Култура
Изложба во чест на Папрадишки
Македонија чествува 150 години од раѓањето на последниот македонски зограф и основоположник на современата македонска ликовна уметност Димитрија Андонов Папрадишки со отворена изложба во неговото родно место, Велес.
Македонија чествува 150 години од раѓањето на последниот македонски зограф и основоположник на современата македонска ликовна уметност Димитрија Андонов Папрадишки со отворена изложба во неговото родно место, Велес.
Изложени се четириесетина слики и икони изработени во сликарска техника масло на платно изработени од Папрадишки.
Поставката е збогатена и со пет слики од приватната колекција на наследниците на Папрадишки, семејството Мангутови.Тоа се слики што за прв пат може да ги види македонската јавност откако семејството одлучи да не ги чува повеќе љубоморно во својот дом.
„Овие дела треба да ги види јавноста затоа што поседуваат квалитет, а преку нив и да се запознае со широкиот агол на се она што создавал мојот вујко, уметникот чии квалитети се познати во иконографијата и рескоживописот, како и во профаното сликарство. Ние не знаеме колку тие чинат затоа што досега не е проценета нивната вредност, а за тоа сме немале ниту повод бидејќи од нив ние нема да се разделиме“, рече Димитрија Мангутов, внук на Папрадишки.
Ретроспективната изложба на Папрадишки во ликовниот салон во Велес ќе остане десетина дена. Таа е проект на Националната галерија на Македонија со која се одбележува 150 годишнината од раѓањето на Димитрија Андонов Папрадишки.
„Изложбата ја подготвувавме две години. Таа е обемна и затоа беа потребни такви подготовки и особено сме горди на гестот на семејството кое ги извади сликите од својата лична поставка за нив да ги види пошироката публика. Она што можам да го кажам е дека станува збор за голем уметник, од кого првите зографски знаења директно ги црпеше Лазар Личеноски, основоположник на современото македонско сликарство“, рече Маја Крстевска, директорка на Националната галерија.
Покрај неговото семејство на отворањето на изложбата присуствуваше и Министерката за култура, елизабета Канческа – Милевска, таа истакна дека ќе направи напори ова значајно творештво да го внесе во програмите со кои државава ќе го промовира македонското културно творештво во странство.
„Во колку постои проект со кој Народниот музеј и општина Велес сакаат делата на Димитрија Андонов Папрадишки да бидат изложени во трајна поставка тогаш министерството ќе го разгледа и се надевам позитивно ќе одлучи“, рече Канчевска – Милевска.
Димитар Андонов Папрадишки е меѓу најзначајните личности во македонското сликарство. Тој кон крајот на 19 век го направи историскиот пресврт во македонското сликарство, поврзувајќи ги последните нишки од религиозното сликарство со првите обиди за профано сликарство./крај/лисица/ди/ин
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Култура
„Приказната за Силјан“ ја освои наградата од публиката на Cinema Eye Honors
Документарниот филм „Приказната за Силјан“, во режија на Тамара Котевска, е добитник на Audience Choice Prize на Cinema Eye Honors, една од најзначајните и највлијателни меѓународни награди за документарен филм.
Наградата, која се доделува исклучиво врз основа на гласовите на публиката, доаѓа по силна меѓународна конкуренција. „Приказната за Силјан“ победи во конкуренција со документарни филмови од Бразил, Канада, Палестина, Гана, САД, Данска и Нов Зеланд, потврдувајќи дека македонската приказна има моќ да одекне на светската сцена.
Audience Choice Prize е награда што произлегува директно од изборот на публиката и ја одразува нејзината поврзаност со филмот, поради што се смета за едно од најрелевантните признанија во современиот документарен филм, често препознаено како силен показател за меѓународен одек и понатамошен успех.
Ова признание е резултат на масовна поддршка од Македонија и светот, кои се вклучија во гласањето и ја претворија оваа награда во заедничка победа, надминувајќи национални и географски граници.
„Ова е можеби најважната награда што ја освои „Силјан“, затоа што доаѓа од публиката. Таа не е само признание за филмот, туку и за луѓето кои гласаа за него. Гласањето за оваа награда ја сплоти македонската јавност и безусловно го даде својот глас за оваа фолклорна бајка. Во силна меѓународна конкуренција, победи гласот на публиката и искрената емоција“, изјави режисерката и продуцентка на „Силјан“, Тамара Котевска.
Филмот, кој беше откупен од National Geographic Documentary Films и прикажан на низа престижни меѓународни фестивали, уште еднаш потврди дека локалните, автентични приказни имаат моќ да зборуваат универзален јазик и да обединат публика ширум светот.
Со освојувањето на Audience Choice Prize, „Приказната за Силјан“ го заокружува својот исклучителен меѓународен пат и јасно ја позиционира Македонија како простор од кој доаѓаат приказни со силен, препознатлив и човечки глас на светската документарна сцена.
Култура
Кинотеката на Македонија – Половина век филмска меморија
Програмата на Кинотеката на Македонија за јануари 2026 претставува внимателно осмислена и содржински богата целина што уште еднаш ја потврдува улогата на оваа институција како темел на филмската култура, едукацијата и критичката мисла во земјава. Во година во која Кинотеката одбележува значајни педесет години од своето формирање, јануарската програма функционира и како симболичен преглед на нејзината мисија — да го чува, прикажува и контекстуализира филмското наследство, истовремено отворајќи простор за современи авторски гласови и нови генерации гледачи.
Посебно место во програмата заземаат тематските целини КИНО УТРО, со проекции на анимирани филмови наменети за младата публика, чија цел е да ѝ се приближи киното како уметност и искуство уште од најрана возраст. Преку овие проекции, Кинотеката активно ја гради идната публика и ја зацврстува врската помеѓу младите и филмскиот медиум. Во јануарската селекција се вклучени и избрани содржини од фестивалот КИНЕНОВА, кои носат свежи авторски перспективи и современи филмски практики, како и проекции на значајни документарни остварувања, меѓу кои „Југо Флорида“ и „Фанк Ју“, филмови што со ангажиран и аналитичен пристап ги отвораат културните и општествените прашања на регионот.
Особено внимание привлекува и долгоочекуваниот музички документарец „Трет свет“, посветен на култниот хрватски бенд Хаустор, кој преку архивски материјали и сведоштва нуди длабински поглед кон една од највлијателните музички појави на екс-југословенскиот културен простор. Домашната продукција е застапена со проекции на најновите македонски филмови „Утре наутро“, во режија на Јани Бојаџи, и „Сите го викаат Реџо“, копродукција со Косово и Албанија, што сведочи за отвореноста на македонската кинематографија кон регионалната соработка и актуелните тематски предизвици.
Програмата се заокружува со проекцијата на антологиското ремек-дело „Небото над Берлин“ на Вим Вендерс — филм што и по децении останува непресушен извор на инспирација, поетски запис за човечката осаменост, љубовта и духовната потрага по смисла. Неговото прикажување во рамките на јубилејната година на Кинотеката има и дополнителна симболичка тежина, потсетувајќи на континуитетот на филмската уметност и нејзината моќ да опстои над времето.
Половина век по своето основање, Кинотеката на Македонија не е само простор за проекции, туку жив културен организам што активно ја обликува филмската свест, го чува колективното паметење и создава простор за дијалог меѓу минатото, сегашноста и иднината на киното. Јануари 2026 е уште една потврда дека оваа институција останува незаменлив столб на културниот живот и еден од најважните чувари на филмската уметност во земјава, се наведува во соопштението на Кинотеката.
Целосна ПРОГРАМА
Култура
Денеска ќе биде погребана Брижит Бардо
Француската филмска актерка Брижит Бардо, која почина минатиот месец на 91-годишна возраст, денеска ќе биде погребана во летувалиштето Сен Тропе на француската ривиера, објави Ројтерс, повикувајќи се на локалните власти.
Погребната церемонија ќе се одржи во 10 часот во црквата „Нотр Дам де л’Асумпсион“, по што Бардо ќе биде погребана во строга приватност на градските гробишта. Комеморација отворена за граѓаните и обожавателите ќе се одржи во старата градска четврт Ла Понш.
Бардо светската слава ја стекна со филмот „И Бог ја создаде жената“ и стана една од најголемите икони на француската поп-култура. По повлекувањето од филмот во 1973 година, се посвети на заштита на животните, но подоцна беше контроверзна фигура поради своите политички ставови.

