цените на примарните производи на светските берзи, геополитичките тензии и процесите на трговска фрагментација, како и со одредени домашни фактори што влијаат врз побарувачката.
Во третиот квартал од 2025 година, реалниот годишен раст на бруто домашниот производ забрза и од 3,5% во претходното тримесечје се искачи на 3,8%, што е малку повеќе од оцената во рамките на октомврискиот циклус проекции. Според основното сценарио од октомври, за целата 2025 година се очекува забрзување на економскиот раст којшто би изнесувал 3,5% (3,0% во 2024 година), а во 2026 година, како и на среден рок дополнително би се засилил и би достигнал 4,0%.
На крајот на 2025 година, нивото на девизните резерви достигна 4.920,5 милиони евра и според сите релевантни показатели, обезбедува соодветна поддршка за одржување на стабилноста на домашната валута.
Податоците од монетарниот сектор укажуваат на натамошна солидна кредитна поддршка за економијата и зајакнување на депозитната база на банките. Во четвртиот квартал од 2025 година, годишниот раст на вкупните кредити изнесуваше 13%, при годишен раст и на депозитите од 10%, што е малку над нивото проектирано за крајот на годината.
На седницата, Советот на Народната банка разгледа и други точки поврзани со тековното работење на Банката.

