Контакт

Investigative story

И покрај препораките од Владата, некои од општините исплаќаат пари во медиумите

Објавено пред

За општините засега не важи укинувањето на рекламните кампањи во медиумите што го направи Владата. Општините Гостивар, Тетово, Кавадарци и Куманово исплатиле средства кон повеќе медиуми во 2017 и 2018 година, покажуваат податоците што ги добивме преку барање за слободен пристап до информации.

Испративме барања за информации за проверка на буџетите и нивните исплати кон медиумите до пет општини во земјата, две водени од градоначалници на СДСМ (Струмица и Куманово), една од градоначалник на ВМРО-ДПМНЕ (Кавадарци), една од ДУИ (Тетово) и една од Алијансата за Албанците (Гостивар). Од овие општини, единствено Струмица одговори дека нема предвидено пари за доделување приватни медиуми за 2017 и 2018 година.

Ги прашавме општините колку пари за лани и годинава имаат предвидено за доделување на приватни медиуми и колку од парите биле реализирани, како и за што конкретно биле наменети овие средства. Прашавме и кои медиуми и по колку финансиски средства добиле, како и врз основа на кои критериуми биле доделувани парите.

Општина Гостивар лани дала 1.847.524,00 денари во дваесетина медиуми, а годинава предвидела 2.000.000,00 денари за медиуми. Средствата, според нив, биле наменети за снимање и емитување седници, специјални емисии, истражување јавно мислење, соопштенија и честитки за државни и верски празници. Финансиските средства. според Општината, биле доделени врз основа на јавен оглас за доделување договор за јавна набавка на услуги според критериумот – најниска цена.

Општина Тетово во буџетот лани за медиуми и новинари планирала средства во износ од 600.000 денари, а за годинава планирале средства во износ од 650.000 денари.

Општина Куманово за медиумски простор за 2017 година има исплатено 1.946.472 денара, а за 2018 година има предвидено два милиона денари. Од Општината во одговорот не откриваат на кои медиуми им ги доделиле средствата.

„Средствата што се предвидени за медиумско покривање Општината ги користи за деловно-техничка соработка за закуп на медиумски простор и за презентирање на активностите на Општина Куманово. Медиумското покривање се однесува на: медиумско покривање на најави и настани поврзани со работата на Општина Куманово, директен пренос на настани и активности на Општината и Советот на Општина Куманово, известувања и вести за запознавање и информирање на пошироката јавност за актуелните случувања, промоција и презентација. Финансиските средства се доделуваат врз основа на предлог-понуди за деловно-техничка соработка, кои медиумите ги доставуваат до Општината“, велат оттаму.

Општина Кавадарци лани имала предвидено 2.200.000 денари под ставката постапка за ТВ и радио. Средствата се искористени во целост, а за годинава Општината има предвидено 700.000 денари за оваа ставка и за рекламирање интернет-портали.

За 2017 овие средства Советот на Општината одлучил да ги додели на две регионални телевизии – КТВ ТВ од Кавадарци и на К1 ТВ од Велес. За годинава предвидените средства им се доделени на регионалната телевизија КТВ ТВ од Кавадарци и на интернет-информативниот портал RTK.com.mk од Кавадарци.

Интересно е што тие велат дека средствата биле искористени за телевизиско снимање и емитување на програмата, за објавување соопштенија и огласи, за рекламирање манифестации, објавување јавни анкети и други настани во организација на Општината, што е работа на медиумите и е дел од секојдневното информирање.

Опасност од клиентелизам и купување поддршка

И покрај тоа што средствата во општините се далеку помали од милионските суми што претходната власт им ги доделуваше на медиумите, сепак, секогаш кога се даваат пари на медиуми, како реклама или друг вид финансирање, постои можност за развивање клиентелистички врски меѓу медиумите и институциите, предупредуваат познавачите.

„Тоа го видовме од претходната влада и како таа функционираше со ‘легално’ купување на поддршката на медиумите преку владини реклами“, вели Жанета Трајковска од Институтот за комуникациски студии.

Според неа, општините исто така треба да го прекинат ваквото рекламирање на локалните медиуми бидејќи од нивните одговори се гледа дека тие даваат пари на медиумите за да известуваат за нивните активности, што всушност е и работа на локалните медиуми.

„Затоа велам дека ваквото рекламирање треба да престане. Секако дека има потреби општината да се рекламира на локалните медиуми, но тоа треба да е прецизно определено со одредени акти и треба да има потреба, на пример, некоја кампања од јавен интерес, како што е референдум за одредедни важни прашања, или известување на граѓаните за одередена иклучително важна информација. Секој денар што се прелева од општински или владини извори кон медиумите треба да е јавно објавен како бројка, но и да се објаснат оправданоста и причината зошто се потрошени средствата и која била процедурата за доделување средства на одредени медиуми“, вели Трајковска.

Таа предупредува дека средствата на медиумите мора да се доделуваат многу внимателно и со сериозна оправданост.

„Во однос на поддршка на локалните медиуми постојат повеќе начини, но тоа не е за реклама или средства што се наменети за известување од седниците на општината или за работата на градоначалникот. Порано постоеше шема на поддршка преку доделување средства на јавен повик за продукција, ми се чини, и тоа одеше на јавен повик на ниво на Македонија, а не локално“, додава таа.

Владата неодамна ги укина рекламирањето во приватните медиуми и скапите кампањи, што беше еден од главните извори на корупција и купување поддршка во медиумите од страна на претходната власт. Таа исто така им препорача и на локалните власти да ја прекинат праксата на рекламирање во комерцијалните медиуми.

Кристина Озимец

Investigative story

Ни требаат реклами, ние сме угледот на градот, „Охридски комуналец“ за потрошените 1,7 милион денари на медиуми

Објавено пред

За медиумско внимание во Охрид плаќало и Јавното претпријатие „Охридски комуналец“. Од 2011 година, кога претпријатието почнува самостојно да функционира, до август 2018 година, „Комуналец“ за рекламирање во локалните медиуми потрошило 1.714.149 денари или околу 27,8 илјади евра, дознава „Макфакс“. Исплатите кон медиумите и од ова претпријатие, како и од другите јавни претпријатија во Охрид и од Општина Охрид, ги има и во екот на најголемата борба на Здружението на новинарите на Македонија против јавни пари во медиумите. „Комуналец“ плаќа и им плаќало на медиумите на ист начин како и Општина Охрид – од блокирана сметка поради долгови.

Договорите се потпишувале за гостувања во живо, за емитување соопштенија и огласи од информативен карактер, како и за поставување банери и рекламирање. Најмногу пари „Комуналец“ одвоил за „МХ радио“ – 429.785 денари, на „ЛТ трејд“ за објави на порталот „Охрид 1“ му биле исплатени 254.552 денара, 206.986 денари „Комуналец“ одвоил за услугите од ТВМ, 205.266 денари му исплатиле на Златко Маневски за организирање на веб-страницата на претпријатието, на „Охридњус“ му исплатил 148.290 денари, „Охрид 24“ добил 140.000 денари, „Охридскај“ добил 91.110 денари, на „Мегастар“ повторно за објави на порталот „Охрид 1“ му исплатил уште 90.000 денари, 85.750 денари му се исплатени на „Москито“ за објави во електронскиот весник „Охридлајв“, на „СОС Балкан медија“ за објави на „Охридскај“ му биле исплатени 40.320 денари и најмалку пари „Комуналец“ одвоил за „Вебвил“ со исплатени 22.000 денари.

Од „МХ радио“, кое добиле речиси половина милион денари од „Комуналец“, велат дека соработката со претпријатието не ја загрозувала нивната медиумска независност.

„Парите не се за фаворизирање, туку за објавување огласи и соопштенија. Претпријатијата имаат потреба од вакви објави и не гледам зошто медиумите да бидат тргнати настрана. Таа соработка не можам да кажам дека влијаела врз независноста на медиумот оти се работи за објава на соопштенија, во истата приказна сме сите, и локални и национални медиуми. Далеку сме сите до еден од независност и треба да помине еден долг период за да се направи природна селекција на чисто комерцијални медиуми, под услов да не се појавуваат повеќе медиуми целосно поддржани од Владата или од локалната самоуправа, како што имавме во изминатиот период“, вели Јулијан Здравковиќ од „МХ радио“.

Став дека претпријатието треба да се рекламира и покрај што работи со блокирана сметка има и сегашниот директор на „Охридски комуналец“, Љупчо Грданоски.

„Треба да се презентираат нашите активности, сакаме медиумите да ги покриваат. За тоа сега одвојувам 20-30 илјади денари месечно“, -Љупчо Грданоски, директор на „Охридски комуналец“

„Долгови има, работиме со блокирана сметка. По моето доаѓање, имам направено спогодби за враќање на долговите, за старите наталожени долгови. Почната е постапката, а големи се и каматите, треба време. Имаме потреба да се рекламираме во медиуми, ова е јавна работа. Ние сме угледот на градот, треба да се презентираат нашите активности, сакаме медиумите да ги покриваат. За тоа сега одвојувам 20-30 илјади денари месечно. Овие пари нема да влијаат на долговите затоа што тие се големи, а ова се малку пари“, изјави директорот Грданоски за „Макфакс“ не прецизирајќи колку изнесува долгот на претпријатието и колку време работат со блокирана сметка.

Кај ова претпријатие, според податоците што ни ги испрати сегашниот директор Грданоски, не се поклопува сумата на исплатени пари во медиумите со сумата на која се потпишани договорите за соработка. Исплатени се помалку пари од она што е предвидено во потпишаните договори. Претпријатието потпишало договори со медиумите кои предвидуваат да им бидат исплатени 2.123.695 денари, но реализираните исплати се на сума од 1,7 милион денари.

Прикажи повеќе...

Investigative story

Охридските „Градски гробишта“ се рекламирале за 1,1 милион денари народни пари

Објавено пред

Со народни пари реклами во локалните медиуми си плаќале и директорите на ЈП „Градски гробишта“ – Охрид, дознава „Макфакс“. За рекламни спотови, маркетинг-услуги, објава на соопштенија и огласи и телевизиско емитување од 2011 година, кога е формирано претпријатието, до годинава „Гробишта“ потрошило 1.115.400 денари или малку повеќе од 18 илјади евра. И тоа, по примерот на Општина Охрид, како и другите јавни претпријатија, плаќало за медиумско внимание и во екот на најголемата борба на Здружението на новинарите на Македонија против јавни пари во медиумите.

Локалните медиуми во Охрид истовремено зеле пари и од Општина Охрид и од јавните претпријатија. Најплатен медиум и во случајот на „Градски гробишта“ како и кај повеќето претпријатија и кај Општината е ТВМ. Иако соработувале само една година, 2012, на овој медиум претпријатието му префрлило 185.100 денари за телевизиско емитување, што е најголема одвоена сума за еден медиум. Зад ТВМ на листата следуваат „МХ бокс“ со 144.000 денари, „Охриднет“, кој добил 128.000 денари, „ТВ О2“ за која биле одвоени 120.000 денари, Радио Морис со 108.000 денари, за „МХ радио“ и „Охрид вест“ биле одвоени по 96.000 денари, „Охридскај“ добил 65.400 денари, на „НТВ продукција“ ѝ биле исплатени 64.900 денари, „ЛТ трејд“ за објави на порталот „Охрид 1“ добил 60.000 денари и најмалку пари биле одвоени за „ТВ Морис“, која добила 48.000 денари.

Од најплатениот медиум, ТВМ, првин ни рекоа дека немале договор за соработка со „Градски гробишта“ – Охрид спротивно на официјалните податоци што во „Макфакс“ ги испрати претпријатието, од кои се гледа дека за нив се потрошени најмногу пари, а подоцна се јавија да ја повлечат изјавата и рекоа дека од финансискиот оддел им потврдиле дека имале договори во 2012 година.

Најплатен медиум и во случајот на „Градски гробишта“ како и кај повеќето претпријатија и кај Општината е ТВМ

„Не земавме пари од ‘Градски гробишта’, немаме договори и не сме емитувале реклами. Договори имавме со ‘Комуналец’“, кусо изјави управителката на ТВМ, Ирена Арнаудова, за „Макфакс“.

Таа рече дека има неодложни обврски поради кои не може да даде подолго објаснување, но десетина минути подоцна ја смени изјавата и најави дека детаљно ќе ни одговори на сите прашања доколку ѝ ги пратиме по имејл. Арнаудова до објавувањето на текстот не одговори на прашањата.

Некои од останатите сопственици на медиумите кои добивале пари од Општината и од јавните претпријатија веќе се изјаснија дека додека траеле договорите им биле наклонети на оние што плаќале и се раководеле од изреката „кој те плаќа тој те има“.

Договорите за соработката со медиумите во име на „Гробишта“ ги случиле директорите Драган Пандевски, кој бил на функцијата до април 2013 година, и неговиот наследник Зоран Симоновски, кој бил директор до ноември 2017 година. Праксата за купување медиумско внимание во ова претпријатие ја прекинал сегашниот директор Ванчо Костоски.

„Со ниеден медиум немам договор и никој од медиумите не барал досега договор од мене“, вели директорот на „Градски гробишта“, Ванчо Костоски

„Не гледам потреба да се рекламирам и нема што да се рекламира кај нас. Ние имаме потреба од објавување огласи или соопштенија од типот да ги известиме граѓаните дека следува утужување ако не ги намират обврските за гробарина. Откако јас сум директор, не сме користеле огласи и соопштенија, туку праќаме опомени по пошта. Со ниеден медиум немам договор и никој од медиумите не барал досега договор од мене“, вели директорот Костоски за „Макфакс“.

Јавното претпријатие, според директорот Костоски, сè уште е во долгови. Сегашниот долг изнесувал околу 50.000 евра.

Измената на Законот за аудио и аудиовизуелни услуги, која е во постапка, треба да забрани влегување јавни пари во медиумите, со што се очекува поголема медиумска независност.

Прикажи повеќе...

Investigative story

Обвинителството ги комплетираше документите за случајот со ексдиректорот на МНТ

Објавено пред

Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција и надлежен обвинител активно постапуваат по предметот за наводната злоупотреба и ненаменско трошење на средства во Македонскиот народен театар. Целата документација што ја побарале е на увид пред надлежните од обвинителство кои ќе одлучуваат дали има основа за оформување обвинение. На прашање на „Макфакс“ дали ОЈО ќе оформи случај од приложените документи,  тие велат дека случајот е во процесот на предистражна постапка, дејствијата се тајна  и во моментов нема да споделуваат детали.

Во овој случај има индиции за повеќе незаконски постапки што ги вршел поранешниот директор Дејан Пројковски. Минатата недела  инспекторите ги анализираа документите за јавните набавки што ги вршел поранешниот директор на МНТ, Дејан Пројковски, во периодот од 2015 до 2017 година. Според документите,  постојат сериозни елементи на кривичното дело „злоупотреба на постапката за јавен повик, доделување договор за јавнa набавкa или јавно – приватно партнерство.

Полицијата постапи по пријавата од страна на Министерството за култура, а како што дознава „Макфакс“, уметничкиот директор само за 2016 година склучил договори за јавни набавки кои се „под лупа“ со вкупна вредност од 25.165.250.000 денари, или приближно 409.191.000 евра.

Предмет на детална анализа се договорите склучувани со надворешни фирми и физички лица од кои театарската куќа речиси и немала потреба бидејќи стручен кадар и лица за истата работа има на редовниот платен список на МНТ. Од тука е интересот да се испита кој и зошто се плаќал, и каде завршувале тие пари.

Причината да се направи детален увид во работата на Пројковски бил големиот долг што го наследи актуелната директорка, Симона Угриновска.

 

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија4 часа

(Видео) Заев-Пенс: Вашингтон ја споделува визијата на Македонија да стане членка на НАТО и ЕУ

Премиерот Зоран Заев денеска во Вашингтон се сретна со потпретседателот на Соединетите Американски Држави, Мајк Пенс. Како што соопштија од...

Топ4 часа

(Вознемирувачко видео) Крвава тепачка во Аеродром, едно лице во бесвест

Крвава тепачка се случи вечерва во скопската населба Аеродром кај „Тобако 2“. Според очевидци едно лице од силината на ударите...

Вести8 часа

(Видео) Најмалку три лица убиени во Мериленд, за нападот е осомничена жена

Најмалку три лица се убиени во пукањето што се случи во 9 часот наутро по локално време во сојузната американска...

Регион9 часа

Поранешниот шеф на Хипо банка преку видеоврска сведочеше на судењето против Санадер

Поранешниот шеф на Хипо банка, Гунтер Штрајдингер, преку видеоврска од затвор сведочеше на судењето против поранешниот хрватски премиер, Иво Санадер,...

Македонија13 часа

(Видео) Кратовалиев: Во „Тортура“ презентирана снимка за случајот „Кампања“ што досега била криена

На денешното рочиште за „Тортура“, кое се одвиваше без присуство на јавноста како доказен материјал од специјалното јавно обвинителство, бил...

Македонија14 часа

Пелените во станот во „Скопјанка“ стоеле од јануари, кога починала 90-годишната жена

Деведесетгодишната станарка на „Скопјанка“ која користела пелени починала во јануари годинава. Поради остар мирис од насобраните пелени во станот број...

Македонија14 часа

Пратеници на ВМРО-ДПМНЕ преку „Фејсбук“ најавуваат дека нема да гласаат за уставни измени

Десетина пратеници од опозициската ВМРО-ДПМНЕ преку своите фејсбук-профили најавуваат дека нема да гласаат за уставни измени. Дел од пратениците, меѓу...

Македонија16 часа

Јорданов: На Божиновски му дадов 5 илјади евра за услуги, потоа ми бараше уште повеќе

Бизнисменот Минчо Јорданов на денешното рочиште во кривичниот суд за случајот ,,Шпион” рече дека на новинарот Зоран Божиновски му дал...

Македонија16 часа

(Видео) Запален автомобилот на архитектот Златко Тодоров, соседите забележале луѓе со фантомки

Утрово околу 4 часот бил запален автомобилот на архитектот Златко Тодоров паркиран на тротоар на улицата Христо Смирненски зад Универзалната...

Spion Spion
Македонија16 часа

Укината постапката против Зоран Божиновски за злосторничко здружување

Се укинува постапката против Зоран Божиновски за злосторничко здружување. Судијата Владимир Туфегџиќ на почетокот од денешното рочиште за случајот ,,Шпион”...

Македонија17 часа

Јавноста исклучена од денешното рочиште за „Тортура“

Денешното рочиште за „Тортура“ почна без присуство на јавноста. Триесет и пет прислушкувани разговори како дел од доказниот материјал ќе...

Македонија17 часа

Коментар на грчка пратеничка ги разгоре страстите на синоќешната седница на мешовитиот парламентарен комитет

Во Собранието вчера со бурен старт почна седницата на мешовитиот парламентарен комитет. Страстите уште на самиот почеток ги разгоре пратеничката...

Свет18 часа

Помпео: Вашингтон е подготвен за преговори со Северна Кореја

САД ги поздравија важните обврски што ги презеде Северна Кореја за време на меѓукорејскиот самит во Пјонгјанг и изрази подготвеност...

Македонија1 ден

Пелени и шишиња со урина ја испразнија зградата во Аеродром

Евакуацијата на зградата во Аеродром била поради нехигиена. Дел од присутните лица пред зградата од каде беа евакуирани за „Макфакс“...

Македонија1 ден

Томевски: Поради острата миризба, станарите мораше веднаш да се евакуираат на безбедно

Околу 18 часот добивме дојава од граѓани што почувствувале остар мирис во влезот по што беше испратена екипа. Поради остриот...

Македонија1 ден

Евакуирана зграда во Аеродром, паника кај станарите

Жителите од зграда на улицата Кузман Јосифовски – Питу, број 15, во скопската населба Аеродром, кај „Мезе бар“, се евакуирани...

Македонија1 ден

(Видеоинтервју) Софијанова: Балканската школа на педијатрите ги обедини кадрите и важните аспекти во лекувањето на децата

Повеќе од 500 доктори, медицински сестри и специјализанти ја посетиле Балканската школа на педијатрите, што првпат се одржа во хотелот...

Македонија1 ден

(ВИДЕОИНТЕРВЈУ) Јовановиќ: Путин преку своите дипломати сака да го сруши договорот помеѓу Македонија и Грција

Претседателот на српската Либерално-демократска партија, Чедомир Јовановиќ, во интервју за „Макфакс“ вели дека има руско влијание на Балканот и дека...

Крвав четврток2 дена

Напаѓачите добиваа насоки од команден штаб, сведочеше пратеникот Ферид Мухиќ за 27 април

На продолжението на судењето за настаните од 27 април, судијката Добрила Кацарска, која го суди предметот, рече дека претседателот на...

Топ2 дена

Тинејџери силувале дете во Битола

Двајца тинејџери на возраст од 14 и 16 години се осомничени дека силувале дете во Битола. Според информациите на МВР,...

Досие